Home

ted-bwatuNu dat de baltrappen, fluitsignalen en luidde aanmoedigingen van de supporters van het WK voorbij zijn, is dit het juiste moment om een terugblik te werpen op het socio-politieke debat van heel deze media event.

Voor 12 juni werd er nog enig belang gehecht aan de vele Brazilianen die uit hun wijken werden verdreven. Ze moesten plaatsmaken voor mooie wegen en pleinen. De toeristen mochten namelijk geen last hebben of in contact komen met het gezicht van armoede. Ze werden letterlijk als figuurlijk weggeveegd van het straatbeeld.

Ook in de mythische en legendarische stadions mocht het publiek geen last hebben van politieke statements en de diversiteit van de Braziliaanse bevolking. Het land dat bekend staat als een regenboognatie met kleurschakeringen die gaan van ivoorwit naar karamel tot ebbenhoutzwart, daar hebben we weinig van gezien in de tribunes van Maracana of Bahia Arena. Met temperaturen van boven de 30° graden bleven de zitjes sneeuwwit. Enkel buiten het stadion, voor een reuzenscherm konden we de regenboognatie terugvinden.

Brazilië is het land buiten het Afrikaans continent met de grootste Afro-etnische bevolkingsgroep. Ze behoren tot de laagste inkomenscategorie. Bovendien is door de geschiedenis van slavernij, de gekleurde bevolking onderaan de sociale ladder gebleven. Deze ladder wordt door onzichtbare poorten gescheiden. De toegang tot een hoger niveau kan verleend worden dankzij het wegvegen van afro-etnische trekjes van zijn nakomelingen door gemengde huwelijken. Het schilderij van Modesto Brocos ‘Redençao’ illustreert mooi het assimilatiebeleid van de Braziliaanse regering na de slavernij: een donkere grootmoeder met een gemengde dochter en een blanke kleinzoon. Er bestaan ook andere wegen om op te klimmen in de sociale ladder namelijk: sport.

De Seleçao bestaat uit spelers die een goede reflectie zijn van de etnische diversiteit van Brazilië. Het “gatekeepingmechanisme” is dan ook uitgesloten in voetbal. De FIFA besloot na een reeks van racistische incidenten te investeren in de ‘Say no to rascim’- campagne. Toen er tijdens een interview in 2010 aan sterspeler Neymar werd gevraagd of hij ooit last had gehad van racisme antwoordde hij het volgende: “Nooit, niet naast of op het voetbalveld. Ik ben dan ook niet gekleurd”.

Neymar is niet de enige die zijn afro-etnische trekjes wenst weg te vegen. Het ganse Argentijnse elftal is daarin behoorlijk geslaagd. Terwijl in Latijns-Amerikaanse ploegen zoals Colombia, Costa Rica, Honduras, Uruguay en Ecuador de diversiteit van hun naties hebben aangetoond, vinden we in Argentinië geen speler van gemengde origine. Verder nog het land telt nauwelijks Afro-Argentijnse nakomelingen. In de 19e eeuw maakte de Afro-Argentijnen 50% uit van de hele bevolking. Vandaag is dit cijfer gedaald tot 0,5%. Hoewel slavernij in 1813 in Argentinië werd afgeschaft, bleven vele gevangen gehouden. Er werd hen een betere toekomst beloofd op voorwaarde dat ze zich in het leger zouden registreren. Deze soldaten werden naar de eerste linie gestuurd, waar velen omkwamen. Nu zien we enkel invloeden van de Afro-Argentijnen in de Argentijnse tango.

Hoe sterk men een bevolkingsgroep probeert weg te vegen, zal men toch haar aanwezigheid terugvinden in het culturele erfgoed. Wie zal het sambavoetbal van Pele, Ronaldo, Ronaldinho en vele anderen kunnen vergeten? Het Candombe, een vorm van Afro-Braziliaanse spiritualiteit, dat we ook terugvinden in de Argentijnse folklore wint meer en meer populariteit in Brazilië, zelfs bij witte Brazilianen. De nationale sport Capoeira werd in leven gebracht door Afro-nakomelingen. Machado de Assis, de meest invloedrijke Braziliaanse auteur is een eeuw na zijn dood nog steeds het symbool van Braziliaanse litteratuur. Wie zal de jongeren uit de favela’s kunnen vergeten die iedere dag vechten om erkend te worden? En niet enkel omwille van hun dribbels, maar omdat ze een volwaardige plaats in deze maatschappij verdienen. Nu dat het voetbalspektakel afgelopen is, kunnen de Brazilianen enkel met ‘saudade’, een diep nostalgische verlangen, terugkijken naar een glorierijk verleden. Wat de toekomst hen staat te wachten, is geen raadsel, maar dan wel een collectieve keuze.

Welke keuze maken wij als maatschappij?

Ted Bwatu is columnist. Zijn column Ooit Zal Het Zinvol Zijn verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

foto © Diego Franssens

https://blerilleshi.wordpress.com
https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi
Twitter @blerilleshi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s