Home

ted-bwatuHet is exact een jaar geleden dat mijn opiniestuk in de krant De Morgen verscheen, waarin ik over het epidemisch karakter van racisme in mijn thuisstad sprak.

Gedurende het voorbije jaar kreeg ik vaak volgende vragen: waarom heb je deze brief geschreven? Had je dit al lange tijd gepland? Wat wil je hiermee bereiken? Het enige dat ik kon antwoorden was dat het niet gepland was. Het waarom en het doel, daarover moest ik telkens nadenken. Ik gaf dan meestal een antwoord dat verschilde van mijn voorgaande antwoorden. Dat voldeed om mijn gesprekpartners te overtuigen van de bijdrage van mijn brief aan het publiek debat. Het was pas toen ik mezelf de vraag stelde, dat ik echt het antwoord vond. Het was simpel: “Gewoonweg zodat we tot besef komen.”

Tot het besef komen dat racisme niet enkel een latente kwaal is, maar dat het aanwezig is als een beweging, een soort trend die zich doorheen het Europese continent trekt. Als Vlamingen liepen we voorop in deze trend. We waren namelijk één van de eerste regio’s waar extreem rechts zo’n hoog stemmenpercentage behaalde. Vandaag zien we dat gebeuren in onze buurlanden Nederland, Frankrijk en in andere Europese landen. Velen beweren dat de racismegolf voorbij is, nu de glorieperiode van het Vlaams belang achter de rug is. Daar denk ik anders over. Het idee mag dan wel veranderd zijn, maar de beweging leeft nog. Deze werd op een verstandige manier geïntegreerd in een discours, die niet enkel het ex-electoraat van het Vlaams Belang aantrekt maar ook dat deel van de bevolking dat het vertouwen in politiek volledig kwijt is.

Ik realiseerde me dat mensen die openlijk xenofobe uitspraken doen, de eerste slachtoffers zijn van angst en onwetendheid. Maar ik was verontwaardigd over de uitspraken en positiename van mensen die zichzelf als links progressief beschouwen. Hoewel uit linkse hoek vaker de stem geheven werd tegen agressieve vormen van racisme, deed ook links weinig moeite om de boodschap te bestrijden. Tijdens een telefonisch gesprek met de stand-up comedian Bert Gabriels, gaf hij toe dat hij in Nederland zijn woordgebruik aanpast. In Vlaanderen hoeft dat niet, omdat hij in het publiek nooit zwarten ziet. Daarna vertrouwde hij me toe dat hij veel zwarte kennissen heeft. Volgens zijn redenering geeft dit hem de vrijheid om “neger”moppen te maken.

Onlangs maakte hoofdredacteur van MO* magazine in een interview met Nigeriaanse schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie een vergelijking tussen het woord “allochtoon” in Vlaanderen en “the n-word” in Amerika. Het n-woord heeft in een historische context een zwaar geladen connotatie en wordt daardoor in de meeste regio’s ter wereld beschouwd als een denigrerende term voor zwarte. Allochtoon daarentegen is geen scheldwoord. Op de eerste plaats is er zelfs niets mis met het woord. Wat wel betwistbaar is, is dat er specifiek een bepaalde bevolkingsgroep geviseerd wordt. Waaronder velen die reeds 3 generaties op Belgisch grondgebied verblijven, maar er wordt nog steeds naar hen verwezen als mensen die niet van hier zijn. Hoewel ik de term allochtoon zelf niet gebruik, zal ik de mensen die het wel doen dat niet kwalijk nemen. Ik kon me dus niet terugvinden in de vergelijking van deze zeer verschillende termen. Ik liet mijn mening dan ook weten aan de moderator na het interview. Daarop antwoordde hij dat het woord neger hier nauwelijks gebruikt wordt en dat we niet dezelfde geschiedenis hebben als Amerika.

Een gebeurtenis tijdens de voorbije week deed me sterk terug denken aan dit argument, namelijk de excuses van de krant De Morgen nadat ze zwaar kritiek kreeg van buitenlandse media bij het afbeelden van Barack Obama en First Lady Michelle als apen. Het luidde als volgt: “De denkfout die ook ditmaal gemaakt werd, is de overtuiging dat racisme algemeen niet meer aanvaard wordt en dat er dus veilig mee kan gelachen worden.” Vooreerst wil ik zeggen dat ik beide media apprecieer voor hun kwaliteitsvolle journalistiek en des te meer MO*magazine dat steeds de wereldburger in me aanwakkert. Maar de denkfout die beide hoofdredacteurs van deze progressieve media hier maakten, is dat ze een ontkennende houding toonden ten opzichte van de realiteit.

Er bestaan talrijke feiten die het bestaan van racisme in onze samenleving tonen. Het ontkennen van deze gebeurtenissen zal enkel het geïnstitutionaliseerd racisme versterken. We leven nog steeds in een maatschappij waarin folkloristische personages koloniale en stereotyperende raciale eigenschappen krijgen en een eigen leven gaan leiden als kindervrienden. Een maatschappij waarin Karel De Gucht, de voormalige minister van Buitenlandse Zaken naar Kofi Annan, de ex-voorzitter van de Verenigde Naties, verwijst als een “evolué” (benaming voor Congolezen die opgeleid werden om zich westers te gedragen tijdens het koloniale tijdperk).

België heeft vergeten te dekoloniseren en komaf te maken met deze anachronismen. Of minstens te pogen om de geschiedenis in een context te plaatsen. Daardoor slaagt men er hier vandaag niet meer in om racisme te herkennen. Welke boodschap hebben we aan het koloniaal verleden, als we vandaag het scenario gewoon herhalen?

Ted Bwatu is columnist. Zijn column Ooit Zal Het Zinvol Zijn verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

foto © Diego Franssens

https://blerilleshi.wordpress.com
https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi
Twitter @blerilleshi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s