Home

zeynep-balci“Istanbul heeft een mystieke betovering, eens je ziel is besmet door deze stad, geraak je er niet meer van verlost. Het is vergelijkbaar met brandend vuur dat je uitnodigt. Als je vertrekt, trekt  het  je terug. Mijn hart zal altijd kloppen voor Turkije en ik zal altijd met dat gemis blijven.” (Ilyas, man, 28 jaar)

Dit is wat ik enkele maanden geleden te horen kreeg toen ik veldwerk deed voor mijn onderzoek naar tweede generatie Belgisch-Turkse jongeren. Enkele weken later was Ilyas vertrokken naar Turkije, het land van melk en honing. Een land waar hij noch geboren, noch getogen is. Hij was niet de enige. Enkelingen zijn hem gevolgd, nog anderen houden de droom levend.

Vijftig jaar geleden was het anders. Toen kwamen de eerste Turkse voorvaders richting België. Naar aanleiding van vijftig jaar Turkse en Marokkaanse arbeidsmigratie wil ik het niet hebben over de socio-economische positie, de onderwijsloopbaan of de succesverhalen van deze migrantengemeenschappen. Nee, ik neem de gelegenheid om even stil te staan bij een tot kort eerder onderbelicht thema namelijk: terugkeermigratie en het gemis naar het thuisland. Reeds in 1979 schreef de auteur Muhammad Anwar over dit fenomeen in zijn boek The myth of return. Hiermee verwees hij naar Pakistaanse migranten in Groot Brittanië die terugkeermigratie apsiraties koesterden naar het thuisland, maar dit niet konden waarmaken, omwille van redenen die zich zowel op micro als op macro-niveau afspeelden.

Ook anno 2014 kampen jongeren van Turkse origine nog steeds met migratieaspiraties naar het thuisland van hun (groot)ouders. Deze motivaties worden beïnvloedt door factoren die zowel aan België als aan Turkije liggen. Het imago dat deze jongeren van het thuisland hebben is vaak zeer positief.  De top drie van woorden die deze jongeren associeren met Turkije blijken warmte, gastvrijheid, en onvoorwaardelijke liefde te zijn. Deze beeldvorming wordt gevoed door de eigen observaties en ervaringen tijdens de jaarlijkse vakanties. Tevens staan ze in zeer nauw contact met familie of vrienden door middel van de sociale media. Deze feedback mechanismen zorgen ervoor dat ze de ontwikkelingen van dichtbij kunnen volgen. In tegenstelling tot de oudere generaties zien jongeren opportuniteiten die binnen handbereik zijn. De wereld is veel toegankelijker geworden en de Turkse context is doorheen de jaren veranderd, waardoor internationale mobiliteit aantrekkelijk wordt.

Het Turkse woord voor migratie is gurbet. Gurbet houdt indirect ook het verlangen naar het thuisland in. Niet zomaar een verlangen, maar wel een verlangen in het kwadraat. Een fenomeen dat wel typisch is aan meerdere migratiebewegingen. Denk maar aan de Portugese fado die zijn ontstaan te danken heeft aan de liederen over de saudade –  het gemis naar het thuisland. Of de arabesk, een muziekstroming onsproten door interne migratie van arbeiders uit het platteland. Deze klaagzangen handelden over de zware arbeidsomstandigheden in de grootstad en over de heimwee naar het platteland.

Ik schrijf deze column vanop mijn hotelkamer in Bulgarije, buurland van Turkije. Sinds mijn aankomst in Sofia voel ik zoals Ilyas een enorm gemis en een drang om mijn voorouderlijk thuisland te bezoeken. Net zoals de saudade en de arabesk fanaten neurie ik mee op het liedje ‘Istanbul’. Enkele honderden kilometers verwijderd van mijn roots en er niet naar toe kunnen gaan, stemt me weemoedig. Ik krijg er zelfs herhaaldelijks een krop in mijn keel van. Een gevoel waarvan ik me niet kan herinneren het eerder gevoeld te hebben. Vanwaar komt dit verlangen en wat hoop ik er dan te vinden? Is het niet zo dat de mystiek en de romantiek verdwijnen eens ik voet op Turkse bodem zet? Voelt het niet elke keer weer als ontwaken uit een lange zalige droom?

Deze emotionele aardbeving doet me reflecteren over de gevoelens van de oudere generaties. Keer op keer, dag na dag worstelen ze met gemis dat gepaard gaat met een pad vol onzekerheden en een benauwdend verlangen. Ik hoop dat er tussen al deze vieringen, culturele avonden en lezingen omtrent vijftig jaar migratie, ook ruimte zal zijn om stil te staan bij emotionele pijn en het psychologisch leed dat migratie met zich teweeg brengt, want mijn insziens is daar veel te weinig aandacht aan geschonken.

Onlangs heb ik zelf deelgenomen aan een viering in één van de Limburgse mijngemeenten. Ik zag ex-mijnwerkers en grootvaders haast kinderlijk en met glinsterende ogen kijken naar hun geportreteerde foto’s. Opgetogen en enthousiast deelden ze herinneringen met elkaar en fier waren ze om erkenning te krijgen. Jammer dat het vijftig jaar op zich heeft laten wachten.

Zeynep Balci is columniste. Haar column Kabaal’ci verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

Foto @ Safiye Bingöl

http://sbinphotography.blogspot.be

Volg de columns op

https://blerilleshi.wordpress.com

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s