Home

thomas-decreus-8Een gesprek met filosoof Thomas Decreus over de pijnpunten van het huidige politiek system en zijn toekomstvisie over politiek en democratie. Decreus komt zijn toekomstvisie toelichten op 11 februari tijdens Other Voices in Muntpunt.

Bleri Lleshi: Wanneer ben je in aanraking gekomen met het thema politiek?

Thomas Decreus: Toen ik 15 jaar was. Ik had gehoord over Marx en dat fascineerde me omdat er iemand was die een alternatief bood op het huidige systeem. Het idee van revolutie en alles op een andere manier organiseren sprak me toen aan. Het was geen toeval want toen haatte ik school, ik dacht veel na over dingen. Bijvoorbeeld om onderwijs anders te organiseren. Ik was op mijn eigen manier aan het filosoferen. Maar de trigger om mij in politiek te interesseren was het andersglobalisme. De beelden van protesten van Seattle vond ik zo fascinerend en ik ben direct begonnen met het lezen van boeken zoals ‘No logo’ van Naomi Klein.

BL: Waren er in je omgeving ook vrienden die met dezelfde thema’s bezig waren?

TD: ik zat in een vriendengroep die niet met politiek bezig was maar wel alternatief en rebels. Met de tijd zoek je mensen op, je wandelt mee in betogingen, leert mensen kennen en zo wordt alles intenser. Ik was heel geboeid door actualiteit en geschiedenis.

BL: Hoe komt dat? Als ik naar de gemiddelde jongeren vandaag kijk, zijn actualiteit en geschiedenis niet direct hun grootste interesses. Heeft de opvoeding thuis hier een rol gespeeld?

TD: Mijn ouders zijn niet politiek actief. Mijn vader was jong in de jaren zeventig dus het Rode Boekje en Marx stond wel ergens verstopt in onze bibliotheek thuis.

BL: Had je discussies met je ouders over politiek?

TD: Ik heb leren discussiëren aan de keukentafel. We waren allemaal maatschappelijk geïnteresseerd. Mijn vader maakte er een sport van om een tegengestelde positie te nemen, ook al was hij akkoord. Dit heeft me geholpen om te leren nadenken en discussiëren.

BL: Intussen is politieke filosofie helemaal je ding geworden.

TD: Ik heb eerst geschiedenis gestudeerd maar ik was tegelijk ook heel geïnteresseerd in filosofie dus nadien ben ik ook filosofie gaan studeren. Politieke filosofie is interessant omdat academisch bezig kunt zijn met theoretische en filosofische dingen, maar je bent ook politiek bezig want je zegt iets over de samenleving. Het is die combinatie die ik interessant vind. Ik ben niet het type dat jarenlang in zijn bureau zit te filosoferen. Ik heb actie en interactie nodig waar activisme en politieke interesse samenkomen.

BL: Je wil via dat activisme de dingen veranderen. De wereld een betere plek maken?

TD: Ik heb altijd sympathie gehad voor het linkse ideeëngoed. Niet alleen sympathie, maar ook fascinatie en wetenschappelijke interesse. Door mij in te diepen in de filosofie heb ik dat beter kunnen uitbouwen, formuleren en mezelf duidelijker maken. Het is groeien in een bepaalde overtuiging.

BL: Om de wereld te veranderen is er misschien ook idealisme nodig. Maar als mensen zich vandaag idealist noemen, worden ze door anderen weggelachen.

TD: Ik noem mezelf geen idealist. Ik ben altijd gedreven geweest door woede en verontwaardiging. Je ziet dingen en je aanvaard ze niet. Je wordt kwaad en je probeert dingen te veranderen. Woede is voor mij niet per se negatieve energie. Het is in zekere zin ook een creatieve kracht die mensen aanspoort om actie te ondernemen.

Politiek engagement spreekt jongeren niet aan omdat ze zich machteloos voelen. Ze denken dat het uiteindelijk niets zal uithalen als ze zich engageren. Dat is een jammere evolutie.

BL: Er is veel woede hier in Brussel, maar die wordt niet goed gekanaliseerd. Wat kunnen we met die woede doen? En wiens verantwoordelijkheid is dat: de staat, het middenveld of de burgers zelf?

TD: Het is een moeilijke vraag. Zeker niet de staat zou ik zeggen. Ik denk dat er nood is aan een progressief project dat radicaal is en niet zomaar de eerste de beste compromissen sluit. Het probleem is dat we geen radicale alternatieven meer hebben. We zitten in een periode waar dat verdwenen is. Lange tijd is het linkse verhaal dat alternatief geweest. Vandaag hebben we echter geen alomvattend, sluitend alternatief dat we tegenover het westerse en kapitalistische verhaal kunnen plaatsen.

BL: Wat is je mening over Syriza in Griekenland of Podemos in Spanje?

TD: Het is heel goed dat links weer ongegeneerd links kan zijn. Voor beide koester ik sympathie. Zeker Podemos vind ik een interessant voorbeeld omdat ze het concept van een politieke partij proberen te herdenken.

Ook de positionering van Syriza die over de besparingen zegt ‘tot hier en niet verder’ geeft hoop dat er terug authentieke linkse krachten zijn. Wat Syriza brengt is in wezen een sociaal-democratisch discours. Maar de klassieke sociaal-democratie is zo sterk naar het centrum afgegleden dat we ook een discours als dat van Syriza al radicaal vinden.

BL: Hoe belangrijk is politiek vandaag nog ?

TD: Politiek is meer dan wat zich in de Wetstraat afspeelt. Dat is het meest oppervlakkige fenomeen van politiek. Politiek heeft met macht te maken en hoe een samenleving ordenen. Politiek komt altijd neer op het maken van een wij-zij onderscheid. Ik volg het idee van de filosoof Carl Schmitt die zei dat politiek te maken heeft met onderscheid tussen vriend en vijand. Het klinkt vreemd, maar dat is zo. Politiek is nemen van posities binnen een machtsstrijd. We zijn allemaal deel van politiek.

Neem de gebeurtenissen in Parijs bijvoorbeeld. Wat je er ook van vindt, je neemt altijd een bepaalde positie in, je plaatst je altijd in een bepaald kamp. Als mens kan je nooit buiten de samenleving en de machtsstrijden binnen die samenleving staan.

BL: Conflict zie je centraal in politiek als ik het goed heb begrepen.

TD: Politiek is altijd conflict. Voor mij is dat de opvatting waarmee ik politiek het best kan begrijpen.

BL: Hoe valt dit te rijmen met wat we meestal horen dat verzoening en dialoog belangrijk zijn.

TD: Politiek is conflict maar elke samenleving ontwerpt de regels om de dingen niet laten ontaarden. Democratie is conflictkanalisering.

BL: Wat zijn volgens jou de pijnpunten van het huidige politieke systeem?

TD: Het feit dat de politiek machteloos is geworden. Politiek vindt plaats op nationaal niveau terwijl macht zoals financiële macht op globaal niveau zit. Dit zorgt ervoor dat de burgers zich machteloos voelen.

Grenzen zijn een tweede probleem. De tragedie van globalisering is dat goederen en diensten heel gemakkelijk kunnen circuleren, maar niet de mensen. Het is fundamenteel onrechtvaardig. Als je bijvoorbeeld in Kameroen geboren bent, heb je veel minder rechten dan als je in België bent geboren. Wij kunnen gaan staan waar we willen, mensen uit andere landen in de wereld kunnen dat niet.

Het idee van grenzen en een homogene natie-staat is gedateerd. Veel conflicten hebben net met die spanning te maken. Er is geen enkele politicus die het hierover heeft terwijl dit een van de grootste problemen is van de 21ste eeuw. We kunnen het idee van mensen buiten houden niet langer volhouden, tenzij we nog meer muren bouwen en mensen deporteren. Iedereen die zichzelf democraat noemt, moet het idee van grenzen in vraag stellen en herdefiniëren.

BL: Geloof je in een parlementaire democratie?

TD: Ik geloof vooral dat de democratie zal moeten veranderen om up-to-date te blijven. Ik hoop dat we evolueren naar een participatiedemocratie waar burgers kunnen wegen op het beleid. Burgers hebben nog nooit zoveel mogelijkheden gehad om zich te organiseren, via sociale media en dergelijke. Het is vandaag makkelijk om een actiegroep of studiecomité op te richten. Bovendien waren burgers nog nooit zo hoogopgeleid als vandaag. Er is gigantisch veel kennis door onderwijs maar ook doordat kennis zo makkelijk toegankelijk is. Er is kennispotentieel bij de burger en als die gebruikt wordt, leidt het zelfs tot beter studiewerk dan bij politici. Het mooiste voorbeeld is het Oosterweeldossier in Antwerpen.

BL: Anderzijds luisteren de politici niet naar de burgers en het voorbeeld dat je aanhaalt is hier een bewijs van.

TD: Dit is politiek een dood spoor. Politici zullen het niet kunnen tegenhouden. Democratie zal in een participatieve richting schuiven. Het is iets dat je overal ter wereld ziet. Koerden in Syrië, Zapatistas in Mexico, Brazilië, Gezi Park, Occupy, Indignados… Allemaal voorbeelden van burgers die mee willen beslissen en democratie mee vorm geven.

BL: Je bent al bezig met je toekomstvisie over politiek. Zou je nog iets anders aan willen toevoegen?

TD: Ik vind het idee van partnerstaat interessant. Het komt van Michel Bauwens. Als we over de staat denken, dan denken we over iets dat boven ons staat, een piramidestructuur. We moeten evolueren naar een structuur waar burgers en middenveld naast de staat staat, partners dus die elkaar ondersteunen en helpen. Hetzelfde geldt voor de partijen die machtsbastions zijn geworden en niet meer tussen de mensen komen.

BL: Je boodschap aan Meyrem Almaci, met wie je in gesprek zal treden is dus dat ze meer tussen de mensen moet komen?

TD: Inderdaad. Het idee van een netwerkpartij lijkt me ook interessant. En niet hiërarchische structuur die niet gesloten is. Groen is anderzijds wel één van de meest democratische partijen op dit moment, dus ik denk dat zij op de goede weg zitten. Maar alles kan altijd beter natuurlijk.

BL: Welke rol zie je voor andere actoren zoals de vakbonden bijvoorbeeld?

TD: Wat ik mooi vond afgelopen half jaar is een beweging zoals Hart boven Hard die mensen warm maakt om te protesteren met de vakbonden. Samen actie voeren met de verschillende bewegingen lijkt me heel belangrijk. Daarom is het belangrijk dat er openheid is bij de vakbonden. En oog voor verandering. Je hebt nu steeds meer zelfstandigen en freelancers. Vakbonden zullen hier meer moeten op inzetten. Ik ben een voorstander van vakbonden maar er zijn ook verbeteringen nodig. Vakbonden en deze bewegingen moeten een weerspiegeling zijn van de samenleving. Dat is een permanente opdracht, voor iedere middenveldorganisatie.

BL: Is conflict ook centraal in je toekomstvisie over politiek?

TD: Conflict is er altijd. Er moet gevochten worden tegen bepaalde krachten die conservatief zijn. Ook democratie is een strijd. Doorheen de tijd hebben we die strijd gevoerd van rond de 18de eeuw tot vandaag dan zie je dat er heel wat gerealiseerd is. Strijd is emancipatie. Als het moet, dient er strijd gevoerd te worden ook al is het burgerlijke ongehoorzaamheid. Als je niet langer in een democratische staat leeft, is wat mij betreft zelfs geweld een optie. Het is een fetisj die we hebben van pure geweldloosheid maar soms kan je niet anders dan de stap zetten naar gewapend verzet. Dit zal omstreden klinken voor heel wat mensen. Anderzijds kijk naar het ANC van Nelson Mandela, die heeft jarenlang gewapend verzet gevoerd. Dat kon ook niet anders, want Zuid-Afrika was een dictatoriale staat.

BL: Wat kan de burger zelf hierin betekenen? Is stemmen voldoende?

TD: Burgers zijn de grootste instrument om macht uit te oefenen. Stemmen is belangrijk maar ook zichzelf organiseren. Onderschat nooit de kracht van een collectief dat zichzelf organiseert. Een politiek systeem werkt omdat de bevolking meewerkt. Als de bevolking niet meewerkt, zal de politiek moeten luisteren.

BL: Ben je hoopvol voor de toekomst?

TD: Ik ben vooral strijdbaar. We moeten ons niet laten doen door angst en apathie. We moeten strijden voor meer democratie en rechtvaardigheid en iedereen een materiële basis bieden. Er is genoeg rijkdom in de wereld en creativiteit om een nieuw systeem te ontwerpen. Velen op deze aarde willen sociale rechtvaardigheid, democratie en gelukkig leven. We zijn met veel meer dan we zouden denken.

Op 11 februari treedt Thomas Decreus in gesprek met Meyrem Almaci over hun toekomstvisie over politiek.

 Alle informatie kan u hier vinden.

https://www.muntpunt.be/content/lezing-en-debat

https://blerilleshi.wordpress.com

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

Foto: Theo Beck

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s