Home

bleri lleshi flairRacisme is normaal geworden, vindt Bleri Lleshi. Zo normaal dat we er niet meer bij stilstaan. Terwijl het wél elke dag voorkomt. Mensen die een job niet krijgen vanwege hun kleurtje. Jongeren die op school niet dezelfde kansen krijgen vanwege hun achternaam. Opmerkingen, dag in dag uit, alleen maar vanwege het feit dat je er ‘anders’ uitziet. Elke dag racisme, dat moet ophouden.

Bleri samengevat

– Bleri Lleshi is 33 en geboren in Albanië. Vijftien jaar geleden kwam hij naar België.

– Hij is filosoof en auteur. Hij schrijft regelmatig opiniestukken voor verschillende media. In november vorig jaar kreeg hij de Emancipatieprijs van VOEM. Hij gaf de prijs door aan La Voix des Sans Papiers.

– Hij staat in de lijst van de 25 meest invloedrijke allochtonen in België.

– Hij schreef verschillende boeken, waaronder Identiteit en interculturaliteit en De neoliberale strafstaat.

– Hij startte met #dailyracism.

 Waarom lanceerde je de hashtag #dailyracism?

‘Ik schreef een artikel voor het magazine The Brussels Times en baseerde me daarvoor op cijfers van een onderzoek van de Europese Unie over racisme. Daaruit bleek dat 82% van de ondervraagden die de voorbije twaalf maanden te maken had met racisme dat nergens aanmeldt. Zulke cijfers, dat is toch hallucinant? Daar moest iets mee gebeuren, vond ik. De verhalen van die mensen die nooit verteld werden, moesten worden gehoord. Want cijfers zijn belangrijk om argumenten te staven, maar verhalen zijn dat misschien nog meer. Dit gaat om kinderen, om jongeren, om mannen en vrouwen. Mensen zoals jij en ik. En vanwege hun kleur, hun afkomst of hun sociale klasse, worden ze achteruitgeschoven, krijgen ze minder kansen en krijgen ze van alles naar hun hoofd geslingerd.’

Wat is #dailyracism?

– Bleri start #dailyracism om slachtoffers van racisme een gezicht te geven. Omdat hij vindt dat de verhalen over racisme te weinig worden gehoord, wil hij ze verzamelen.

– Twitter ontploft door het aantal reacties die verschijnen. Van extra controles door politie of op de luchthaven, middeleeuwse toestanden op school of het gebruik van het woord ‘neger’: de getuigenissen komen los.

– Verschillende reacties komen, waaronder ook die van Bart De Wever, die het racismeprobleem lijkt te minimaliseren. Hij vindt dat het eerder een probleem is van moslims, dat andere culturen nooit klagen over racisme. Twitter barst nu echt uit zijn voegen, na een week zijn er al meer dan 8000 tweets gestuurd, de mailbox en Facebookpagina van Daily Racism puilt uit en heeft intussen meer dan 5800 likes.

– #dailyracism gaat viraal, Bleri wordt geïnterviewd door nationale en internationale pers… én Flair.

Vooral het feit dat mensen die te maken krijgen met racisme daar niet mee naar buiten komen, is frappant. Hoe komt dat?

‘Trauma vooral. Omdat ze al heel jong – als kind al – met racisme te maken krijgen, zijn ze minder weerbaar. Racisme wordt op die manier normaal, omdat het er is vanaf het moment dat ze zo klein zijn. Er is bijvoorbeeld de reactie van een man die als kind in zijn school in Mechelen apart moest zitten van de rest van zijn klas. “Hij zou toch een crimineel worden” zeiden ze op school, omdat hij Marokkaans was. Op een gegeven moment werd hij zelfs met een tafeltje onder de trap gezet, waar hij de hele dag alleen moest zitten. Thuis vertelde hij niets, hij schaamde zich. Hij nam zich elke dag voor om nog beter zijn best te doen, dan zou hij misschien wél in de klas mogen. Hij was een kind, natuurlijk dacht hij dat hij stout was geweest. Net daarom is racisme op school zo verschrikkelijk. Je hebt er te maken met jonge, kwetsbare zielen. Die moeten gekoesterd worden, niet in een verdomhoek worden geduwd.’

Op Twitter, Facebook en in je mailbox ging het er soms bitsig aan toe. #dailyracism had duidelijk ook veel tegenstanders…

‘Er zijn heel scherpe reacties gekomen, dat klopt. Maar het belangrijkste vind ik dat het debat op gang is gekomen. De eerste stap is gezet, en dat vind ik ongelofelijk belangrijk.’

Op naar een wereld zonder racisme?

‘Het ging me in de eerste plaats zelfs niet over racisme bestrijden an sich, ik wilde vooral dat mensen zich ervan bewust worden. Of ze het er nu mee eens zijn of niet, is dan nog een ander verhaal. Tien jaar geleden was ik me er zelf ook nog niet zo van bewust, trouwens. Ik weet nog dat ik met een Albanese medestudent een kot ging zoeken voor hem in Brussel. De huisbazin was een vriendelijke Vlaamse vrouw. Hij zou later die dag het contract komen tekenen. Maar toen we naar buiten wandelden, vertelde mijn vriend dat we Albanezen waren. Ik zag haar gezicht volledig veranderen. Toen hij het contract wilde tekenen, was het appartement al “weg”. Ik zei tegen mijn vriend dat hij niet had mogen vertellen dat we Albanees waren. Mocht ik dat nu meemaken, dan zou ik klacht wegens racisme indienen. Omdat ik me er nu bewust van ben. Bewustwording is het begin van de verandering. Want ik geloof niet – ook al is me dat intussen verweten – dat alle Belgen racisten zijn. Er zijn ook veel Belgen die racistische uitspraken doen waar ze zich niet bewust van zijn. Het woord neger bijvoorbeeld, is een racistisch woord. Als iedereen zou weten dat het kwetsend is, zouden veel minder mensen het gebruiken.’

Het verwijt dat heel vaak terugkomt: alsof Belgen de enigen zijn die racistisch kunnen zijn…

‘Racisme komt óveral voor. Ook bij de Marokkanen, ook bij de Polen, ook bij de Afrikanen. Laat dat héél duidelijk zijn. Alleen: de macht die de blanke Belgen hebben, is ongelofelijk veel groter dan die van de Belgen met een migratieachtergrond. Als een Marokkaan racistisch is, ga je daar niet veel last van hebben, uiteindelijk. Hij beslist niet over je studie, over je werk, over je woonst. Dat doet de blanke Belg wél. Maakt dat het racisme van de Marokkaanse man minder erg? Emotioneel gezien natuurlijk niet. Maar er is een verschil tussen institutioneel en dagelijks racisme. Dagelijks racisme, dat zijn verwijten die je hoort op straat, iemand die niet met je wil praten, iemand die bang van je is. Institutioneel racisme, dat zijn kansen die worden geweigerd op het gebied van onderwijs, werk, woonst. Dat is racisme dat je leven bepaalt. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat 70% van de Maghrebijnse jongeren bso-onderwijs volgt. 70%! Lees op Twitter en Facebook: de verhalen van mensen die vertellen hoe ze in een lagere richting werden gepusht vanwege hun achtergrond zijn niet bij te houden. Dat is institutioneel racisme, want je geeft die jongere niet de kansen die hij verdient. En dan krijg je boze, gefrustreerde jongeren. Hoe groter de ongelijkheid, hoe hoger de criminaliteitscijfers.’

Is dit wel iets wat op te lossen valt?

‘Daar geloof ik in, natuurlijk! En ik zie tekenen van hoop. Jongeren die diversiteit omarmen, bijvoorbeeld. Onze maatschappij wordt alleen maar diverser. En dat kan een absolute verrijking zijn, als we ermee weten om te gaan.’

Wat nu met #dailyracism?

‘Er is een duidelijk signaal vanuit de politiek nodig. Zij hebben immers de macht om iets te veranderen. Een antidiscriminatiewet is écht nodig. We hebben er een, maar die haalt zelfs de Europese normen niet, zo licht is ze. Die moet worden herschreven én toegepast. En ook de middenveldorganisaties moeten hun werk doen. De antiracisme-organisaties, Het Centrum voor Gelijke Kansen, het Minderhedenforum, zij moeten mee de kar duwen. En last but not least zijn het wij allemaal die ervoor moeten gaan. Stilstaan bij racisme, het niet tolereren als je het ziet gebeuren, aangifte doen als je slachtoffer wordt… Allemaal samen moeten we het blijven vertellen. Net zolang tot de politici niet meer kunnen zeggen dat er geen probleem is.’

ENKELE TWEETS DIE VERSCHENEN MET HASHTAG #DAILYRACISM

@BartDeMeulenaert: de taal infantiliseren omdat je ervan uitgaat dat anderstaligen te stom zijn om volwassen taalgebruik aan te kunnen.

@Zavalitis: Van de juf moest ik op een dag vooraan staan en toen begon haar les: ‘zie daar een indiaan’. @Yasminaem: ‘Ge ziet niet dat het van ne vreemde is’ zei de vrouw tegen mijn moeder toen ze trots met haar half-Marokkaanse baby in het dorp wandelde.

@suleymanaydogan: 1ste sollicitatie: ‘Suleyman, je bent de beste kandidaat hands down, maar onze klanten gaan niet willen kopen van een allochtoon’.

@imanekst: zus zit op de bus en stuurt me sms dat een vrouw zit te mompelen dat ‘degene met een snor’ moet terugkomen.

@LakdimK: 1ste sollicitatiegesprek na het behalen van mijn diploma hoger onderwijs. ‘U bedoelt de vacature “onderhoud” juffrouw?’

@StevenDeWilder: Wandel met verloofde (allochtone afkomst) over dijk in Knokke. Voorbijganger: ‘Gvd, het loopt hier weer vol makakken’.

@Chrisvaria: Reactie op open brief @StampMedia: ‘Ga dan in VSA of UK wonen als het hier niet goed genoeg voor je is, lelijke zandneger.’

@SC: Tijdens de les liet een medestudent zijn pen vallen. Ik bukte me om die op te rapen. De leerkracht: ‘Pas op, er zit een neger aan je boekentas’.

BLERI’S STRAFSTE MOMENTEN TIJDENS #DAILYRACISM

De meest pakkende reactie: ‘Het zijn er eindeloos veel, maar als ik er eentje moet opnoemen was dat een mama die vertelde over hoe haar zoontje van zes geen stoel kreeg in de klas. Toen ze daarover ging praten, sprak de juf over hem als “het crimineeltje”. Uiteindelijk kreeg hij een stoel, maar wél een die in de hoek van de klas, afgezonderd stond. De mama ging naar het CLB, die zeiden: “Ja, dat komt wel vaker voor.” Dat was het. Ze hee_ haar zoontje van school veranderd.’

De meest bemoedigende reactie: ‘Van de mensen die iets doen met #dailyracism. De man die schreef dat hij vroeger “neger” gebruikte, maar door onze actie doorkreeg hoe beledigend, neerbuigend en discriminerend het is en zich er nu om schaamt en zich inzet tegen racisme.’

Reactie uit onverwachte hoek: ‘Natuurlijk waren er ook mensen die racistisch reageerden op #dailyracism. Ik heb hen bedankt met de woorden: “Jullie houden #dailyracism trending. Dikke merci dus…”’

 Dit interview verscheen op Flair op 26 mei.

Interview door Frauke Joossen, foto door Karel Daems

Bleri Lleshi is politiek filosoof en auteur van o.a De neoliberale strafstaat, EPO, 2014. Momenteel werkt hij aan een boek over racisme. Zijn blog vind je hier en je kan hem volgen op Facebook en Twitter

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s