Home

10700377_10204919841813783_7871855136434034946_oEvie Embrechts is schrijfster, activiste en vooral een gedreven feministe. Ze schrijft momenteel een boek over feminisme. Op 12 maart komt ze in Brussel spreken over de toekomst van feminisme. Tijd voor een gesprek.

Rabia Uslu: Kan je zeggen wat feminisme volgens jou is en binnen welke stroming jij je thuis voelt?

Evie Embrechts: Er zijn verschillende stromingen binnen het feminisme. Waar ik mij precies situeer is een moeilijke vraag. Van de bestaande stromingen kan ik mij het meest in het radicaal en links feminisme vinden. Eerlijk gezegd hoop ik dat er een nieuwe stroming wordt gelanceerd. Ikzelf wil hierin een kleine bijdrage leveren.

Feminisme is voor mij een verzetsbeweging die een einde wil maken aan alle vormen van dominantie. Ultiem gezien alles: seksisme, racisme, klassenstrijd, discriminatie op basis van leeftijd en gezondheid enz.

Het is een totaalvisie op de werkelijkheid. Ik denk dat feminisme naast pakweg socialisme kan staan als een alternatief voor het huidige systeem. Feminisme is het alternatief dat we moeten uitwerken voor de toekomst.

Het goede aan feminisme is dat het de goede dingen van bestaande strijdbewegingen kan verenigen, zoals de antiracistische of de pacifistische strijd, de milieubewegingen en de strijd tegen seksisme. Bovendien combineert feminisme het politieke met het persoonlijke op een vrij unieke manier. Dat is iets wat je niet altijd terug kan vinden in andere ideologieën. Voor mij is dat nochtans noodzakelijk om naar de toekomst toe te kunnen werken aan een betere samenleving.

RU: Feminisme wordt wat simplistisch onderverdeeld in twee golven en er schijnt ook wat controverse te zijn rond de derde golf?

EE: De eerste golf was voornamelijk het opeisen van bepaalde basisrechten voor vrouwen zoals stemrecht en persoonlijk bezit. De tweede golf had een bredere focus. Voor het eerst was er een duidelijke visie op geweld, zoals seksueel geweld en geweld binnen het huwelijk. In diezelfde periode was er ook de opkomst van pornografie. Nieuwe vragen drongen zich op. Wat voor effect heeft porno op geesten, wat doet dat met relaties en seks?

De derde golf is meer individualistisch. Dat was misschien onvermijdelijk gezien het een kleinere golf was met simpelweg minder mensen die moesten roeien met de riemen die ze hadden. Maar we moeten wel van dit liberale & neoliberale discours af. Dat heeft niet gewerkt, tijd voor iets beters. Feminisme vandaag is nog teveel een capitulatie aan het kapitalisme. We moeten ophouden met die flauwe aanpassingen aan een fundamenteel verkeerd systeem, zoals iets meer loon voor vrouwen, vrouwen mogen ook bankdirecteur zijn enz. Dat heeft geen zin.

R.U: Hoe gaan jullie te werk binnen FEL beweging? Baseren jullie zich ook op het principe van bewustwording zoals de eerste golf-feministen tewerk gingen?

EE: Dat is de bedoeling. Ik geloof sterk in die bewustwording als een manier om terug een nieuwe beweging op te bouwen. Ik vind het heel problematisch om grote boegbeelden te hebben. Indien een boegbeeld niet ‘perfect’ blijkt te zijn – wat nooit zo is – valt ze van haar voetstuk en zo zal dat ook gaan met de volgende boegbeelden. Met bewustwording kunnen we meer op een egalitaire manier bijleren, elkaar onderwijzen en samenwerken. Het is een tragere manier van werken maar wel standvastig. Binnen FEL zetten we bewustwording centraal via de leesgroepen bijvoorbeeld, die eigenlijk ook bewustwordingsgroepen zijn.

Het persoonlijke verhaal is belangrijk. Na een tijdje, als je in een groep zit, beginnen mensen meer persoonlijke verhalen te vertellen. En zo ontdekken we dat andere mensen problemen die ze meemaken delen. Het persoonlijke wordt politiek. Hiermee kunnen we op een min of meer veilige manier kijken naar hoe macht ingrijpt in onze levens.

Iedereen is welkom bij de leesgroepen. We hebben bewust gekozen het niveau zo toegankelijk mogelijk te houden. En dit blijkt wel te werken.

RU: Bewustwording gaat dus niet zonder politiek. Hoe denk je dat jullie politieke verandering kunnen realiseren?

EE: Dat klopt en dat is dan weer iets anders. Als FEL hebben we het politiek vlak niet bereikt en dat is ook niet onze individuele taak. Er zijn een aantal groepen die meer bij het beleid aanleunen maar de vraag is wat we daar op dit moment mee bereiken. Het probleem is eigenlijk dat we als feministes heel klein staan. Als feministes moeten we eigenlijk opnieuw beginnen. Pas als we een massabeweging worden kunnen we voldoende macht opbouwen om te wegen op het beleid.

RU: Dus feminisme en kapitalisme?

EE: Neen, dat gaat niet samen. (lacht)

RU: Feminisme is tegen alle vormen van onderdrukking, maar er zijn een aantal structuren die er voor zorgen dat die onderdrukkende situatie van de vrouw in stand wordt gehouden. Zoals de porno-industrie en prostitutie.

EE: Als we gaan kijken naar de meest onderdrukkende industrieën in de wereld dan komen wij vrij snel uit bij pornografie en prostitutie. Die in feite veel meer een geheel vormen dan we denken. Er is een enorme industrie aan mensenhandel, in dit geval vrouwen.

Bovendien sterven ook veel vrouwen in de prostitutie. De levensverwachting is veel lager dan gemiddeld bij vrouwen. Dat is een van de grootste mensenrechten schendingen wereldwijd. Dit is iets waar er te weinig aandacht voor is en ook weinig effectief bestreden wordt. Het is pas de laatste tien jaar dat we een model hebben dat een beetje werkt en dat is het Zweedse model.

RU: Er zijn feministen van de ‘derde golf’, die prostitutie en porno-industrie geen probleem vinden.

EE: Dit komt door de neoliberalisering van de samenleving. We moeten binnen het feminisme kijken welk effect prostitutie en porno-industrie op vrouwen als groep hebben. Inzake prostitutie is dat eenvoudig: dat houdt ons tegen. Prostitutie staat niet los van andere problemen, armoede bijvoorbeeld. Het is doordat we mensen arm houden dat er een fenomeen als prostitutie kan bestaan en dat mensen een keuze moeten maken met prostitutie als ‘minst slechte’ oplossing. Omdat er heel vaak geen andere alternatieven zijn. Hetzelfde geldt voor de porno-industrie.

RU: Welke andere systemen zorgen ervoor dat de vrouw nog steeds onderdrukt wordt.

EE: Alle systemen, zoals racisme bijvoorbeeld. Het klassensysteem van het kapitalisme waarbij vrouwen significant armer zijn dan mannen. We hebben feministische staat noch feministische wetgeving dus kan er geen sprake zijn van democratie. Wetgeving inzake de verkrachting van de vrouw is hierbij een illustratie. De veroordelingsgraad van daders is maar drie procent wereldwijd.

De feministes hebben weinig gedacht over een feministische staat. Daarom het belang van werk als Towards a Feminist Theory of the State door Catherine MacKinnon. Want we kunnen een analyse van de staat gebruiken die rekening houdt met de vrouwenonderdrukking.

RU: Mensen hebben de indruk dat feministes willen dat de vrouw gelijk is aan de man. Kan je hierbij ook de pijnpunten van het feminisme benoemen?

EE: Er is geen probleem op zich met het streven naar gelijkheid, maar de vraag die men zich moet gaan stellen is: gelijkheid met wie? Zoals bell hooks het aanhaalde, gelijkheid met welke mannen: witte mannen, zwarte mannen, arme mannen, rijke mannen? Dan komen we bij het idee dat gelijkheid misschien niet helemaal het goede concept is en dat we dan beter naar andere concepten stappen.

Ik zie dit meer als het creëren van vrijheid. Vrijheid voor iedereen. Niet voor een elite. Dit is een van de pijnpunten van het feminisme.

RU: Wat is jouw toekomstvisie over feminisme?

EE: Dit is een moeilijke vraag. Naar de toekomst toe is er nood aan meer vrijheid. Zodat de mensen echt zichzelf kunnen zijn. De huidige systemen van onderdrukking beperken onze vrijheid, maar ook ons mens-zijn en we worden allemaal in hokjes geduwd. Systemen als seksisme en het patriarchaat hebben invloed op vriendschap, relaties, liefde en seksualiteit die vaak op porno en consumptie gebaseerd zijn. We moeten hiertegen strijden en ruimte maken zodat mensen op een andere manier met elkaar omgaan.

Interview / Rabia Uslu

Op 12 maart in Muntpunt treedt Evie Embrechts in gesprek met Samira Azabar over de toekomst van feminisme.

Alle informatie kan u hier vinden.

https://www.muntpunt.be/agenda/muntpunt-programma/lezing-en-debat

https://blerilleshi.wordpress.com

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

One thought on “Toekomstvisies // Evie Embrechts ‘Feminisme is het alternatief voor de toekomst’

  1. Ik snap niet helemaal hoe het gebruiken van staatsgeweld voor het inperken van geweldsloze daden, zoals bij het zweedse model, leidt tot ‘meer vrijheid voor iedereen’. Ik kan jullie kanttekeningen daarbij alleen maar toejuichen.

    Het beperken van sekswerkers om hun beroep vrij uit te oefenen, zowel in het zweedse model als in het nederlandse farcicale ‘gedecriminaliseerde’ systeem, is een inperking op de lichaamsautonomie van sekswerkers. Hoe heilig iemand ook is overtuigd van hun vals bewustzijn, dat valse bewustzijn gaat niet weg door het machtssysteem te vervangen met een ander machtssysteem dat zogenaamd beter weet hoe ze zich moeten voelen over wat ze doen met hun lijf, wat voor nare afweging daar ook bij komt kijken.

    Het is belangrijk om de onderdrukkende partij in het verhaal te betrekken. Wet en regelgeving rond sekswerk richten zich te vaak op het beperken van de vrijheden van sekswerkers, in plaats van het beperken van vrijheden van exploiteurs. De reden dat de pijlen daar minder op gericht worden is dat het gedrag van exploiteurs valt binnen wat wij genormaliseerd hebben in onze (cis & hetero)seksistische, racistische, validistische, kapitalistische maatschappij, terwijl het oordeel & het gedrag van de gemarginaliseerde groep steeds als het ‘andere’, het mindere, het verkeerde wordt gezien. Het zweeds model richt ook de pijlen op de sekwerker door hun broodwinning te ontnemen.

    Een vergelijkbare tegenstelling kwam pijnlijk naar voren toen bell hooks, licht schertsend, Beyoncé uitmaakte voor terrorist, omdat ze de jeugd zou verleiden met het onbereikbare schoonheidsideaal. Zij zag daarin enkel de voortzetting van de male gaze, zonder te overwegen hoezeer Beyoncé deze gesubverteert heeft naar haar eigen belang. Ook hier bleef de eigenlijke oppressor buiten schot, iedereen die het schoonheidsideaal gebruikt om anderen te beperken in hun vrijheid.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s