Home

blerilleshi4_600‘In A heerst een epidemie van racisme’ schreef Ted Bwatu een half jaar geleden in een brief die verscheen in De Morgen. Van Congolese origine maar geboren en getogen in Antwerpen, besloot Ted op zijn 26ste om Antwerpen in te ruilen voor Brussel. De belangrijkste reden hiervoor: het racisme. Hetzelfde racisme dat, Liesbeth Homans, de tweede belangrijkste politicus in Antwerpen en wie weet straks burgemeester, ‘relatief’ noemde.

De brief van Ted maakte racisme bespreekbaar en racisme werd voor de eerste keer gelinkt aan zwart zijn, aan Congo. Een land dat slachtoffer was van het ergste kolonialisme in de menselijke geschiedenis. De slachtpraktijken van de Belgische koning Leopold II staan te boek als een van de ergste genociden ooit en hebben tussen 1885 en 1908 naar schatting tien miljoen levens gekost. En toch geloven veel Belgen dat ze alleen maar goeds hebben verricht in Congo en dat de Belgen nu nog steeds goed zijn voor de Congolezen.

Met de reeks over racisme heeft ook De Standaard een waardevolle bijdrage geleverd in het debat over racisme. Ik geloof dat we het afgelopen half jaar een stap vooruit hebben gezet in het thema racisme. De grootste uitdaging is nu het debat verder te zetten zodat alle mensen en betrokken partijen beter geïnformeerd worden over racisme en de oorzaken en gevolgen ervan.

Er zijn verschillende vormen van racisme. Er is het racisme dat tussen de mensen plaats vindt en het institutioneel racisme.

Je hebt mensen die niets verkeerd zien in woorden zoals ‘neger’, ‘makak’ of ‘apenland’  Je hebt mensen die weten dat ze racistisch bezig zijn, maar vinden dat het moet kunnen. Ze hebben een hekel aan het politiek correcte discours. Ze gaan door het leven als politiek incorrecten. In de ogen van velen is het vandaag ‘stoer’ en ‘rebels’ om politiek incorrect te zijn.

Je hebt ook mensen die zichzelf links en progressief noemen omdat ze in een multiculturele wijk wonen. Ja, die misschien zelfs Afrikaanse danslessen volgen, hun groenten bij de ‘Turkse winkel om de hoek’ kopen en buiten Europa op vakantie gaan. Als je met sommige van deze mensen in gesprek treedt over migratie, islam of discriminatie op de arbeidsmarkt, dan kom je er snel achter dat een deel van hen eigenlijk racistisch is. Latent racisme heet zoiets. Een erge soort want moeilijk te traceren, en vaak zijn de mensen zich er zelf niet van bewust.

Het is voor al deze mensen dat we het debat over racisme moeten voeren en gaande houden. Totdat ze beseffen dat racisme niet kan. Ik ben er vrij zeker van dat Vlamingen die het woord ‘neger’ of ‘makak’ gebruiken, de eersten zijn om te protesteren als ze ‘sale Flamand’ worden genoemd.

Ik kan hier een hele lijst van racistische anekdotes opsommen. Leerlingen die vertellen over hoe racistisch hun leerkrachten kunnen zijn. Studenten die klagen over mede-studenten en docenten die zich zonder enige schroom racistisch uitlaten. Vrienden van mij, hooggeschoold en met een goede job in de bedrijfswereld, voor wie racisme alledaagse kost is. In de ogen van hun collega’s is dat racisme dan ‘humor’ of ‘zeggen waar het op staat’.

Dagelijks racisme is erg, maar het institutioneel racisme in België is een pak erger. Als kinderen massaal belanden in het technisch, beroeps, of buitengewoon onderwijs puur omwille van hun migratieachtergrond, dan is er sprake van institutioneel racisme. Hier is het de staat die structureel discrimineert.

Een staat dient om de burgers te beschermen, om op te treden tegen discriminatie in plaats van zelf te discrimineren zoals nu gebeurt. Hoe gaat hier verandering in komen zolang dit racisme in het onderwijssysteem ingebakken zit?

Hoeveel onderzoeken zijn er niet geweest op gewestelijk, nationaal en internationaal niveau die telkens weer laten zien dat de Belgische arbeidsmarkt discrimineert en racistisch is? Hoeveel reportages hebben we niet gezien op televisie of artikels gelezen in de krant die zwart op wit tonen hoe het racisme op de arbeidsmarkt werkt? Er zijn zelfs veroordelingen voor discriminatie. Zoals in 2011 toen Adecco, het grootste uitzendkantoor ter wereld, veroordeeld werd voor zijn racistische BBB-lijsten. Wat hebben al die regeringen die we rijk zijn in dit land, hiertegen gedaan? Weinig of niets. Is het verrassend dat we behalve quasi wereldkampioen in ongelijkheid binnen het onderwijs, ook Europees kampioen zijn in ongelijkheid op de arbeidsmarkt? Hoe gaat er hier verandering komen als de bevoegde politici geen acties lanceren tegen racisme en discriminatie op de arbeidsmarkt?

We hebben geen andere keuze dan het debat over racisme te blijven voeren totdat ieder van ons beseft dat racisme een probleem is. Als burgers kunnen en moeten we onze verantwoordelijkheid opnemen. Dit wil zeggen dat we ons bewust worden van de vooroordelen, stereotypes en het racistische discours dat we ons eigen hebben gemaakt. Dit discours moet eruit in ons dagelijks leven. Het gaat niet om politiek correct of incorrect. Het gaat om respect. Respect voor de ander en jezelf.

Media hebben een belangrijke rol te spelen om mensen te informeren over racisme en een platform te bieden aan diegenen die een bijdrage willen/moeten leveren in dit debat.

Het belangrijkste blijft echter de rol van de politiek. Institutioneel racisme heeft met beleid te maken en kan alleen door politieke besluitvorming aangepakt worden. De cijfers zijn er, de verhalen achter de cijfers ook, net als een aanzet tot debat. Het is nu aan de politici en de beleidsmakers om hun verantwoordelijkheid te nemen en duidelijke, concrete acties te ondernemen die aantonen dat ze het racisme willen aanpakken.

Alleen met een structurele, brede en doortastende aanpak kan racisme bestreden worden.

Bleri Lleshi is politiek filosoof

https://blerilleshi.wordpress.com/

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

5 thoughts on “Racisme als dagelijkse kost

  1. Je kan beslist niet zeggen dat dit een uitstekend artikel is. Toch niet wat de inhoud betreft. Want de pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet. Ik wil daar niet aan mee doen. Wel wil ik ijveren voor een betere mensheid. Het steeds maar kappen op medemensen is voor mij ook niet fijn om lezen, maar het is nog steeds een realiteit. Elke onverdraagzaamheid geeft bij mij een wrang gevoel. Ergens in deze blog wordt bv. terecht gezegd dat migranten sneller hun plaats in het openbaar afstaan voor ouderen. En dat klopt, want ik heb dat ook al vaak gezien. Autochtonen doen dat inderdaad veel minder rap. Langs de andere kant is het ook zo dat migranten in de stad op het voetpad als ze met 2 neven mekaar lopen heel vaak alle plaats innemen en niet wijken voor andere medegebruikers van het voetpad. Autochtonen doen dat weer veel minder. Dat ondervind ik ook vaak. Ikzelf vind dat opmerkelijk en zie dat gewoon als een verschil in manier van doen van mensen. Ik heb daar totaal geen kritiek op, in tegendeel. Ik verwijt helemaal niemand iets als ze anders doen dan ik zou doen. Mensen moeten verschillen, vind ik. Dat maakt het leven juist boeiend en de moeite waard. Zo nu ook als ik schrijf dat de pot de ketel verwijt dat hij zwart ziet. Dat is een eigen manier van doen van deze schrijver, waar ik niets verkeerds van wil zeggen. Wel wil ik er graag op wijzen, want mensen weten vaak niet hoe ze eigenlijk doen en hoe dit bij anderen of in andere tijden zou kunnen overkomen.

    Zo wordt er in deze post ook over latent en institutioneel racisme gesproken. Zaken die wel bestaan, maar zeker niet in de hele maatschappij. In tegendeel, er wordt in onze maatschappij heel hard gewerkt tegen racisme. Misschien vooral nog door politiek en media. Je moet maar kijken van waar we komen en dan weet je het wel. Het is uiteraard wel zo dat mensen vooroordelen hebben. En iedereen zonder uitzondering heeft dat. Ook de schrijver van dit artikel. In practisch al zijn betogen druipt het er zelfs overvloedig van af. De namen ten aanzien van wie hij dat doet, zijn door elke lezer van deze blog allicht tot overmate bekend. Ik verwijt Bleri helemaal niets en wil er ook niets verkeerd over zeggen. Het is gewoon eigen aan iedere mens en komt waarschijnlijk gewoon voort uit de angst voor het (nog) onbekende of voor de dingen die jou niet eigen is. Vooroordelen zijn gewoon gevoelens die opkomen en weer weggaan. En het gaat weg als het onbekende meer bekend wordt, ook al gaat het om iets dat niet tot jouw eigenheid behoort. Daar is niets abnormaals aan. En ik vind uiteraard ook dat ikzelf er telkenmale beter op word wanneer ik een vooroordeel heb kunnen laten verdijnen. Als ik zie dat ik verkeerd ben geweest en een vooroordeel heb kunnen wegwerken, voel ik me gelukkig. Een aanrader om gelukkig te worden voor iedereen en een wenk uit genegenheid voor Bleri.

    Dat neemt echter niet weg dat iedereen ook voorzichtig moet zijn. Voorzichtigheid is de moeder van de porceleinenwinkel. Want het is niet de bedoeling om brokken te maken, laat staan om levens te riskeren. Maar in de meeste gevallen zullen er geen brokken vallen. Een voorbeeld hiervan (ook uit deze blog) is waarschijnlijk de man die Delfien Vanden Heede en vele andere lezers (en niet lezers) in Antwerpen tegenkwamen. De man die met allerlei smoesjes aan geld probeert te komen. Daar is ook niets mis mee, want de man zal het misschien wel nodig hebben. Ik ben de man waarschijnlijk ook al enkele malen tegengekomen. Als het die man is heeft hij denkelijk wel een beroep gemist. Want hij zou volgens mij een heel goed acteur zijn. Werkelijk top, en dat meen ik echt. Maar weerom geen kritiek op het anders zijn en op iemands keuze om zijn eigen leven in te vullen.

    Het bestrijden van onverdraagzaamheid en racisme kan men natuurlijk met een structurele, brede en doortastende aanpak. Maar dat ruikt dan al snel naar dictatuur. Een betere oplossing is zelf voor de politiek kiezen of gewoon zelf gaan lobbyen in en rond de parlemnetsgebouwen. Het parlement is de enige plaats waar deze beslissingen genomen worden. Het parlement is ook de enige gelegitimeerde en afgevaardigde van de mensen. Het is niet alleen een betere oplossing maar vast en zeker veel beter dan pot of ketel te zijn.

  2. Goed gesproken! Ik lees mee vanuit Spanje en bemerk inderdaad dat het discours van de gemiddelde Vlaming steeds radicaler en racistischer wordt én dat zo’n praat tegenwoordig inderdaad standaard en aanvaardbaar is. Om bang van te worden.

  3. Het woord racisme zou nooit in een context mogen gebruikt worden van iets dat wel mag of niet mag. De wetgever (het parlement) is daar verkeerd in geweest. Het gaat er niet om of iemand van een bepaald land is, een bepaalde huidskleur heeft, van een bepaald geslacht is, een bepaalde geaardheid heeft of behoort tot een bepaalde godsdienst (enz.) gelijk is of niet met iemand van een ander land, geslacht, godsdienst enz.. Want dat is niet. En niet omdat ze verschillen op die specifieke vlakken. Maar gewoon omdat ieder mens zo verschillend is met ieder ander mens dat je alleen maar kan vaststellen dat mensen ongelijk zijn. Daardoor kan het ook niet anders dan dat mensen mekaar verschillend benaderen. Dat is de normaalste zaak van de wereld. In zijn teksten benadert Bleri Bart De Wever ook anders als hij Ted Bwatu benadert. Ted Bwatu en Bart De Wever zijn ook twee ongelijke mensen. Maar is dat daarom racisme?

    Waar de wetgever (het parlement) wel voor dient te zorgen is dat ieder mens gelijkwaardig en altijd even respectvol behandeld wordt. En dat houdt een heel andere context in. In onze wereld zijn er te weinig filosofen (geen denk ik) die zich bezig houden met het zoeken naar de juiste en een pasklare formulering voor onze wetgevers (parlementen) overal ter wereld. Eén formulering die pasklaar is voor elke mens van elk land van onze aardbol, hoe verschillend of hoe anders die mens ook is. Nochtans worden de meeste filosofen betaald door de maatschappij. Dus vind ik dat ze toch zouden kunnen zorgen voor zulk een elementaire formulering. En ik zou nogal chapeau doen voor de filosoof die dit doet en zowel de wetgever als de bevolking ervan overtuigd krijgt om die formulering dan ook toe te passen. Iets voor jou Bleri?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s