Home

ted-bwatu“Negers”. Dit beledigend woord kreeg Marie Batumese in het groot op haar voorgevel te lezen nadat ze ’s ochtends haar oudste zoon naar school had gebracht. Meer dan verontwaardigd, toonde ze deze daad van vandalisme aan haar echtenoot, VRT-journalist Peter Verlinden. Uit onbegrip en gevoel van angst schreef Peter Verlinden een opiniestuk op de website deredactie.be om een maatschappelijk probleem aan te kaarten dat nu ook zijn veilige haard had aangetast.

Als zwarte man zou ik me beledigd voelen, mocht ik dat woord op mijn gevel geschreven zien. Maar als vader zou ik dit incident ernstig betreuren. Mijn gedachten zouden bij mijn dochter zijn die haar eerste stappen in de wereld nog niet gezet heeft, die nauwelijks haar eerste woorden heeft uitgesproken en reeds geviseerd wordt door een dergelijke barbaarse daad.

N-woord
Het is misschien interessant om de lezer te informeren over hoe de term “neger” ontstond. Doorheen mijn jeugd heb ik me vaak aan dat woord geërgerd, omdat het in mijn omgeving, stad en regio voortdurend gebruikt werd als aanduiding voor zwarte mensen. Men bedoelde het niet altijd verkeerd, men wist gewoon niet beter. Men wist niet dat gedurende eeuwen mensen geobjectiveerd werden door deze algemene term. Men wist niet dat zelfs voor slavenhandelaars en kolonisatoren de gedachte om een medemens te behandelen als handelswaar psychologisch zwaar was en voor psychiatrische afwijkingen zorgde bij deze groep. Daarom moest er een systeem in plaats worden gezet die deze handel en gruwelijkheden kon verantwoorden. Sterker nog, het moest een duurzaam systeem zijn zodat het winstgevend zou kunnen blijven binnen een macro-economische context.

In dat kader was de zwarte geen persoon meer, maar het werd een “neger”. Dit wezen was noch mens noch dier, maar een hybride vorm daarvan. Hij was in staat om de spraak te beheersen, maar kon niet als een mens redeneren. Hij was speels, vrolijk en uitbundig, maar werd volledig gedreven door het dierlijke instinct.

Het is niet onbelangrijk om mensen attent te maken op de zware connotatie van dat woord en de manier waarop naar zwarten verwezen werd in de wetenschappelijke literatuur van de 20ste eeuw en voordien. Deze onjuiste stellingen hebben zich doorheen de eeuwen gevormd tot een stereotypisch beeld van Afrikanen. We kunnen dus niet tot op de dag vandaag gebruik maken van dit woord zonder rekening te houden met de negatieve connotaties.

Relatief of niet?
Het is een begrijpelijke reflex om naar onze beleidsmakers te verwijzen wanneer we een maatschappelijk probleem trachten op te lossen. Des te meer als dat probleem in rechtstreeks verband staat met de grootste partij van Vlaanderen. Het gaat dan niet om het feit dat het ex-VB-electoraat de laatste jaren massaal voor de Vlaams-nationalisten stemde, maar meer om de 50-tal kandidaten die deze xenofobe partij verlieten voor de partij die het dichtste bij hun ideeën staat. Daarom was ik ook positief verrast en zelfs verheugd, toen ik de eerste zinnen las van Liesbeth Homans reactie aan Peter Verlinden (De LieStandaard 04/06). Ze veroordeelde standvastig racisme, maar mijn euforie was voorbarig. Ze eindigde de brief door te zeggen dat ze racisme nog steeds een relatief begrip vindt en dat ze geen racist is als ze in het openbaar vervoer een allochtoon vraagt zijn voeten van de bank te halen of op te staan voor een bejaarde.

Toen ik eens in de bus opstond om mijn plaats aan een dame te laten, bedankte ze mij met de volgende woorden: “Tenminste ene die weet dat hij niet in zijn eigen land is”.

Als we ons op deze gevallen van verbale micro-agressie gaan baseren om het debat over racisme te voeren (of juist niet te voeren) zitten we faliekant naast de werkelijke kwestie.

Racisme is een geïnstitutionaliseerde ideologie die ruimte biedt aan discriminatie op meerdere niveaus: onderwijs, arbeidsmarkt, huisvesting en vrijetijdsbesteding. Deze kernoorzaken moeten aangepakt worden vooraleer we ons op de gevolgen toespitsen. De woorden van deze dame lieten me koud na het zoveelste incident. Wat me niet koud laat zijn de vele kinderen aan wie ik begeleiding geef om hun slaagkansen op school te verhogen. Enkele onder hen zouden een mentale achterstand hebben, omdat het Nederlands niet hun eerste taal is en belanden op zeer jonge leeftijd in het buitengewoon onderwijs. Ons elitair en competitief systeem zorgt ervoor dat deze kinderen in een bewuste selectie de eerste slachtoffers worden van de ongelijkheid binnen het onderwijs. Als gevolg daarvan zijn de Vlaamse universiteiten weinig gekleurd in vergelijking met de demografische opbouw van onze steden. Nederlands was trouwens de derde taal waarmee ik in aanraking kwam; hoe hoog zou mijn mentale achterstand zijn in deze redenering?

Latent maar dominant
Volgens de zanger Stromae en vele anderen zou racisme in elk van ons schuilen en natuurlijk zijn. Ook heeft een recente studie vastgesteld dat kinderen van gedetineerden, genetische aanleg hebben om ooit in de cel te belanden. De meest contraproductieve manier om een sociaal probleem aan te pakken is om deze te verwijten aan de genetica. Dit is de ideale manier om elk vorm van verantwoordelijkheid te ontlopen. De mens is een veelzijdig wezen. Hij wordt niet als egoïst, altruïst, kapitalist, communist, racist of wat dan ook geboren. We dragen allen een genetische bagage, maar wat ons maakt tot de persoon die we zijn, is onze omgeving, onze externe prikkelingen, onze interacties en onze opvoeding. De veelzijdige mens bestaat vanaf zijn geboortedag uit een verscheidenheid van zaden. De zaden die het meest besproeit zullen worden, zullen zich meer ontplooien. Wie omringd wordt door een discours van latent racisme zal deze zaden verder ontwikkelen en zo het gevoel krijgen dat racisme de norm is. Ook hoeft men geen DNA-specialist te zijn om vast te stellen dat een kind dat opgroeit in een gewelddadige familie waarvan een ouder in de gevangenis belandt en dat daardoor opgevoed wordt in een eenoudergezin met laag inkomen, meer aanleg heeft om dat scenario te reproduceren. De socio-economische omgeving van dat kind zal meer dan de genetica bepalen of hij op een dag al dan niet in de cel zal belanden.

Verantwoordelijkheid
De politiek, de media, maar ook wij dragen een verantwoordelijkheid. Het debat over racisme mag niet meer gevoerd worden met schuldigen en slachtoffers, maar wel met verantwoordelijken. De neoliberale staat stelt ons -als individu- allen verantwoordelijk. Als volwassen man vind ik dat we van een kind of een tiener onmogelijk dezelfde verantwoordelijkheid kunnen vereisen, dus dragen we nog een grotere verantwoordelijkheid namens hen, die van de toekomst van onze kinderen. Ik neem de verantwoordelijkheid om kinderen met een positieve boodschap te voeden zodat de zaden van zelfvertrouwen van hen geëngageerde wereldburgers zullen maken. Zodat hun talenten ontplooid kunnen worden en ze de hoogste en beste vorm van hun “zelf” kunnen ontmoeten.

We moeten onszelf in vraag stellen, zodat we onze fouten niet doorgeven aan de komende generatie. Over racisme zwijgen helpt niet, integendeel men dient preventief te handelen. Het HIV-virus mag dan niet uitgeroeid zijn, maar wat waren de gevolgen geweest als we gedurende jaren niet preventief hadden gehandeld tegen deze ziekte?

Ik nodig de media uit om evenveel belangstelling te geven aan racistische slogans op de muren van een moskee dan aan elk ander huis of gebouw in Vlaanderen.

Ik nodig religieuze invloedrijke personen van elke stroming uit om kordaat stelling in te nemen tegen antisemitisme. Ik nodig iedere burger uit om op een witte mars tegen zinloos geweld, even talrijk aanwezig te zijn na de moord in Brugge van een 19-jarige student als in Antwerpen na de moord van een 23-jarige student van Afrikaanse origine.

Ted Bwatu is columnist. Zijn column Ooit Zal Het Zinvol Zijn verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

foto © Diego Franssens

https://blerilleshi.wordpress.com
https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi
Twitter @blerilleshi

14 thoughts on “Ooit Zal Het Zinvol Zijn// “Negers”

  1. Inderdaad, zo eenvoudig is het in wezen. Dank voor dit verhelderend schrijven Ted Bwatu. Hoop dat de tekst op één of andere manier het onderwijzend personeel en al diegenen die met de opvoeding en begeleiding van kinderen begaan is, bereikt! Misschien o.a. publiceren in het tijdschrift “Klasse” ?

  2. Bedankt voor de post, Bleri! Heel knappe tekst, Ted! Je zegt: “Het is een begrijpelijke reflex om naar onze beleidsmakers te verwijzen wanneer we een maatschappelijk probleem trachten op te lossen.” Hoe ik het aanvoel is dat onze maatschappij ziek is, en een zieke maatschappij heeft zwakke politici. Ik weet niet precies wat gevolg is en wat oorzaak, maar wat ik wel weet is dat we niet meer op onze politici kunnen wachten. Als twee prominente N-VA politici reageren zoals ze hebben gedaan en de rest hult zich in ijzig stilzwijgen (ook niet meteen iets om fier op te zijn), is het tijd voor een grootschalige burgerbeweging.

    Frantz Fanon wist dit al: racisme maakt iedereen minder mens – het slachtoffer wordt ontmenselijkt, de dader ontmenselijkt zichzelf. En onze maatschappij glijdt verder af, iedereen meesleurend in de val. Dat mogen we niet laten gebeuren!

    We moeten ons verenigen en dat is wat ik graag wil proberen. Samen met enkele andere geopinieerde Belgen, waaronder Rachida Aziz (http://www.standaard.be/cnt/dmf20140606_01132864), ben ik aan het proberen een groot burgerplatform bijeen te brengen. Contacteer me voor meer info (Sara Cosemans op facebook, of via e-mail voornaam punt achternaam at gmail punt com).

  3. Beste Ted. Heel mooi stuk. Er ontbreek naar mijn bescheiden mening echter nog een invalshoek om het verhaal compleet te maken. Je spreekt over verantwoordelijkheid, vergeet dan ook niet de verantwoordelijkheid van mensen die in een andere cultuur komen om zich aan te passen aan de cultuur waarin ze terecht komen. Hoewel dit klinkt als een argument van het VB ‘aanpassen of wegwezen’ is wat ik ermee bedoel ietwat anders. Hier in België hebben we nog teveel te maken met ‘ghetto’-vorming. De mensen van Turkse afkomst verenigen zich, zwarten verenigen zich, etc. Er ontstaan als het ware micro-gemeenschappen binnen een samenleving. Dit is een grote bron van ergernis voor velen en één van de grootste redenen dat het VB zo’n succes heeft gekend denk ik. Dit is iets wat ik persoonlijk een grote fout vind migranten als ze naar hier komen. Hoewel het heel moeilijk is om hier aanvaard te worden door Vlamingen voor een migrant, ik ben zelf de zoon van één dus ik weet heel goed hoe moeilijk het is, is het wel degelijk mogelijk. Ik vind dat wanneer je je wortels schiet in een andere cultuur, dat het niet meer dan normaal is dat je daar inspanningen voor moet leveren en dat het niet van een leien dakje zal lopen. Er wordt al te rap teruggevallen op het latente racisme als excuus om zich terug te plooien in ghetto’s. Ik ben er heel hard van overtuigd dat dit een probleem is dat even serieus moet genomen worden als de nog steeds aanwezige idee van superioriteit die heerst bij Westerlingen in het algemeen en hier Vlamingen in het bijzonder. Verder echt een stuk dat ik heel graag gelezen heb. Groeten, Anil.

  4. Anil, is dat niet een beetje een kip-en-ei kwestie? Die ghettovorming, is die niet het resultaat van latent racisme? Ik bedoel maar, is het niet normaal je terug te plooien op je eigen gemeenschap in een maatschappij die zo weinig open is als die van ons? Ik heb een jaar in de VS gewoond, en geloof me daar heb je ook erg gortige vormen van racisme, maar er is wel meer sociale mobiliteit voor migranten. De eerste generatie moet soms heel zwaar afzien om hun kinderen naar de universiteit te studen enzovoort, maar hun kinderen krijgen dan wel meer kansen. In België knelt daar precies het schoentje. Hoeveel niet-blanke kinderen worden er bij voorbaat in het BSO geplaatst? Hoeveel menselijk kapitaal gooien wij weg? Zou je daar niet van radicaliseren? Fijn dat er mensen zijn die het toch kunnen waar maken, maar dat zijn er toch over het algemeen veel te weinig? Dat heeft te maken met diepgeworteld institutioneel racisme, volgens mij, niet met het feit dat mensen zich niet willen aanpassen.

  5. Sara, zoals ik al zei. Gemakkelijk is het niet. Mijn vader, een Indische man die op zijn 25e of zo naar hier is gekomen is erin geslaagd. Hij heeft een universitaire carrière uitgebouwd hier in België, is hier heel gelukkig en heeft echte, Vlaamse, vrienden hier. Hoewel ikzelf soms tranen in mijn ogen krijg als ik de verhalen hoor van hetgeen hij hier heeft moeten meemaken heeft hij niet toegegeven aan bitterheid of is hij niet de Vlamingen als dusdanig gaan veroordelen. Dat is de inspanning die nodig is. Het is niet ‘normaal’ om je terug te plooien. Het is een excuus om die inspanning uit de weg te gaan. Het is toegeven aan bitterheid en opgeven.

    • Mooi verhaal en fijn dat te horen. Het is inderdaad niet allemaal kommer en kwel. Maar gisteren hoorde ik nog een verhaal van een Ghanese man met een doctoraat aan een Vlaamse universiteit die ondertussen al bijna twintig jaar afwasser is in het studentenrestaurant van diezelfde universiteit. Niet genoeg geprobeerd? Ik durf dat toch te betwijfelen. En jammer genoeg zijn er meer van die voorbeelden dan verhalen zoals dat van uw vader (waarmee ik absoluut niet wil ontkennen dat er ook veel succesverhalen zijn, maar er zijn gewoon té veel mislukkingen en ik weiger te geloven dat dat aan het gebrek aan goodwill bij migranten ligt.)

      • Zo veralgemenend spreek ik niet Sara. Ik zeg niet dat elke migrant een gebrek aan goodwill heeft. Ik wil gewoon de aandacht trekken op een aspect van het verhaal dat door de auteur hier niet vermeld wordt. Ik denk dat er niets sterker gaat overkomen hier als wanneer mensen die het racisme aankaarten ook dit aspect in hun verhaal betrekken. Want ik vind dat het EVEN serieus moet genomen worden als de diepgewortelde idee van superioriteit dat hier heerst, zoals ik al zei in mijn eerdere post. Ik ga niet zeggen dat geen enkele migrant een inspanning levert. Evenmin zal ik zeggen dat elke Vlaming een racist is.

  6. Het mooie aan dit artikel is dat de auteur hier weg wil van de slachtoffer/Schuldigen dichotomie. Hij wil het hebben over verantwoordelijkheid. Wel ik vind dat je over allé verantwoordelijkheid moet spreken in dat geval. Elke inwoner heeft evenveel verantwoordelijkheid in de samenleving waarin hij leeft.

  7. Ted, chapeau. Jouw post is heel fijn om lezen. En voor mij heel verduidelijkend. Graag zou ik er nog enkele positieve noten aan toevoegen. En meer specifiek wil ik twee toekomstgerichte oplossingen geven.

    Mijn eerste oplossing gaat over je twijfels in je rubriek ”relatief of niet”. Ik heb er in deze blog al verscheidene malen over geschreven. Het is inderdaad zoals zanger Stromae zegt dat racisme in elk van ons schuilt. Maar dat is dan uiteraard in de brede zin van de betekenis van het woord racisme. Ieder mens heeft ergens een immanent gevoel dat de ander gelijk is aan hemzelf. Nochtans zijn er geen 2 gelijke mensen. Dat immanent gevoel van gelijkheid botst met de werkelijkheid waarbij elk ander mens anders is. Elk individu heeft te maken met die botsing. En in die brede zin van het woord schuilt racisme in elk van ons. Moeten we daarom altijd die brede zin van het woord gebruiken? Neen, absoluut niet, want racisme is ook in de iets engere zin van het woord aanwezig. En dat is misdadig. Men zou beter onderscheid maken in de verschillende ”breedtes” van de betekenis van het woord racisme. Ik ben er van overtuigd dat Liesbeth Homans gelijk heeft als ze zegt dat het woord racisme (in de brede zin) relatief is. Altans zolang de taal niet meerdere betekenissen van het woord racisme kan onderscheiden. Want als we kwaad zijn over wat Liesbeth Homans hier zegt, dan zijn we eigenlijk kwaad omdat we haar niet begrijpen. Of anders gezegd, omdat onze taal niet genoeg nuance kent. Als de nuance er is, dan pas zal er geen sprake meer kunnen zijn van een relatief woord. Dan kan racisme ook veel gemakkelijker, duidelijker en eficienter bestreden worden.

    De andere oplossing die ik wil tonen is echt fundamenteel en ze zit hem tevens in de oorzaak. De oorzaak is nl. het individualisme. Al te vaak wordt links t.o.v. rechts als de grote tegenstelling in onze maatschappij beschouwd. Hierbij gaat het om een as die gaat van een staats-gestuurde maatschappij naar een markt-gestuurde maatschappij. Hierover gaat het echter niet in een maatschappij. Bovendien staan zowel socialisme als liberalisme aan dezelfde (verkeerde) kant van een andere as. En die andere as is een as waarover het wel gaat in een maatschappij. Het is namelijk de as die gaat van indivudu-gericht naar gemeenschap-gericht. Zowel socialisme als liberalisme staan aan de kant van het centraal zetten van het individu. En dat is de verkeerde kant van die essentiële as. De gemeenschap dient centraal te staan in een maatschappij. Met gemeenschap bedoel ik de gehele Vlaamse gemeenschap. En daar hoort iedereen die in Vlaanderen woont en leeft bij, iedereen zonder uitzondering. Het positieve aan heel deze zaak is dat op deze as het juist CD&V en N-VA zijn die aan de gemeenschap-gerichte kant staan. En dus niet zoals SP.A en VLD die op deze as aan de individu-gerichte kant staan, en dus aan de verkeerde kant staan. In Vlaanderen heeft men, waarschijnlijk zonder het te beseffen maar toch met een juist gevoel, voor de goede kant van de as individu-gemeenschap gestemd. En dat is heel hoopvol.

    Dit zijn de extra positieve noten die ik aan jouw prachtige post wilde toevoegen.

  8. Wel eerst en vooral wil ik even melden dat ik zelf van Afrikaans origine ben en perfect Nederlands spreek en schrijf maar hier zou ik liever willen reageren in het Engels. Aan de gene die dit niet kunnen aanvaarden om een engelse reactie te zien wel-> get over yourself.

    “I owe it to the black community to post this.”
    So Ted, first of all I will like to tell you that you wrote a nice article and it must have taken much courage to come out with these statements, so well done. But I have to say that I don’t agree with the basic line of your text. I hope that the mass that liked your article also looked at it with a critical mind as I did and not just liked it because they saw black versus white man and racism, so let’s all like it. I believe that we as black people shouldn’t try to change the way white people think but we should embrace our own culture instead. I have learned through the course of the years that when you want something you have to go and get it and not wait till someone is kind enough to come and give it to you.

    The fact that the black people are suppressed started way before any black person could read or write. This started when the white man who came to Africa many decades ago realized that the black man was a very strong kind of human. So the white man knew that if he thought this black man to read and write, with all the strength that this black man has he will end up suppressing him. So the white man came up with different things on which he could make sure that the black man was kept inferior. The white man did this by using the image of a white God and white Jesus, with a very western look (but as no one has ever saw God or Jesus how can He be pictured as a white man?). Religion was the strongest force at the time.They made also sure that in every dictionary everything that was bad and negative was called black just like this strong kind of human who needed to be suppressed in order for them to remain in control. So this started way before VB and all this new hypes. That’s why we have in Dutch and other languages things like “zwarte rijders, zwarte magie, zwarte schaap…” this all was done to make sure that not only the black man will feel himself inferior but also every white man will feel himself superior.

    So to come back to your text, when you say “I would like to ask everyone to do a ‘witte mars’ for this or stand up for that” I believe that this is a waste of time. You cannot change a society which was build many decades ago by a ‘witte mars’ or by coming together in any group; not even when you are with 10 000 people. What you will achieve by that is creating more fear and not change how the white man thinks. What does help is EDUCATING THE BLACK MAN, yourself, your kids and every generation after you. Please do not think that I suggest that you’re not smart enough but I believe that you have no idea of how strong you are! There is an African proverb that says the best way to fight an alien and oppressive culture is to embrace your own. That is what we black people have to do. Don’t go there trying to change how the white man thinks about you, accept first who you are, and the white man will respect you and eventually accept you ((as equal)).
    I see many black women go through life with hair that looks like a white women, the African kids who are born here don’t speak their mother tongue; the language of their father and mother but only speak Dutch or French, …You should first know who you are, embrace who you are, embrace your culture and then others will do so. Don’t go there expecting others to accept you if you deny who you are!
    I would like to say something about the statement that the woman mentioned here above. She gave an example of a black man with an university degree who washes dishes for more than 20years. Well let me tell you that as a black person myself I call that a shame, not for the people who don’t hire him, but for the man himself. There is a saying that says if you don’t like where you are then change it, you are not a tree. That might sound a little simplistic but that’s true! Someone with a university degree who CHOOSES to wash dishes his entire life, well I call that voluntary slavery! Did that high educated man not know that with a Belgian university degree he could work anywhere in the world?? Don’t tell me that there are no places on this planet where a black man with a university degree can get a better job than washing dishes? Sometimes people just like to swim in their own misery instead of fighting to get out. If you tried the whole Belgian country and it didn’t work well pack your bags and go elsewhere! If you made it till here and your still alive than you can make it anywhere else all it takes is your own will and not a slave mentality.

    Yes it is challenging for black kids. Where a white kid might get away with a 9 to pass at school a black kid will have to get 10 or more to pass for the same course. But so be it, suck it up and go get that 10!

    Don’t go there teach your kids that life is rough out there because the white man won’t accept you but teach your kids to be proud of who they are and to embrace their own culture. Tell them how strong, beautiful, intelligent and unique they are and most of all tell them that whatever they want in this world they can get it, no one and not even a white man will suppress them if they don’t let them. Repeat that every day till they get it.
    So go out there and change your destiny, cause you and only you have that in control don’t wait till a nice white man comes to give you a chance or a break!

    Let me close up by this sentence of Eleanor Roosevelt: “No one can make you feel inferior without your consent.”

  9. Veel heeft te maken met welke intentie je een term gebruikt. Ik bedoel maar: als er op een gevel ‘negers!’ geschreven staat, dan is dat met de intentie om te kwetsen en te stigmatiseren vanuit een waarschijnlijk racistisch denkkader. Als mijn buurvrouw van 73 het echter heeft over een neger, dan verdenk ik haar niet meteen van racisme, ookal ken ik haar niet goed. Ik geef haar dan het voordeel van de twijfel, aangezien ik haar nog nooit kon betrappen om het woord ‘neger’ in een racistische context te gebruiken.

    Sommige woorden (en gebruiken) veranderen doorheen de tijd. Mijn moeder gebruikte heel haar leven het woord ‘neger’. Dat was gebruikelijk in de omgeving waar ze opgroeide (haar ouders deden het, vrienden, enz.) en zo nam ze heb waarschijnlijk over. Met ‘neger’ bedoelt ze dus gewoon iemand met een zwarte huidskleur, zonder hem te bekijken als minderwaardig. Pas toen ik haar zei dat “mensen met Afrikaanse origine” dat eigenlijk zien als een belediging, is ze ermee gestopt. Ze was zich geen kwaad bewust van de connotatie die voor veel mensen met donkere huidskleur.

    Ik denk dat dat bij veel mensen het geval kan zijn. Een term of gebruik kan in het verleden ontstaan zijn vanuit racisme (zoals het gebruik van het woord ‘neger’), maar doorheen de tijd zich ontdoen van die negatieve betekenis, omdat de mensen die het zeggen, het niet racistisch bedoelen. Voor hen is het gewoon om ‘neger’ te zeggen, net zoals ze ‘witte kop’ of ‘rosse’ zeggen tegen iemand met een witte of rode haarkleur, zonder die personen als minderwaardig te zien. Daarom: voor mij is de intentie waarmee iets gezegd wordt, essentieel. Als iemand ‘neger’ zegt zonder neer te kijken op die persoon, dan is dat geen racisme voor mij. Is dat verkeerd van mij of maak ik mij door dat te zeggen ook schuldig aan racisme?

    Soms zijn het verwarrende tijden, vind ik. Soms is het overduidelijk dat iets racistisch is (zoals dat opschrift op de geven van Peter Verlinden) omdat de intentie van de dader vrij ondubbelzinnig is, terwijl bij andere dingen soms minder duidelijk is (zoals het woord neger, of ja, het zwarte pieten gebruik) omdat de intentie onschuldig is en de gebruikers helemaal niet neerkijken op mensen met een donkere huidskleur. En toch worden zij dan verweten racistisch te zijn, maar dat kan dan toch niet? Racisme is een andere bevolkingsgroep als minderwaardig zien of behandelen, en velen die Sinterklaas vieren volgens de traditie of ‘neger’ zeggen, hebben die intentie niet. Die zien mensen van Afrikaanse afkomst niet als minderwaardig. Enfin, ik toch niet, en mijn moeder niet, en ik durf zelfs te denken mijn buurvrouw niet. Ik geef haar alvast de voorkeur van de twijfel.

    Wat voor mensen ook verwarrend kan zijn: op radio of tv hoor je vaak het woord ‘nigga’, bijvoorbeeld in rapmuziek of in tv-reeksen, meestal gezegd door mensen met een donkere huidskleur. Daar is dan niets mis mee, of zou dat beter ook niet gebeuren?

    Misschien ga ik teveel uit van “goede bedoelingen” van mensen, maar ik vind het belangrijk dat we ook rekening houden met de betekenis die een woord, daad of traditie heeft voor diegene die dat woord zegt, daad stelt of traditie gebruikt en NIET enkel voor hoe dat bij de ontvanger overkomt.

    In dat opzicht hoeven de woorden van Homans nog niet zo shokerend te zijn. Als zij vraagt aan iemand van andere origine om zijn/haar plaats af te staan aan een oudere of om de schoenen van de bank te halen, dan is dat NIET racistisch, tenminste als haar intentie of gedachtengang niet racistisch is. Volgens haar denkkader kan het namelijk normaal zijn dat een jong iemand recht staat om een ouder iemand te laten zitten of respect te tonen voor openbaar materiaal (en het dus niet vuil maakt), en dat, als dat niet gedaan wordt, daar iets van wordt gezegd omdat zij zo is opgegroeid. Als zij dat ook zou zeggen tegen een autochtoon en het niet zei vanuit racistische opvattingen, NO WAY dat het dan racistisch is, ookal voelt een persoon zich gekwetst en ziet hij het als racisme. In dat opzicht is racisme inderdaad relatief: je kan iets interpreteren als racistisch, zonder dat het zo hoeft te zijn.

    Met andere woorden: het is niet omdat een dame je ooit heeft gevraagd om recht te staan “omdat het niet je land is”, dat de volgende dame hetzelfde doet vanuit dezelfde opvatting. Die eerste doet dat ontegensprekelijk vanuit verfoeilijke racistische opvattingen (die niet gedoogd mogen worden), maar die tweede niet per sé. Als die tweede het louter doet (en bij eender wie zou doen) om een ouder iemand te kunnen laten zitten, dan is dat geen racisme. Als Homans dat bedoelde, dan kan ik daar in mee gaan.

    Rekening houden met de intentie, van daaruit de nodige nuances leggen en desnoods, vanuit die empathie, je eigen gekwetste gevoelens kan relativeren, dat is niet zo evident, maar lijkt me in deze complexe wereld waar weinig zwart-wit is, een absolute noodzaak en één van de sleutels.tot een betere samenleving.

    Het kan dat ik hier de bal mis sla en laat het mij gerust weten als iemand dat vindt. Mijn intentie is evenwel constructief: zaken als deze moeten besproken (kunnen) worden zonder een stempel of verwijten te krijgen en ik hoop de voordeel van twijfel te (blijven) krijgen dat ik het met oprecht goede bedoelingen doe. Ik hoop dat dat nog altijd iets waard is.

  10. Ted ik ben heel trots op u. Doe zo voort en je zal
    veder geraken dan je denkt. We staan Virtueel achter je.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s