Home

bleriCultuur in verandering betekent samenleving in verandering. De afgelopen twintig jaar leven we in een wereld die steeds sneller verandert. De wereld is in verandering en zal altijd in verandering blijven. Om die veranderingen aan te gaan heb je politici met visie nodig. Visie om de samenleving in de juiste richting te sturen.

In 2016 bezit de rijkste 1% van de wereldbevolking evenveel als de overige 99%. De ongelijkheid is nog nooit zo hoog geweest. Armoede neemt toe, en zo ook het aantal conflicten in de wereld. We leven in tijden van onzekerheid en heel wat sociologen spreken zelfs van een angstsamenleving. De religie van bijna anderhalf miljard mensen zien we als een dreiging. Extreemrechts blijft groeien van Griekenland tot Scandinavië. Europa kreunt onder racisme en discriminatie. Is dit de verandering die we willen? Indien we anders willen omgaan met verandering dan is het hoog tijd dat we leren uit de fouten van geschiedenis, dat we ons bewust worden dat we verkeerd bezig zijn en nadenken over de toekomst en hoe het beter kan.

Deze dag en dit thema zijn dus hoogdringend.

Cultuur in verandering gaat niet alleen om cultuur. Er zijn nog andere veranderingen en vraagstukken aan verbonden. Ik noem er drie: migratie, grenzen en diversiteit.

Migratie

Cultuur in verandering is onlosmakelijk verbonden aan migratie. Nog nooit waren er zoveel mensen op de vlucht. Voor het eerst in de geschiedenis is de hoofdreden daarvoor de klimaatverandering. Het Westen is al decennialang de grootste vervuiler, nu gevolgd door landen zoals China en Mexico. De klimaatverandering heeft zijn prijs. 50 miljoen mensen zijn vandaag op de vlucht voor hun leven/een beter leven. Er komen mensen naar Europa, maar er zijn ook Europeanen die vertrekken. Niet alleen blanke Europeanen, maar ook Europeanen met migratieachtergrond. Europa is in crisis. Bovendien falen België en Europa in hun migratiebeleid en bieden ze weinig of geen toekomst voor mensen met een migratieachtergrond. Hooggeschoolde migranten vertrekken naar Canada, Australië, Arabische Emiraten, Turkije, Marokko enz.

We zullen anders moeten denken over migratie. We moeten migratie niet langer als dreiging en/of probleem zien maar als een kans en als verrijking.

Grenzen

We zullen anders moeten nadenken over grenzen en natiestaten. De globalisering is een feit en ze zal alleen maar toenemen. Voor de eerste keer in de geschiedenis van de mens woont meer dan de helft van de wereldbevolking in steden. Globalisering en verstedelijking dagen ons uit en laten zien dat kapitaal, economie, transport en communicatie op andere grenzen en niveaus zitten dan die van de natiestaat.

Diversiteit

We zullen anders moeten nadenken over diversiteit. Willen we de diversiteit valoriseren dan moet ze echte kansen krijgen. Diversiteit moet geïnstitutionaliseerd worden in politiek, beleid, media, cultuur, onderwijs enz. Een samenleving in verandering heeft positieve voorbeelden nodig, zoals de verschillende sprekers hier vandaag, de Slimste Mens, de Vincent Kompany’s…

Steunpilaren voor cultuur in verandering

Het slechte nieuws is dat we niet goed bezig zijn. Het goede nieuws is dat wij, zelfs op ons eentje, een verschil kunnen maken. Als jeugdwerkers, leerkrachten, beleidsmakers, middenvelders, elk van ons kan iets betekenen in positieve zin. Ik ervaar het dagelijks in mijn werk en engagement in Brussel.

De wereld zal veranderen en dus ook de cultuur, willen of niet. Hier krampachtig op reageren zal niemand vooruit helpen. Elkaar als dreiging zien en conflict en competitie centraal stellen, is ook niet de beste optie, zoals de realiteit vandaag aantoont.

Culturele verandering dient te steunen op uitwisseling, ontmoeting, dialoog, erkenning en waardering voor het verschil en engagement.

Ontmoeting en openheid

Om meer in contact met anderen en de wereld te komen is er openheid nodig. Ontmoetingen zoals vandaag waar we in gesprek treden. Er is geen gesprek indien er geen openheid is om in gesprek te treden. Er is geen openheid indien we er niet van uit gaan dat de ander gelijk kan hebben. Openheid en ontmoeting bieden ons een kans om ons horizont te verruimen, onze initiële standpunten een stap verder te ontwikkelen, ons te laten nadenken en ontdekken.

Het gesprek

Een echt gesprek begint met iets wat moeilijk is voor de meesten onder ons: luisteren. Het gesprek aangaan is geen wereldvreemd idealisme noch naïviteit. Het is de eerste stap om op een bewuste manier positief met verandering om te gaan. De ontmoeting en het gesprek moeten we liefst zo vroeg mogelijk aangaan, van kinds af aan. Het gesprek dient niet alleen om elkaar te leren kennen, maar ook om elkaar bewust te maken, te emanciperen en te versterken. Ik spreek hier niet alleen vanuit theoretisch onderzoek, maar ook uit mijn ervaring in de praktijk. In mijn werk is het gesprek het fundament waarop ik steun.

Erkenning en waardering van het verschil

De uitdagingen en problemen zijn enorm en willen we niet in oorlog belanden of in angst gevangen worden dan zullen we moeten investeren in het erkennen en waarderen van het verschil. Erkenning en waardering maken een mens sterk.

Sterk word je op verschillende manieren. Wat mij betreft is dat niet door te assimileren. Niet door de nieuwe culturen als dreiging te zien, maar ook niet door je eigen geschiedenis en cultuur te laten vallen. Mijn pleidooi is om het beste uit alle culturen te behouden en te versterken. De toekomst van de cultuur en van de wereld is meerlagig en meervoudig.

Engagement

Het gaat snel, soms veel te snel zelfs. Er zijn zaken die we niet in handen hebben, zoals de globalisering en de macht van multinationals bijvoorbeeld. Dat maakt ons soms machteloos.

Maar er is ook heel veel dat wel in onze handen ligt, veel meer dan we denken. Laten we om te beginnen daar op focussen, daar het verschil maken. Dat is de beste manier en het mooiste engagement om iets te betekenen in een wereld in verandering. Engagement leert ons solidair zijn en voorbij ons eigen belang en waarheid te kijken. Engagement helpt ons thuis te voelen en goed te voelen.

Tegen de verkramping en de angst hebben we een toekomstvisie en een constructief alternatief nodig. Ik hoop dat deze dag een bescheiden bijdrage hieraan heeft geleverd.

Bleri Lleshi is politiek filosoof en auteur van o.a De neoliberale strafstaat, EPO

Dit is het slotwoord van de Dag van Cultuureducatie 2015

https://blerilleshi.wordpress.com

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

One thought on “De toekomst van cultuur is meerlagig en meervoudig // Slotwoord #DVCE2015

  1. Pingback: De toekomst van cultuur is meerlagig en meervoudig | Burger Media

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s