Home

_VZP9070bDe filosoof van de straat, zou je Bleri Lleshi kunnen noemen. Als jongerenwerker en politiek filosoof verzoent hij praktijk en theorie. Een ivoren toren is Lleshi volledig vreemd. Zonder een blad voor de mond te nemen vecht hij voor het lot van Brusselse jongeren, en bij uitbreiding zowat de hele samenleving. Zijn nieuwste boek, De Neoliberale Strafstaat, verschijnt in november 2013.

Veto: Al jaren werkt u met Brusselse jongeren, die in de ogen van heel wat Vlamingen een bron van overlast zijn. Ontwaken we uit een naïeve multiculturele wensdroom? 

Bleri Lleshi: «De mislukte multiculturele samenleving bestaat niet in Brussel. Wat wel bestaat, zijn economische problemen met grote sociale gevolgen. Een van de rijkste steden in Europa waar inwoners in precaire omstandigheden leven, heeft een probleem. Een derde van de Brusselse bevolking leeft onder de armoedegrens. In sommige wijken is de helft van de jongeren werkloos. Een kwart van hen maakt zijn middelbare school niet af. Het is een stad met enorm veel hooggeschoolde banen, maar een laaggeschoolde bevolking.»

«Volgens politici en media zijn die problemen niet socio-economisch, maar is het de schuld van de afkomst en de cultuur van die mensen. Migranten zijn lui en willen niet werken. Moslims willen zich niet integreren. Sinds zwarte zondag (de federale verkiezingen van 1991, toen het toenmalige Vlaams Blok doorbrak, red.) zijn we helemaal gefocust op cultuur en religie. Daar hamerde het Vlaams Blok immers op, en andere partijen zijn hen in die analyse gevolgd.»

«Die culturalisering van socio-economische problemen is geen toeval. Sinds het einde van de jaren zeventig stijgen armoede, ongelijkheid en werkloosheid. Nog nooit zijn ze zo hoog geweest. De politiek kan of wil dat niet aanpakken – dat laat ik in het midden – maar moet toch oplossingen bieden. Dus leidt men de aandacht af met een gemakkelijk verhaal over religie of criminaliteit.»

Veto: Hebben slachtoffers van armoede, werkloosheid en andere socio-economische problemen dan geen eigen verantwoordelijkheid? Volgens Liesbeth Homans (N-VA), wordt racisme vaak gebruikt als een excuus voor persoonlijk falen.

Lleshi: «Wat Homans zegt, klopt uiteraard niet. Ik ben honderd procent zeker dat ze weet dat racisme bestaat. Dat bewijzen alle cijfers, al moet je je tegenwoordig blijkbaar schuldig voelen als je het woord gebruikt.»

«Ik ben enorm voor verantwoordelijkheid, maar een jongere van vijfentwintig zonder hogere studies en met enkele minijobs kan niet dezelfde verantwoordelijkheid nemen als ik. Ik heb gewerkt met jongeren wiens moeder in een krotappartement in Anderlecht woont met vier kinderen. Nooit heb ik vaders gezien, bijna altijd gaat het om alleenstaande moeders. Die moeders worden depressief omdat ze niet voor hun eigen kinderen kunnen zorgen. Wat heeft het dan voor zin als ik zo’n vrouw zeg: “Neem je verantwoordelijkheid!”? Haar verantwoordelijkheid voor wat? Iemand die uitgesloten wordt en in armoede leeft, heeft hulp nodig. De overheid is dan essentieel, zodat ze hun verantwoordelijkheid kunnen nemen.»

«Laat ons dat discours van verantwoordelijkheid ook uitbreiden. Nu geldt dat maar voor bepaalde doelgroepen. Daklozen, neem je verantwoordelijkheid! Armen, neem je verantwoordelijkheid! Migranten, neem je verantwoordelijkheid! Slechte studenten, neem je verantwoordelijkheid! Waarom vragen we dat nooit van politici, of van de rijkste klasse die in vergelijking met het buitenland nauwelijks bijdraagt?»

Neoliberale strafstaat

Veto: Politici kunnen socio-economische problemen niet aanpakken en focussen daarom op criminaliteit. Dat is ook het thema van uw nieuwste boek, De Neoliberale Strafstaat. 

Lleshi: «Die socio-economische problemen hangen samen met de opkomst van een bankenkapitalisme. De financiële wereld heeft nu de touwtjes in handen en onze economie sluit niet langer aan bij de realiteit. We gaan van de ene bubble en crisis naar de volgende, met de grootste ontploffing vijf jaar geleden. Daar kunnen verkozen politici nauwelijks wat aan doen. Niemand kon Ford Genk of Arcelor Mittal redden, of ze nu Di Rupo of De Wever heten.»

«Dus hameren ze maar op repressie en criminaliteit. Repressie die op haar beurt een business wordt, kijk maar naar de privatiseringen van gevangenissen en justitie.»

«Mensen, en vooral jongeren, zijn onzekerder dan ooit. Gaan we een job vinden met dit diploma? Die job kunnen houden? Ons lief kunnen houden? Jongeren zijn mondiger dan ooit, maar daaronder schuilt een grote onzekerheid. Daardoor geven we carte blanche aan een repressieve staat. Garandeer mij basisveiligheid, en de rest kan mij weinig schelen. Zo krijg je Amerikaanse staten waar er meer geld gaat naar gevangenissen dan naar onderwijs.»

Veto: Past de war on drugs van Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA) in dat verhaal?

Lleshi: «Natuurlijk. De criminaliteit daalt al tien jaar lang in België en de rest van West-Europa. Negentig procent van de mensen gelooft dat niet, want politici en de media focussen op sensatie. De war on drugs van De Wever past in een populistisch discours, dat goed verkoopt. Een war on drugs die men trouwens financiert door een miljoen euro te besparen op het sociale beleid in Antwerpen.»

«Iedereen is voor het aanpakken van de criminaliteit. Wie in zogenaamde probleemwijken woont nog het meest van al. Niemand wil dat zijn kleine zus of grootouders zich onveilig voelen op straat. Toch wordt het voorgesteld alsof heel wat inwoners van Borgerhout dealen en dol zijn op criminaliteit. Criminaliteit moet worden aangepakt, maar op basis van de feiten. De Wever mag mij drie onderzoeken tonen die zijn beleid steunen. Ik vind ze niet.»

Veto: Conclusie: de neoliberale mens verklaart socio-economische problemen door cultuur, een gebrek aan verantwoordelijkheid en is dol op repressie. Ziet u een uitweg?

Lleshi: «Mijn kritiek is hard en soms radicaal, maar je moet ook een alternatief bieden. Afbreken is makkelijk, maar je moet ook opbouwen.»

«Op korte termijn kunnen we heel wat hier en nu doen, maar op lange termijn moeten we ons systeem in vraag stellen. Of je het nu kapitalisme of neoliberalisme noemt, armoede ga je bijvoorbeeld nooit oplossen zonder herverdeling. Voor sommigen ga je al te ver als je het woord kapitalisme laat vallen. Het systeem niet durven benoemen, noch een alternatief kunnen formuleren: met enige kwade wil zou je kunnen spreken van een totalitair systeem.»

Interview // Sam Rijnders

Foto © Thomas Thielemans

Uit: Veto 4001

https://blerilleshi.wordpress.com

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s