Home

bleri-lleshiIn ‘Liefde in tijden van angst’ houdt Bleri Lleshi een warm pleidooi voor de liefdessamenleving, waarin solidariteit, vertrouwen en hoop centraal staan. Liefde kan de wereld redden en vormt het beste tegengif voor de verschillende vormen van angst die onze kapitalistische turbomaatschappij kenmerken.

Bleri Lleshi kwam begin jaren 2000 vanuit Albanië naar België om politieke wetenschappen te studeren. Na zijn studies zou hij de wereld veranderen, zo zei hij tegen zichzelf. In zijn laatste jaar koos hij voor internationale politiek. “Al die conflicten in de wereld, er moet toch iemand zijn die ze gaat oplossen?”

Idealisme

In 2014 schreef hij al ‘De neoliberale strafstaat’, over de uitholling van de welvaartsstaat en toenemende repressie onder neoliberaal bewind. Deze keer gaat het over liefde, ‘Liefde in tijden van angst’. Niet de platte, commerciële variant ervan, maar over ware liefde, liefde voor onszelf en onze medemensen.

Vandaag is Bleri Lleshi nog geen grammetje van dat idealisme verloren. Hij wil nog altijd het verschil maken. “Met de tijd ben ik gaan beseffen dat ik me vooral lokaal moet focussen, als ik écht iets wezenlijk wil bijdragen. Na mijn studies heb ik snel de omschakeling gemaakt. Ik ging aan het werk in Brussel en ben me gaan inzetten voor allerlei initiatieven van onderuit, met jongeren, daklozen, mensen zonder papieren, alleenstaande moeders, enzovoort. De focus ligt vooral op jongeren. Zij zijn de toekomst. We denken te weinig na over de toekomst, we hebben er te weinig aandacht voor. En ik vind het wél uiterst belangrijk om hier aandacht voor te hebben.”

Armoede en uitbuiting

Het is geen toeval dat thema’s als ongelijkheid, armoede en onrecht een belangrijke rol spelen in Lleshi’s werk. Hij heeft communistisch Albanië meegemaakt, maar ook het hardcore kapitalisme dat daarna kwam. “Ik kan uit eigen ervaring zeggen dat beide gewoon rampzalig zijn geweest voor de Albanezen.”

“Ik zag hoe een kleine elite het goed had onder het communisme, voor de rest was er veel armoede. Thuis hadden we het alles behalve breed, waardoor ik snel heb gerealiseerd wat uitsluiting, onderdrukking en uitbuiting met een mens doen. Als puber en adolescent zag ik dat mensen vanuit het noorden naar de hoofdstad trokken om er te werken en een toekomst uit te bouwen, maar uiteindelijk in nog diepere armoede en uitbuiting terechtkwamen. Kinderen moesten er gaan werken om het huishoudbudget aan te vullen. Mijn ouders waren gewone arbeiders, die nooit de kans hebben gehad om te studeren. Ik ben een van de eersten van mijn honderden familieleden die hogere studies heeft gedaan. Dit alles heeft me erg gevoelig gemaakt voor het thema.”

Echte Brusselaar

Volgend jaar zal Bleri Lleshi de helft van zijn leven hebben doorgebracht in België. Voelt hij zich Brusselaar, Belg, Albanees, wereldburger,…? “Ik heb verschillende identiteiten in mij, maar bovenal ben ik Brusselaar. De verbondenheid met de stad komt steeds centraler te staan. Die stadsidentiteit wint aan belang. Ik ben vooral Brusselaar omdat ik me maximaal engageer in deze stad. Ik probeer zo veel mogelijk aan deze stad te geven, maar ik krijg er ook heel veel voor terug: een gevoel dat ik hier echt thuis ben.”

In Brussel wonen is voor Lleshi een privilege. “Iedereen die in Brussel woont of werkt, zou zich dat moeten realiseren. We zitten hier in de meest diverse stad ter wereld. Dat is een voorrecht, en ik wil daarvan gebruik maken. Het is een uitdaging, maar ook een kans, om in deze stad iets positiefs te betekenen. Ik voel me eerst Brusselaar, maar ook Albanees, Belg, Europeaan, wereldburger… Het is voor mij belangrijk om op zo veel mogelijk vlakken solidair en verbonden te zijn met mensen.”

Jaar van de angst

Cijfers tonen aan dat onze samenleving nooit zo veilig was als vandaag. Maar toch zijn mensen angstig. Het jaar 2015 werd door sommigen het jaar van de angst genoemd.

“Objectief is het een veiligere wereld, zeker op vlak van criminaliteit. Maar dat is maar een klein stukje van de oorzaken van angst. Het plaatje is veel ruimer dan dat.”

“Je hebt verschillende soorten angst. Het kan een beschermingsmechanisme zijn voor een directe, fysieke dreiging. Maar in mijn boek gaat het vooral over angst die ons belemmert, die ons verlamt, die ons uitput of ontwricht. Dit soort angst neemt toe. Sociaaleconomische omstandigheden gaan er de laatste dertig jaar fors op achteruit. Nooit eerder hadden zo weinig mensen zo veel kapitaal in handen. Onlangs bleek dat 62 individuen evenveel bezitten als de halve wereldbevolking. Momenteel verhongeren meer dan een miljard mensen op onze planeet. Honderden miljoenen kinderen moeten werken voor de kost. De helft van alle mensen moet het stellen met minder dan twee dollar per dag. Zelfs in Europa, de rijkste regio ter wereld, hebben 25 miljoen mensen te kampen met werkloosheid. In Brussel zit één op drie in armoede. Vijf jaar geleden was dat nog één op vier. Over deze realiteit wordt weinig gesproken. Maar de cijfers zijn ronduit schokkend.”

“Sociaaleconomische onzekerheid neemt toe. Ons systeem is gebouwd op het klassieke gezin van tweeverdieners. Maar dit wordt steeds meer uitzondering dan regel. Alleenstaande moeders hebben het bijvoorbeeld financieel zeer moeilijk, maar ook sociaal. Het systeem houdt immers geen rekening met hun dagelijkse realiteit. Een eenvoudig voorbeeld: je kinderen ’s avonds van school halen. Als je er alleen voor staat, moet je al snel de keuze maken tussen de kinderen gaan halen of werken. Kies je voor het onderwijs van je kind, of voor een job? Die sociale onzekerheid is een belangrijke oorzaak van angst.”

Depressie en werkonzekerheid

“Als jongerenwerker kom ik ook bij de ouders thuis. Ik zie alleenstaande moeders die depressief zijn, gewoonweg omdat ze in de ellende zitten. Ze komen niet rond met hun leefloon. Ze laten twee of drie kinderen slapen op één kamer, waarvan de muren dan nog vol zitten met vocht. Mensen worden depressief omdat ze geen kansen zien voor zichzelf en bang zijn dat hun kinderen later ook geen kansen zullen krijgen. Ook die kinderen voelen angst als ze geconfronteerd worden met de harde realiteit waar hun ouders mee worstelen. Ze moeten studeren, om het later toch maar beter te hebben dan hun ouders, wat ongelooflijk veel prestatiedruk met zich meebrengt. Ze kunnen dat vaak niet aan. Ze zijn bang om te eindigen zoals hun ouders, te scheiden zoals hun ouders, voor huiselijk geweld, enzovoort.”

“Angst is niet beperkt tot wie in armoede leeft. Ook de middenklasse kent angst, bijvoorbeeld om werkloos te worden. Eén van mijn beste vriendinnen was bang dat ze na haar studies geen werk zou vinden. Nu werkt ze keihard, van 8 uur ’s morgens tot 7-8 uur ’s avonds. Ze is bereid om alles te doen om haar job te behouden. Zonder job zou ze immers haar identiteit verliezen. Zo belangrijk is een baan in ons leven geworden. Werkgevers weten dit en zetten de werknemers nog meer onder druk. Altijd harder en langer werken. De concurrentie speelt niet alleen tussen de bedrijven, maar ook tussen de collega’s. Dat zorgt ervoor dat stress en burn-out bij werknemers hoge toppen scheren.”

Symptoombestrijding

“We zitten met beleidsmakers die de oorzaken van deze problemen niet willen aanpakken. Er wordt aan symptoombestrijding gedaan. Als je een burn-out hebt, dan mag je eens bij de psycholoog gaan. Maar dit is geen oplossing. De oorzaken worden hiermee niet aangepakt. Als we altijd maar harder en langer en flexibeler moeten werken, dan boeken we geen vooruitgang. Zelfs machines hebben een limiet, en mensen hebben dat zeker.”

“Politici spelen handig in op die angstgevoelens door altijd een zondeboek aan te wijzen: werklozen, alleenstaande moeders, arbeiders, vluchtelingen, enzovoort. Groepen die het moeilijk hebben in onze samenleving, worden tegenover elkaar gezet. Ik begrijp dat veel mensen slecht geïnformeerd zijn en alle gebeurtenissen moeilijk kunnen kaderen. De vluchtelingen, om bij een actueel onderwerp te blijven, de schuld geven van alles dat misloopt, wordt dan heel makkelijk. Maar dit klopt gewoon niet. Het zijn niet de vluchtelingen die onze banen inpikken, maar grote bedrijven die onze jobs naar het buitenland exporteren. Van België naar Oost-Europa, dan naar Zuidoost-Azië, verder naar China, enzovoort.”

Angst verkoopt

“De media dragen hierin uiteraard een grote verantwoordelijkheid. Ze staan onder druk om oplage- en kijkcijfers te halen. De berichtgeving staat in het teken van een zo groot mogelijke winst en maakt dat ook journalisten onder druk komen te staan. Door met angst uit te pakken denken ze die cijfers te bereiken. Angst verkoopt beter dan liefde. Voor de media lijkt er maar één soort nieuws te bestaan en dat is negatief nieuws. Positieve berichten verschijnen zelden op de voorpagina’s. Een tijdje terug heb ik één jaar lang aan een project gewerkt met jongeren in Brussel. Toen het klaar was, heb ik zelf contact opgenomen met journalisten. Ik wilde een documentaire over het project tonen en de jongeren zelf aan het woord laten. Geen enkele journalist heeft hiermee iets gedaan. Het antwoord was steevast: “Ik krijg dit niet verkocht op de redactieraad.” Als ik morgen dezelfde journalisten opbel met de melding dat een Brusselse jongeman naar Syrië wil vertrekken, dan kamperen ze dagenlang voor mijn huis totdat ik hen de naam en gegevens bezorg. Dat is jammer. Ik werk met honderden jongeren in Brussel en de positieve verhalen worden nooit nieuwswaardig geacht. Alleen het negatieve komt aan bod.”

“Er is bovendien een schrijnend gebrek aan duiding en context in de media. Als je over vluchtelingen spreekt, geef dan alsjeblieft de cijfers. Zeg dat slechts 2,5 procent van de vluchtelingen naar Europa komt. Zeg dat de meeste vluchtelingen hier na enkele jaren aan het werk zijn en bijdragen aan onze sociale zekerheid. Zeg dat het onzin is om onze sociale voorzieningen af te sluiten voor vluchtelingen als slechts 0,1 procent van de middelen naar deze mensen gaat.”

Bleri Lleshi vindt dat het moment aangebroken is om in actie te schieten. “We moeten angst overwinnen. Dit kunnen we door ten eerste de sociaaleconomische problemen aan te pakken. Ten tweede door politici en media te wijzen op hun verantwoordelijkheid, opdat ze niet langer inspelen op dat angstdiscours, maar op een eerlijke en genuanceerde manier het publiek informeren.”

“Ten derde zijn er veel dingen die we zelf kunnen doen, als burgers. We moeten de problemen niet ontwijken, maar aanpakken. Hiervoor moeten we de confrontatie met die angst aangaan. Dit is niet eenvoudig. Ofwel blijven we in de gevangenis van angst, ofwel kiezen we voor openheid naar de wereld en vertrouwen in de medemens. Nu vertrekken we systematisch vanuit de angst, en dat begint al in de kindertijd. Maar onze wereld zal positief veranderen als openheid, vertrouwen en natuurlijk liefde de basis worden.”

“Wat kan ons dan laten groeien? Dat is liefde. Liefde die mijn groei en ontplooiing, maar ook die van mijn medemensen, mogelijk maakt. Mijn definitie van liefde is wat anders dan we doorgaans te horen krijgen. Liefde gaat niet alleen om mij, maar ook om de andere. Zelfliefde is belangrijk. Jezelf liefhebben betekent beseffen dat je moet proberen het goede te doen met je leven. Het goede voor jezelf, maar ook het goede voor de ander en de wereld.”

Liefde als koopwaar

Lleshi breekt een lans voor de échte, ware liefde, en tegen de platte commercialisering van liefde en romantiek.

“Liefst van al wil ik de romantiek bevrijden uit het commerciële kluwen waarin het zich nu bevindt. Ik ben sterk gekant tegen de gecommercialiseerde, platte, romantische liefde. Waarom? Omdat het ons ongelukkig maakt. Het legt zo veel druk op onze schouders.”

Onder druk van het kapitalisme is liefde in de marktsfeer terecht gekomen. In plaats daarvan hebben we ware liefde nodig.

“Liefde is emotioneel, maar ook rationeel. Liefde kan mij overkomen, maar wat dan? Ik vind het belangrijk om een keuze te maken, die niet alleen gevolgen heeft voor mij, maar ook voor de ander, ook voor ‘ons’. Die andere hoeft niet per se één persoon te zijn. Ook vriendschap is liefde. Of deel uitmaken van een gemeenschap. Mijn keuze om deel uit te maken van deze stad is er gekomen uit liefde. Als je een keuze maakt, dan wil dat zeggen dat je daarnaar moet handelen, in actie moet komen en je engageren. Als we ware liefde ervaren, dan kennen we geen angst.”

Solidariteit is één van de belangrijkste elementen van liefde. Solidariteit heeft altijd met liefde te maken, zegt Lleshi, en liefde is altijd solidair.

“Ik ontmoette een oudere dame in het Brusselse Maximiliaanpark en vroeg haar waarom ze daar was. Uit solidariteit met de vluchtelingen, zei ze. Maar ze voegde eraan toe: ‘ik sta hier uit liefde voor deze mensen.’ Als jong meisje werd haar gezin vervolgd door de Duitse Gestapo en werd gered door een buurvrouw. ‘Mijn moeder heeft me sindsdien altijd gezegd: liefde heeft ons gered. Ik weet hoe belangrijk de liefde is’, zei ze.”

Optimisme

Kunnen we, met wat we vandaag allemaal zien gebeuren, met het beleid dat in ons land gevoerd wordt, optimistisch zijn?

“Optimisme is een morele plicht. Als we niet hoopvol zijn, wat heeft het dan nog allemaal voor zin? Ik ben optimistisch en hoopvol en ik ben alles behalve naïef. Ik ken de harde realiteit van deze stad te goed om naïef te zijn. Ik zie veel tekenen van verzet en ik ben dankbaar voor het mooie, positieve werk van vakbonden, burgerbewegingen en andere organisaties, en probeer er zelf een rol in te spelen. Als ik zie hoe Hart boven Hard 20.000 mensen op de been brengt in de gietende regen, dan stemt dat me hoopvol.”

“Wat me het meest optimisme inboezemt, is de liefde. Elk mens heeft de capaciteit om lief te hebben. Als ik een mens liefheb, kan ik de mensheid, de wereld liefhebben. Zeker in België moeten we optimistisch zijn. We hebben 11 miljoen inwoners en één miljoen vrijwilligers. Ik noem ze in mijn boek liefdeswerkers. Gepensioneerden die taallessen geven aan vluchtelingen. Mensen die helpen in de gehandicaptenzorg. Vrijwilligers die kinderen animeren tijdens de schoolvakanties. Al die mensen doen dat uit liefde.”

Kapitalisme

“Materialisme maakt ons niet gelukkig. Geluk zit in solidariteit en liefde, in momenten van samenzijn. Het kapitalisme en neoliberalisme ontmenselijken ons, waardoor we niet meer geraakt worden door onrecht. Mijn strijd met dit boek is een strijd tegen ontmenselijking. Wij zijn allemaal mensen. De ‘anderen’ – ongeacht afkomst, kleur, status – zijn ook mensen, zelfs mensen in nood. We moeten er voor onze medemensen zijn en de oorspronkelijke waarden verdedigen waarop onze samenleving is gestoeld.”

“De geschiedenis heeft aangetoond dat elk systeem op een bepaald moment ophoudt te bestaan. Vroeg of laat gaat het kapitalisme ten onder. Ik ben een tegenstander van dit systeem, dat leidt tot armoede, ziekte en uitsluiting. Het kapitalisme en neoliberalisme vinden hun uitwerking in alle onderdelen van onze samenleving. Zelfs de liefde is eraan onderworpen. Gelukkig zijn er velen die binnen het systeem iets positiefs willen doen en het verschil maken. Ieder van ons probeert stappen vooruit te zetten naar een sociaal en solidair systeem, een systeem dat herverdeelt.”

Volgens Bleri Lleshi moet het kapitalistisch systeem op de schop. “Er is immers slechts één doel en dat is winst maken. Alles draait om winstmaximalisatie. Dit zorgt ervoor dat 62 mensen evenveel bezitten als 3,5 miljard mensen, terwijl anderen sterven van de honger. Het is de essentie van kapitalisme.”

Liefdessamenleving

“Hier tegenover stel ik in mijn boek de liefdessamenleving. Angst isoleert ons, terwijl liefde verbindt. We hebben een ander systeem nodig: sociaal, rechtvaardig, solidair, ecologisch, democratisch en herverdelend. Er is geen plaats voor cynisme, het idee dat er niks kan veranderen. Dit is net wat politici hopen dat we denken en doen. We moeten ouders bewustmaken hun kinderen niet vanuit angst op te voeden. Opvoeding en onderwijs moeten vanuit de liefde vertrekken. Een onderwijs gestoeld op liefde kan écht het verschil maken. Een vakbondsman die zijn werk met liefde doet, maakt het verschil. Die kan levens veranderen. Liefde geeft vertrouwen, kracht en zelfrespect. Liefde kan de wereld redden.”

Interview door Geeraard Peeters

Uit de tijdschrift De Nieuwe Werker van ABVV.

One thought on “Interview in DNW: ‘Angst isoleert, liefde verbindt’

  1. Dank weer voor dit prachtige artikel….ik stuur je hierbij een video ook over angst van een Marokkaanse vriend van mij Convex Kafk spreekt ook boekdelen…ben zelf bijna 80 en ben nog steeds activist voor Free Palestina…. Mvg Joop Jansen

    Op 3 april 2016 21:20 schreef Bleri Lleshis Blog :

    > Bleri Lleshi posted: “In ‘Liefde in tijden van angst’ houdt Bleri Lleshi > een warm pleidooi voor de liefdessamenleving, waarin solidariteit, > vertrouwen en hoop centraal staan. Liefde kan de wereld redden en vormt het > beste tegengif voor de verschillende vormen van angst die onz” >

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s