Home

orlando-verdeToen ik het opiniestuk van Katleen Van Langendonck las (“De desillusie van de gekleurde school”. DS 04.09) was mijn eerste reactie een heel vreemde vermoeidheid. Ik vond het ontmoedigend, zo’n tekst te lezen, ook omdat ik niet meteen kon uitleggen waarom zo’n tekst zo frustrerend om te lezen was. Ik vond het in ieder geval een eerlijke tekst. Ik vond haar zorgen over de potentiële achterstand vaan haar zoon legitiem. Het was zelfkritisch en oprecht geschreven. En toch.

Het is pas een dag later, toen ik in De Morgen een artikel las met als titel “Katleen Van Langendonck haalde haar zoon van de Brusselse multicultischool”, dat de redenen van mijn vermoeidheid duidelijk zouden beginnen worden: haar tekst kon in het huidige opinielandschap, snel “de waarheid” worden. En gezien ze, zoals ze zegt “het gevoel van heel veel mensen vertolk[t]” zou haar beslissing nog een symbool worden in de huidige algemene afkeuring van de multiculturele samenleving. Het is geen geheim dat we in een asymmetrische samenleving leven, waardoor de ‘gekleurde’ mensen over wie gesproken wordt vaak zelf geen ‘stem’ hebben en amper worden vertegenwoordigd, wat enorm bijdraagt tot eenzijdige beeldvorming, maar dat is natuurlijk niet haar verantwoordelijkheid.

Gelukkig zijn er redelijk veel reacties gekomen die haar beslissing in de juiste context plaatsen: het gaat over een beslissing van persoonlijke aard die door veel mensen wordt veralgemeend en uitvergroot naar heel het onderwijssysteem en zelfs naar heel de samenleving. Zo is het debat gezonder geworden na de eerste reacties van de ‘usual’ forumreageerders. En toch blijft die latente verzuring nazinderen. Toch blijft haar persoonlijke desillusie rondzweven in het achterhoofd van ons land.

Ongelukkige verwarring

Om zulke desillusies te vermijden, is dialoog vitaal. Bij een tweede lectuur had ik namelijk het gevoel dat haar desillusie ook te maken had met de verwachtingen die over “de gekleurde school” werden gecreëerd. Ik denk ook dat de algemene desillusie over de multiculturele samenleving het gevolg is van de verwachtingen die er rond gecreëerd werden. In die zin is het belangrijk dat we allemaal goed beseffen wat de multiculturele samenleving is. En misschien nog belangrijker: wat ze niet is.

In de multiculturele samenleving, bijvoorbeeld, gelooft niet iedereen in hetzelfde, dat zou vanzelfsprekend moeten zijn. Het is duidelijk dat dat niet de reden was voor Katleens beslissing om haar zoon van school te doen veranderen, maar als het “pijnlijk” is te moeten uitleggen dat Sinterklaas niet bij alle kinderen langskomt, heb ik het gevoel dat ze toch met verkeerde verwachtingen de multiculturaliteit benadert. De multiculturele samenleving heeft ook meer nood aan vragen dan aan antwoorden om eenzijdige bedenkingen te voorkomen, zeker als het gaat over waarom kinderen niet naar een verjaardagsfeest komen, wat ze als cadeau kunnen/mogen/willen geven of waarom ouders al dan niet ‘betrokken’ zijn. Uitleggen “of het waar is dat [een kind] naar de hel gaat omdat hij varkensvlees eet” zou niet “moeilijk” moeten zijn, of toch niet moeilijker dan wat alle ouders overal in de wereld aan hun kinderen moeten uitleggen: elke generatie staat voor bepaalde sociale omstandigheden en het is aan ons om die context te schetsen aan onze kinderen, dat hoort bij het ouderschap.

De multiculturele samenleving is op zo goed als alle vlakken niet homogeen en dat vraagt een bijzondere inspanning in het begrijpen en omarmen van onze verschillen. Bovenal is multiculturaliteit geen synoniem van armoede maar volgens mij verwart Van Langendonck beide concepten – armoede en multiculturaliteit – in het artikel. Geen verrassing in een samenleving waarin er zo weinig gedaan wordt om de twee los te koppelen, maar de verwarring is daarom niet minder ongelukkig. Hoewel de titel over de gekleurde school spreekt en de voorlaatste alinea over “de toekomst van de multiculturele samenleving” treurt, hebben de echte redenen van haar beslissing eerder te maken met haar onaangenaam contact met armoede dan met multiculturaliteit.

Collectieve kwalen

Werkloze ouders, minder creatievelingen aan de schoolpoort (creativiteit is toch een luxe), een verkeerde houding ten opzichte van werk, komt dat niet vaker voor in situaties van armoede en kansarmoede (en laat ons a.u.b. niet beginnen met een stigmatisering van de armen, maar met een ernstige kijk naar armoede als probleem)? Wat heeft dat met etnische achtergrond te maken? Niks, volgens mij, maar er heerst in onze samenleving een zorgwekkend gevoel van onlosmakelijkheid tussen problemen en etnische achtergrond. Op 09.09 werd op Radio 1 de editie van Hautekiet gewijd aan hoe we met geweld kunnen omgaan, over agressiviteit als een teken van onze tijd. Het debat was constructief en beschaafd en zelfs empathisch, want de daders van zinloos geweld in Aalst en Eindhoven waren (misschien) een symptoom van een collectieve kwaal. Maar ik herinner mij heel goed wat de teneur is van zo’n discussie als de daders van allochtone origine zijn: dan gaat de focus naar onverzoenbare culturele verschillen en dan delen de luisteraars geen tips uit om met geweld om te gaan, want dan is empathie ver zoek. Neen, het debat is dan minder beschaafd, want het probleem is niet het geweld of de agressiviteit van onze tijdsgeest, het probleem is (verdomme) de multiculturaliteit.

En het is ook daarom dat het artikel van Van Langendonck zo ontmoedigend is, want het gaat over de zoveelste persoon die getuigt dat het onmogelijk is, dat ze haar best deed en goh, het lukt gewoon niet, die multiculturaliteit.

Daarom is het artikel zo ontmoedigend, want het is het zoveelste dat de multiculturaliteit problematiseert, in plaats van de armoede, de kansarmoede en de andere collectieve kwalen van onze samenleving, met als gevolg dat veel mensen de multiculturaliteit zullen proberen bestrijden. Zulke mensen zijn er al: een hoofddoekverbod achter het loket en een taalverbod op de speelplaats zijn pogingen om de multiculturaliteit te bestrijden. Pogingen die dagelijks worden toegejuicht door wie vindt dat de multiculturaliteit een probleem is en bestreden moet worden. Erger nog is dat de bestrijding van armoede in al haar complexiteit – de enige échte oplossing voor de desillusie van Katleen van Langendonck – ondertussen geen prioriteit lijkt voor de beleidsmakers van vandaag.

Er is trouwens nog iets dat de multiculturele samenleving niet is: de multiculturele samenleving is niet optioneel. Die is er, gewoon. En na een desillusie kunnen we onze kinderen van school doen veranderen, naar een artificiële wereld waarin we niet te ver moeten zoeken om hun vragen te beantwoorden, maar de multiculturaliteit zal er nog altijd zijn. Een kind te horen zeggen “ja, ik ben ook wel bang van dienen islam” is ook ontmoedigend. Maar we vergeten snel dat er ook andere kinderen zijn die slecht voorbereid zijn voor onze samenleving, voor onze wereld, voor onze toekomst.

Orlando Verde is columnist. Zijn column Achteraf gezien verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

http://abouttheshuffle.blogspot.be

Twitter

foto @ Yel Ratajczak

Volg de columns op

https://blerilleshi.wordpress.com

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

One thought on “Achteraf gezien // Om desillusies te voorkomen

  1. Ik ben zeer blij met deze tekst want de analyse die er in gemaakt wordt was ook hetgeen ik dacht toen ik de oorspronkelijke tekst las.
    De voorbeelden die ze aanhaalde, waren wat mij betreft geen problematische zaken, maar gewoon eigen aan een samenleving die divers is. En de wel problematische zaken hadden te maken met armoede, niet met etnische achtergrond… Ze trok dus de verkeerde conclusie door te zeggen dat de multiculturele school faalde want dat heeft er niks, mee te maken.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s