Home

melat-g-nigussieIk noem mezelf een feministe. Een uitspraak waar je je vooral in mannelijk gezelschap niet bepaald populair mee maakt.

Maar door de negatieve connotaties dat het woord decennialang opgeplakt kreeg,  schuwen ook vrouwen het  ‘f-woord’meer en meer.  Want kom zeg, wie wil er nu gezien worden als een manwijf dat beha’s verbrandt in haar tuin en erop uit is om alle mannen te castreren? Feministen en mannenhaters zijn blijkbaar synoniemen geworden. Een trieste evolutie want feminisme betekent in de eerste plaats het recht om als vrouw je leven in handen te nemen en je lot te bepalen, los van de (gender)rol die de samenleving jou toebedeeld heeft.

Ongeveer twee maanden geleden was ik in Brussel om een gespreksavond bij te wonen met de winnares van de Koning Boudewijnprijs voor ontwikkeling in Afrika, Bogaletch Gebre. De Ethiopische activiste werd gelauwerd voor haar strijd tegen genitale verminking in het zuiden van haar moederland. Een afschuwelijke praktijk die, onder het mom van traditie, slechts één doel heeft: de seksualiteit van vrouwen volledig vernietigen. In de regio waar haar organisatie KMG actief was,  slaagde ze erin om  de genitale verminking van meisjes te doen dalen  van 100 procent naar 3 procent in slechts tien jaar tijd. Een opmerkelijk resultaat van een opmerkelijke vrouw.

Niet alleen haar filantropische verwezenlijkingen zijn inspirerend, maar ook haar levensverhaal wekt ontzag en bewondering op. Ze werd geboren in de jaren ’50 in ruraal Ethiopië en was gedoemd om het lot van haar geslacht te ondergaan. Een jong meisje moest zich bezighouden met het huishouden en diende de rest van haar tijd te slijten met het wegdromen over haar huwelijksdag. Gebre daagde de eeuwenlange tradities uit en ging stiekem naar school onder het voorwendsel dat ze water ging halen. Haar talent werd snel opgemerkt en ze kreeg een beurs om te gaan studeren in een prestigieuze middelbare school in de hoofdstad. Ook hier ging haar intelligentie niet ongemerkt voorbij en ze zou later haar studies voortzetten in Israël en de VS. The rest is history, zoals ze zeggen.

Intersectionaliteit

Tijdens de interessante gespreksavond beschreef ze onder meer hoe haar organisatie te werk ging en hoe ze de mensen (lees: vrouwen) mobiliseerde.  “Als je verandering in een gemeenschap wilt teweegbrengen, dan moet je allereerst de vrouwen aan boord krijgen,” klonk het resoluut. Heel passioneel (en zelfs een tikkeltje theatraal) riep ze op tot een wereldwijde feministische revolutie.  “Empowerment” stond centraal, een krachtig woord waar in het Nederlands niet meteen een adequate vertaling voor bestaat. Hier stond een Afrikaanse vrouw voor mij, die zeer bevlogen pleitte voor een globale vereniging van alle vrouwen (met de nadruk op alle), ongeacht culturele verschillen.

 “Wauw, je bent zwart én een vrouw, dubbele pech zeg. Stel je voor dat je nu nog op meisjes viel en een fysieke beperking had, dan was het plaatje volledig geweest.”, zei iemand ooit schertsend tegen mij. Het was als een (cynische) grap bedoeld maar ik kon er niet mee lachen. Voor het eerst in mijn leven besefte ik dat ik wel eens  tegen twee verwoestende krachten zou moeten vechten: racisme en seksisme. En wie aan racisme denkt, denkt automatisch aan een gekleurde man die gediscrimineerd wordt en bij seksisme denken we meteen aan het onrecht dat blanke vrouwen wordt aangedaan. Waar is de gekleurde vrouw? Wie vertegenwoordigt de ‘allochtone’ vrouw in het feministisch debat? Wie vertegenwoordigt mij?

In het feministisch jargon bestaat er een term voor dit hangijzer: intersectionaliteit. Intersectionaliteit erkent dat gekleurde vrouwen verschillende soorten discriminaties ondergaan én dat die gelijktijdig kunnen plaatsvinden. Stel je dus voor dat een Marokkaanse vrouw en een mannelijke collega beiden azen op een hogere functie in bedrijf X. De Marokkaanse dame werkt al langer in het bedrijf en kan een indrukwekkender lijst van diploma’s afleveren maar toch is het de man die gepromoveerd wordt. Intersectionaliteit onderkent dus dat ze de job wellicht niet kreeg omwille van haar afkomst én omwille van haar geslacht.

Betuttelend

Onlangs had ik een boeiende discussie met een vriendin die ook behoort tot het steeds zeldzamer wordend ras dat zich onomwonden feministe durft noemen. Volgens haar was de hoofddoek hét symbool van onderdrukking en zouden moslima’s beter af zijn zonder die verstikkende sluier. Een gesluierde vrouw kon in haar ogen geen feministe zijn. Het feit dat de meerderheid van deze vrouwen zélf kiezen voor de hoofddoek liet ze volledig buiten beschouwing. Ik ontken uiteraard niet dat er binnen bepaalde moslimgemeenschappen dwang wordt uitgeoefend op meisjes om gesluierd door het leven te gaan – en we moeten vechten tegen elke vorm van dwang – maar alle moslimvrouwen simpelweg afschilderen als arme vrouwtjes die door verlichte geesten gered moeten worden van de drukkende mannelijke oppressie, is onjuist en bovendien enorm betuttelend.

Laten we daarom ijveren voor een Feminisme 2.0.,  het feminisme van de 21ste eeuw.  Het feminisme dat haar beschimpte reputatie zal afschudden en  op een efficiënte manier duidelijk zal maken aan mannen én vrouwen dat we niet leven in een postgender samenleving. De egalitaire maatschappij is helaas nog geen realiteit: vrouwen worden nog steeds minder betaald dan hun mannelijke collega’s, er is nog steeds een dubbele seksuele standaard en we hebben het glazen plafond bijlange nog niet tot gruzelementen geslagen. Feminisme 2.0. zal ook een inclusief feminisme zijn: een feminisme dat oog heeft voor culturele verschillen, dat niet betuttelend is  en dat niet blind is voor de dynamische en diagonale werkingen van intersectionaliteit. Sinds Kimberlé Crenshaws baanbrekend artikel in 1989  wordt er binnen de feministische beweging aandacht geschonken aan intersectionaliteit maar we kunnen nog veel meer doen.

Het gezicht van Feminisme 2.0. is niet alleen die van een  blanke westerse  vrouw maar heeft verschillende gezichten: het is het gezicht van een Maghrebijnse vrouw, een Aziatische vrouw, het gezicht van een gesluierde, een blinde, een lesbische vrouw, het gezicht van Bogalatech Gebre…Het lijstje is eindeloos en zo hoort het ook.

Melat G. Nigussie is columniste. Haar column Bocale XL verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

Volg de columns op

https://blerilleshi.wordpress.com/

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

2 thoughts on “Bocale XL: Feminisme 2.0

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s