Home

hannah-boakye“Hoe gaat het daar? Ben je gelukkig?”

“Ja, want ik ga een kindje krijgen,” zegt het veertienjarige Braziliaanse meisje.

Slik. Ik vraag haar wie de vader is. Ze zegt: “Mijn vriend. Rustig, je moet niet zo wanhopig doen. Het is maar een baby”. Maar een baby!? Ik vraag haar of ze mij aan het beetnemen is. Ik ken haar, dit kan ze wel vaker doen. “Nee, Hannah, het is serieus. Deze dingen zijn normaal”.

Een klap in mijn gezicht. Ik moet wakker worden. Wat ben ik aan het doen? Wat heb ik eigenlijk gedaan? Vorig jaar woonde ik in Bahia, op een heerlijk plaats in Brazilië, waar de grootste Afrikaanse gemeenschap van buiten Afrika woont. Het is het beeld van Brazilië dat jullie nu in je hoofd hebben: dat met die prachtige stranden, capoeira, kokosnoten, zon, fruit, tropische muziek en knappe mensen. Maar achter die schoonheid heerst iets duisters. Die kant leerde ik pas later kennen en ken ik waarschijnlijk nog steeds niet helemaal.

In Bahia werkte ik bij een kleine organisatie. Ik sta helemaal achter hun manier van werken: een vaste locatie voorzien waar meisjes zich na school kunnen uitleven, waar ze nog even ‘meisje’ en ‘kind’ kunnen zijn. Thuis moeten ze zich immers sterk houden, voor de kleine broers en zussen zorgen, meehelpen in de winkel of eten maken. Snel volwassen worden. Een korte kindertijd.

Eén van mijn projecten bij deze organisatie was het geven van seksuele voorlichting. Het ging niet enkel over voorbehoedsmiddelen en ziektes die de meisjes zouden kunnen krijgen, het ging ook over eigenwaarde en het leren ‘nee’ zeggen. Het leek goed te gaan. Ik was trots. De meisjes die meestal een grote mond hadden, waren tijdens die momenten één en al oor of stelden veel vragen. Verlegenheid en gegiechel, maar veel interesse!

Nu, vraag ik me soms af wat het heeft uitgemaakt en dat maakt me triest. Ik weet dat ik me moet optrekken aan de kleine dingen en aan wat we misschien bij enkele meisjes toch bereikt hebben. Maar wat voor nut heeft het eigenlijk om te zeggen dat ze een condoom moeten gebruiken, als ze het geld niet hebben om die te kopen? Wat voor nut heeft het hen de waarheid te vertellen, als zij de fabels die de ronde doen ook – en vooral – als waarheid erkennen? Wat kunnen enkele lessen seksuele voorlichting inbrengen tegen de ingebakken cultuur en gewoontes die ze hebben? Ik was ervan overtuigd dat ik iets had gedaan om hen te inspireren of van gedachten te doen veranderen. Blijkbaar heb ik precies niets gedaan. Wat had ik dan ook gedacht? Een cultuur zit vaak zo diep geworteld dat het moeilijk is om te veranderen. Moet er in sommige situaties eigenlijk wel verandering komen? Wie of welke cultuur heeft het dan bij het rechte eind?

In België is op je veertiende een kind krijgen verre van normaal. Ligt het dan aan mij? Ligt het aan het cultuurverschil? Waarom vind ik dit zo erg? Het Braziliaanse meisje zegt toch dat ze gelukkig is? Ik kan maar niet wennen aan het idee dat een kind zelf een kind krijgt. Het is zo extreem anders, dat mezelf verplaatsen in haar wereld nauwelijks mogelijk is. Ik stel me voor dat ze naar school gaat, zich amuseert met haar vriendinnetjes, maar zich ook verveelt. Dat is wat de meisjes mij wisten te vertellen als één van de redenen waarom ze naar ons kwamen na school: “anders hebben we niets te doen.” Hun leven is pure eenvoud: dichtbij de natuur, samen met andere mensen, weinig keuzes en geen ambitieuze toekomstvooruitzichten. Ik heb mijn hoofd er over gebroken: wat zouden ze na hun secundair onderwijs kunnen doen? Ik kwam niet ver. De universiteit ligt 80 kilometer verder en is te duur: uitgesloten. Er zijn veel hostels, restaurants en bars voor de toeristen, maar mensen uit de grote steden of mensen die een betere opleiding hebben genoten, hebben sneller kans op een job. Eveneens uitgesloten voor deze meisjes. Een kleine winkel of een schoonheidssalon openen zou een mogelijkheid kunnen zijn. Hotels kuisen of leerkracht worden ook. Maar daar stopt het.

Op die manier besefte ik dat voor die meisjes moeder worden iets is waar ze erkenning voor krijgen, iets is wat ze kunnen doen. Weg met de verveling! Bovendien maakt het hen helemaal vrouw en worden ze daardoor geaccepteerd als volwassene. Wie ben ik om te oordelen als het dàt is wat hen gelukkig maakt? Waarom zou de ene cultuur de andere cultuur moeten zeggen wat juist is? Er zijn natuurlijk internationale normen waar de hele wereld zogezegd samen achter staat en die nastrevenswaardig zijn. Maar wie bepaalt die normen? En waar liggen de grenzen?

Het is leerrijk om me bewust te worden van hoe ik alles vanuit mijn eigen achtergrond, opvoeding, culturen en ervaringen bekijk. Desalniettemin ook confronterend dat het zo kan botsen met visies van mensen uit een andere cultuur. Iedereen heeft zijn eigen visies en wereldbeelden, besef ik nu. Wij zien de wereld allemaal anders, door onze eigen ervaringen en van daaruit oordelen we en handelen we. Dat kan botsen, maar daar kan ook een weg in gevonden worden. Want de meeste ervaringen met andere culturen – soms na confronterende botsingen of klappen in mijn gezicht – zijn vooral verrijkend en intrigerend.

“Voor wanneer is de baby?” vraag ik haar. “Eind september en het is een jongen!” antwoordt ze blij. Ik besluit mee blij te zijn voor haar. Ik kan niets veranderen aan deze situatie, dus accepteer ik maar beter het feit dat één van mijn kleine meisjes in Itacaré moeder wordt. Er tegenin gaan haalt niets uit. Er voor haar zijn als ze met mij wil praten daarentegen wel.

Hannah Boakye is columniste. Haar column Relatieve realiteit verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

http://crossingtheborders.tumblr.com

Volg de columns op

https://blerilleshi.wordpress.com/

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

2 thoughts on “Relatieve realiteit: Kinderen krijgen kinderen & dat botst

  1. Zonder zelf in discussie te willen gaan of meteen een standpunt in te nehmen: je schrijf prachtig Hannah, het is een gave; cultiveer die, dan hebben we er allemaal wat aan. gilbert

  2. Hey Hannah,
    Knap! Ik herkende me hierin.
    Gustavo (mijn Braziliaanse man) zijn nichtje van vijftien heeft een maand geleden ook een kindje gekregen en ik kreeg net bericht dat het gestorven is…
    Nu voel ik me een beetje schuldig dat ik er zo moeilijk over deed. Inderdaad, we kunnen er alleen maar zijn voor hen als ze erover willen praten!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s