Home

nihadAls ik mij in bepaalde milieus meng die, ik citeer: “voor de ‘allochtoon’ niet zo vanzelfsprekend zijn”, zie ik verbaasde blikken.

Ik krijg dan te horen hoe aangenaam verrast ze zijn van mijn verschijning. Dat, toegegeven, de hoofddoek bepalend is voor de eerste indrukken omdat die nu eenmaal opvallend is, maar dat het gewoon tijd nodig heeft ‘want eigenlijk valt het best wel mee’ zegt men dan. Ik hoor dan hoe ik de uitzondering vorm op het idee dat ze hebben over de rest van de allochtonen. In eerste instantie zijn het vriendelijke mensen, maar mij verbazen net die reacties. Ik ben niet uitzonderlijk want dan zou heel mijn generatie dat zijn en dat maakt mij al bij al niet meer zo uniek. Ik hoef me bijvoorbeeld zelden voor te stellen omdat anderen dat al voor me doen. Ze zien mij niet met een hoofddoek, maar vooral de hoofddoek en heel soms zien ze mij. Tot het moslim-zijn word ik vaak herleid.

Hoewel ik zelden ‘extreme’ vormen van racisme meemaak, overkomt mij het soort subtiele racisme dat ik slecht onder woorden kan brengen. Ik word vaak benaderd door mensen met misschien wel goede bedoelingen maar ook met vooroordelen die onmogelijk te verstoppen zijn. Edward Said zei eens: ‘niemand valt samen met één ding’. Maar als de volgorde van de vragen die ik krijg een inclusieve prioriteitshiërarchie zouden bevatten, dan zouden mijn afkomst en religie op nummer één staan. Dat is namelijk het eerste waar ik naar gevraagd word.
Het kan niet anders dan dat we selectief blind zijn, dat de islamisering net hetgeen is dat zo wordt benadrukt is omdat we het er zelf van maken. We zien wat we willen zien, en we politiseren persoonlijke kwesties. Ik heb bovendien lang genoeg in de mediawereld gedraaid om te beseffen dat reproductie vaak norm is, en daar is het al dan niet bewust terroriseren van de islamwereld niet onbekend. Een bron van de vele vooroordelen…

‘Wat maakt dit relevant?’, zou je denken. Wel veel, simpelweg omdat het oordeel dat iemand over je velt grotendeels de verwachtingen bepaalt en zo een zekere houding creëert. En het is net die vooringenomen houding die wordt gestuurd die mij zoveel zorgen baart. Vaak voelen bepaalde complimenten tegelijk beledigend aan. Ze impliceren dat ik het goede ben van een islamitisch volk dat inherent slecht zou zijn. Het anders-zijn in al haar aspecten wordt vaak afgeschreven naar aanleiding van een eigen norm die een superieure aard heeft verkregen. Deze vorm van onwetendheid en reproductie van clichés worden niet beantwoord met een beleid dat informeert over een diverse gemeenschap. Integendeel bepaalde vormen van diversiteit worden tegengegaan onder het mom van abstracte idealen. In Vlaanderen moeten we voldoen aan hét Vlaams profiel dat vreemd genoeg gelijk wordt gesteld met neutraliteit.

Het neutraliteitsprincipe wordt dan als antwoord geboden op de superdiversiteit binnen de samenleving, het wil verschillen wegwerken waardoor het juist ongelijkheid in de hand werkt. Ideologieën worden geproblematiseerd door de dominante meerderheid. Dit soort beleid voedt onwetendheid en stimuleert uitsluiting. Het ontkent bovendien op deze manier de werkelijkheid die aan de basis ligt van het mens-zijn. Neutraliteit wordt voorgesteld als een authentieke houding die individuele vrijheden beschermt terwijl ze net het tegenovergestelde doet. Neutraliteit bestaat niet op zichzelf, het is een verzonnen fenomeen die opgelegd wordt om een leger aan burgers te drillen tot eenzelfde product. Aanvullend werd het onderscheid gemaakt tussen de private en de publieke sfeer, waar de burger zich naar moest schikken.

In de eerste fase kwam bijvoorbeeld het verbod voor ambtenaren voor het kenbaar maken van uiterlijke symbolen die een overtuiging, levensbeschouwing of ideologie representeerden. De overheid gaf het startschot, het onderwijs en de arbeidsmarkt volgden snel. Maar daar is het niet bij gebleven, ondertussen is het neutraliteitsdenken het privéleven verder gaan domineren. Overtuigingen, levensbeschouwing en ideologieën die eerder niet aanvaard werden, worden vandaag de dag zonder schroom afgeschreven en nog meer gediscrimineerd. Het is ook die vorm van macht dat het sterkst is, zaken die vaak genoeg herhaald worden tot ze als een evidentie worden beschouwd. Daarmee is ze gevaarlijker, efficiënter en onzichtbaarder dan ooit.

Laat mij daarom afsluiten met het volgende: ik vind het belangrijk om positief te blijven, maar het is voor mij minstens even belangrijk om kritiek te kunnen uiten. En het is net die balans die wat goeds met zich mee kan meebrengen. Mensen willen niet horen hoe slecht het is, maar willen net horen hoe het anders kan. Maar, zolang een ‘verkeerd soort samenleving’ van de agenda is gehaald, of het eigenlijk zelfs niet wordt opgenomen en het idee van een ‘verkeerde samenleving’ niet leeft, is er ook geen plaats voor een ‘goede samenleving’.

Ik roep hiermee niet per se op tot het verbreken van alle regels en wetten, maar wel het in vraagstellen van bepaalde principes. Zo valt het principe van de menselijke gelijkwaardigheid simpelweg niet te herleiden tot een neutraliteitsideaal zoals dat wel normaliter gepresenteerd wordt. We zouden over elkaar moeten leren, individuele vrijheid stimuleren en diversiteit in al haar vormen moeten promoten. Maar in plaats daarvan creëren wij een beleid dat diversiteit tegenwerkt onder het mom van neutraliteit, en dat lijkt mij niet reëel. En al helemaal niet omdat ideeën of denkbeelden in de eerste plaats niet objectief kunnen zijn. De eis om neutraliteit impliceert op zich al een zekere houding die niet mogelijk zou zijn zonder het subjectieve. Immers, de neutraliteit zoeken in een subjectieve wereld is hetzelfde als het eisen van een machtsvrije, open en belangeloze dialoog waar geen machtsverhoudingen meespelen. Zo een beleid wil vanzelfsprekend beheersen en beïnvloeden. Moeten we daarom niet stoppen met het ontkennen van de subjectiviteit van de ‘neutrale’ meerderheid?

Nihad El Aabedy is columniste. Haar column Verwondering verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

Volg de columns op

https://blerilleshi.wordpress.com

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s