Home

Tmohamedoen ik drie jaar was liep ik rond met een rode cassettespeler. Volgens mijn moeder draaide ik urenlang Fast Car van Tracy Chapman. Omdat mijn ouders een muziekwinkel hadden, kwam ik al op jonge leeftijd in aanraking met allerlei soorten muziek. In die jaren hoorde ik zo nu en dan Nina Simone’s muziek, niet zo vaak als Michael Jackson, Bob Marley of Whitney Houston, maar haar muziek bleef in mijn lichaam. Als tiener begon ik veel te lezen over de jaren 60’, zo belandde ik terug bij Nina Simone, sindsdien is Nina haar muziek een soort anthem geworden voor mij. Vanuit deze persoonlijke band ontstond mijn zoektocht naar wie de vrouw was achter zulke prachtige stukken muziek, teksten en inlevingsvermogen. Ze verwoorden als beste hoe Afro-Amerikanen zich voelde in Amerika en zelfs nu hoor je zo nu en dan haar muziek op manifestaties. Twee jaar terug ben ik te weten gekomen dat Nina ooit erg dichtbij heeft gewoond. In het diepste dal van haar leven kwam ze in Nijmegen terecht op zoek naar rust.

De muzikale stem van de burgerrechten beweging

Nina “the high priestess of soul” Simone, wordt geboren als  Eunice Kathleen Waymon in North-Carolina als het zesde kind van een dominee. Op een jonge leeftijd wordt Nina verliefd op componist Chopain en wilden ze tenkoste van alles een klassiek geschoolde pianist worden. . Nadat ze door Curtis Institue of Music wordt geweigerd komt ze bij Julliard School of Music in New York terecht. Om extra lessen te kunnen betalen, treed ze op in een cocktail bar. Omdat ze niet wou familie erachter kwam veranderd ze haar naam in Nina Simone. In 1958 scoort ze onverwacht een Billboard top 20 hit met “I Love You, Porgy”. Kort hierop neemt ze haar debuutalbum “Little Girl Blue” op, er zullen nog 39 andere albums volgen tussen 1958 en 1974!

Haar muziek wordt gekenmerkt door elementen vanuit Jazz, Blues, Gospel en Klassieke muziek. Wat inhoud betreft zong ze over liefde, verdriet, vrij zijn en haar Afrikaanse afkomst. Na een aanval van “white supremacy” groeperingen op een kerk Alabama, waarbij vier Afro-Amerikaanse meisjes om het leven komen begint ze openlijk racisme, ongelijkheid en “raciale” kwesties aan te klagen in haar muziek “Mississippi Goddam[1]” als haar eerste single in deze richting.

Haar muziek wordt dan geboycot door bepaalde Amerikaanse staten omdat deze gevaarlijke boodschappen zouden weergeven en “raciale” spanningen doen ontstaan. In de periode 1962 -1970 maakt ze in mijn bescheiden mening haar mooiste muziek, in een Amerika dat volledig in chaos verkeert. Rellen, moord op Kennedy, Malcolm X en Marting Luther King jr. middenin dit allemaal weet Nina het buikgevoel van Afro-Amerikanen te vertalen in nummers als “Backlash Blues”; “I wish I knew How It Would Be To Be Free”, “Why” (naar aanleiding op de moord van MLK), “Aint Got No, I Got Life”, “Revolution 1&2” en “To Be Young Gifted and Black” om maar een paar te noemen.

Nina Simone is wat mij betreft een geschenk geweest voor ieder muziek liefhebber. Haar stem kon zoveel emotie doorgeven dat de noten van haar piano als zakdoekje konden dienen. Ze vertaalde een onderbuikgevoel van miljoenen mensen. Haar muziek vatte een persoonlijke- en periodieke tijdsgeest perfect samen. Zoals ze ooit eens zei ‘an artist’s duty is to reflect the times’. Mocht je mij ooit vraag hoe de jaren ’60 voor Afro-Amerikanen was, dan verwijs ik jou om bij Nina Simone te starten.

Hoe is deze diva dan ooit in Nijmegen kunnen belanden?

Na Missippi Goddam boycotten grote radio zenders haar muziek en mijden platenmaatschappij haar. In een interview met Jet Magazine zal ze later zeggen dat dit de mes in haar muziek carrière was. Op zoek naar zichzelf begint Nina aan een Odyssee dat haar in Barbados (geboorte eiland van Rihanna), Londen, Liberia (op aanraden van Mama Afrika – Mariam Makeba), Zwitserland en uiteindelijk belandt ze in Nijmegen.

In de jaren 80’ lijkt Nina over haar muzikale top heen. Maar ook haar privé leven en haar financiën staan op het springen. Haar huwelijk met haar tweede echtgenoot Andrew Stroud komt op een bizarre manier ten einde. Nadat Nina naar Barbados vliegt, vergeet ze haar trouwring thuis. Dit wordt door Stroud gezien als een scheidingsverklaring.

Financieel is ze quasi failliet, dit omdat ze de rechten op haar eigen muziek niet bezit. Om rond te komen treedt ze in kleine en grote jazz clubs zoals Ronnie Scott’s Jazz Club in Londen. In deze periode wisselt ze fenomenale optredens af met momenten dat ze ladderzat op een podium durft verschijnen. Ze maakt zich woedend wanneer fans haar muziek niet lijken te voelen.

Het is in deze periode dat wordt vastgesteld dat Nina aan bipolaire stoornis lijdt. Later zal duidelijk blijken dat er veel meer aan de hand was. Naast bipolaire is ze schizofreen en bevond ze zich in een manische depressie.

Gerrit de Bruin, een Nederlander die nauwe contacten onderhield met Nina, besloot samen met andere geliefden om Nina uit de spots te halen en ergens te brengen waar de rust in haar terug kon keren.

De reiziger

Hier wandel ik rond in Nijmegen op een regenachtige dag richting het Belvoir Hotel, waar Nina Simone twee jaar lang heeft gewoond. Onderweg passeer ik nog de Nina Simonestraat (2002, naar Nina vernoemd). Het is duidelijk herfst, de mooie kleuren, frisse lucht en vooral enorm rustig op straat. Via de Nina Simonestraat wandel ik het Kronenburgerpark. Echt waar, liefde op het eerste zicht. (Zie foto)

nina

De herfst heeft echt iets magisch, zeker als je net aankomt aan de ingang van een park waar alle bomen: groen, geel, oranje, rood en bruin kleuren. Waar duiven rondjes draaien, gezinnen met hun kinderen wandelen met in de verte een grote toren omringd door bomen in alle kleuren. Dan snuif je de lucht in, je longen doen een vreugde dansje en jouw ogen voelen zich gelukkig dat ze zoiets mogen zien. Ik snap wel waarom Nina hier graag zou hebben gezeten.

Minuten lang blijf ik staan om te genieten van mijn uitzicht. Ik lijk vast een gek, maar dit zijn momenten die mijn ziel wilt inkaderen en liefst delen met iedereen!

Ontwaakt uit mijn trans, wandel ik verder Richting Nina’s Belvoir. Maar eerst een chocomelk pauze in een gezellige lunchbar De Viking. Hier heb ik twee erg fijne gesprekken over muziek, mijn zoektocht naar de aanwezigheid van Nina in Nijmegen. Eerste met een van de uitbaatsters, met haar spreek ik over idolen en iconen (Nina & Fleetwood Mac). Hoe deze met hun talenten onze levensverhalen kunnen beïnvloeden. Nadien met een huwelijksfotograaf volgens wie mijn rustige open houding als uitnodiging voor een gesprek was. We praten over leven op gevoel en hoe hij foto’s aan de hand van een gevoel die hij kreeg van de mensen maakt. Ik stelde hem meteen voor om eens de park te checken. Ik vertel hem over mijn reis en waarom ik opzoek ben naar Nina’s bestaan in Nijmegen.

My Baby Just Cares For Me

Terug naar hoe Nina in Nijmegen is beland. Gerrit de Bruin en co hun plan krijgt een duwtje in de rug wanneer Chanel nr 5 in haar reclame het nummer My Baby Just Cares For Me. Dit was nog een van de weinige nummers waar Nina nog de rechten ervan had. Met dit geld koopt Nina Simone in 1988 een appartement in het Belvoir, Nijmegen.

Ik trek de deur van De Viking dicht, richting een goede kennis die in Nijmegen woont. In een stampvolle De Blonde Pater lunchen we. Is het een zegen van de reiziger? Maar het gesprek met haar is enorm boeiend en diepgaand. Over hersenonderzoek gekoppeld aan impliciet bias, over Trump, over angst, over liefde, over Harry Potter, over je goed voelen in een groep waar men je op je kwaliteiten uitdaagt/motiveert en over Nina. Ook haar moet ik gedag zeggen, want Nina wacht niet lang.

Onderweg naar Nina, word ik verleid door Nijmegen. Haar mooie huizen, bruisende straten zelfs op een regenachtige dag als deze. Het lukt een van de etalages om mijn aandacht te trekken. Aan hun hippe winkel ingang staat er een paar rijen met LP’s. Mijn hart doet een sprongje, mijn gedachten zeggen “Oh My Allah, wat als ik hier een Nina Simone LP scoor!!!”, ik wandel Make My Day binnen, na heel wat zoeken door de Soul en R&B LP besluit ik maar met te trotse met Anita Baker. Met haar LP op de achtergrond, krijg ik nieuwe hoop. Een winkelbediende vertelt dat de eigenaar van de zaak een mega Nina fan is, en die zou een foto op Insta hebben geplaatst met een Nina LP!! Helaas die ligt er niet in de winkel, om mijn teleurstelling te verzachten koop ik een paar sokken.

En toen stond ik ervoor, Hotel Belvoir. Een anonieme straat, geen enkele spoor van Nina. Alleen in mijn hoofd. Ik durf niet meteen binnen te gaan, maar ik herinner me beelden van Nina die hier langs de appartementen wandelde. Ik besluit een wat rond te wandelen. Via de parking kom ik aan de Bataviaweg, hier ligt een kleine parkje met een prachtige uitzicht als je de autogeluiden wegdenkt is het helemaal af. De schattige bankje bieden een zicht op de brug dat boven het Meertje hangt. Ik kan me voorstellen dat Nina hier lang zat na een wandeling.

Ik wandel terug richting het Belvoir, aan de balie vraag ik of ik met de hotel manager kan spreken. En dat het over Nina Simone gaat. De receptionist vraagt me doodleuk, Nina wie? Verbaasd zeg ik Simone! Je weet wel een van de stemmen van de jaren 60’ en ze heeft hier ooit gewoond.

Na wat Youtube en Google, zegt hij ah wauw, nog nooit van gehoord. Ondertussen is de manager er, ik vraag of er nog verwijzingen zijn naar Nina in de hotel. Aangezien ik een foto van Nina had verwacht en nog wat verwijzing naar haar aanwezigheid hier.

Een rustige bestaan

In Nijmegen gaat Nina bijna anoniem door het leven. Alleen Jazz liefhebbers of ouderen herkennen de ‘High pristess” of soul. Hierover zegt Gerrit de Bruin “Eigenlijk was Nina een gewone Nijmegenaar. Ze kon rustig naar de Albert Heijn.”

Aanvankelijk leek Nina haar nieuwe bestaan geweldig te vinden, maar haar eenzaamheid in Nijmegen speelde haar parten, tel hierbij dat ze te maken had met een manisch depressief en schizofrenie. Zo liep ze eens een keer in haar blote in naar de hotel lobby, vroeg hoe het komt dat haar drank nog niet in der kamer was, om vervolgens doodnormaal naar haar kamer te gaan.

Uiteindelijk verlaat Nina Simone Nijmegen in 1990 om zich in Frankrijk te settelen. Daar overleed ze in 2003.

Sporen van Nina in het Belvoir lijken met haar dood te zijn verdwenen. De manager is geen fan, maar Adele, Beyoncé, Mary J Blige, Bono, The Beatles, Alicia Keys, Lana Del Rey, Kanye West, Mos Def, David Bowie, Aretha Franklin, Janis Choplin wel denk ik dan. Er zou nog een krantenartikel over Nina’s aanwezigheid in Nijmegen in het hotel zijn, vertelt hij verder. Samen met mijn twee nieuwe makkers gaan we opzoek naar Nina. Na een vruchteloze zoektocht stoppen we ermee. Teleurgesteld druip ik af richting Nijmegen centraal. Waar een onbekende man op de piano een glimlach tovert op mijn gezicht. In mijn geest is het oorlog tussen alle mogelijke gevoelens die door me heen gaan. Eentje is duidelijk teleurstelling. Maar ik lach, niet te luid. Zachtjes lach ik met mijn eigen. Ik lach met mijn referentiekader en hoe grappig het is dat we vaak van iedereen verwachten te kennen wat wij kennen. Of dat iedereen zaken belangrijkrijk vinden wat wij belangrijk vinden. Maar ieder ziel heeft een eigen levensverhaal en ieder lichaam draagt andere emoties en herinneringen. Ik ben blij dat ik Nina’s geest in Nijmegen ben komen zoeken. Hoe wel ik ze niet meteen vond, maar haar muziek is eeuwig en haar verhaal kennen jullie (lezers) nu ook!

Wat maakt Nina speciaal?

“Nina had in haar hoofd verschillende lagen, ze kon het ene liedje zingen en het andere op de piano spelen, en die twee gingen perfect samen. Ongelooflijk”, omschrijft Gerrit De Bruin haar genie. “Ze kon een boogiewoogie spelen en daar een ondertoon van Bach in leggen. Zoiets kwam in haar op en dan deed ze het gewoon. Ze kon Chopin spelen en geleidelijk werd het dan jazz. Wat ze in haar hoofd had kwam er gewoon via haar vingers uit. En het was nooit hetzelfde.” Muzikaal gezien had ze een vermogen om zowel Gospel, Jazz, Folk, Soul, Klassieke als R&B te spelen op haar piano.

Lyrical gezien was Nina een ton vol emoties. Haar muziek was niet alleen een spiegel van haar ziel, maar ook dat van de Afro-Amerikaan in de jaren 60. Inspiratie voor ieder generatie erna. Het is onmogelijk om naar Nina te luisteren zonder te voelen wat zij voelde. Voor ieder die weet wat eenzaamheid is, wat verdriet is kan soelaas of herkenning vinden bij Nina. Voor ieder die lief heeft kan wel op een nummer van Nina rekenen. Voor ieder heeft Nina wel iets geschreven.

Mohamed Barrie is columnist. Zijn column WeaPen your mind, Open your world verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog

P.S Kijk en luister tips

Netflix: What happened, Miss Simone?

Nina

I Put A Spell On You (The Legend)

Je kent Nina nog niet? Check deze liedjes een uit:

I Put A spell on you

Here comes the sun

Mississippi Goddam

To Be Young Gifted and Black

Ain’t Got no, I got life

[1] Mississippi Goddam: Live tijdens de Selma marchings van Martin Luther King (video)

Bronnen:

http://petesboogie.blogspot.be/2015/12/nina-simone-in-nijmegen.html

– http://www.gelderlander.nl/regio/nijmegen-e-o/nijmegen/het-nijmeegse-geluk-van-nina-simone-1.3065231

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s