Home

eduinequality-headDe regendruppels op de achtergrond, de gezelligheid van de zolderruimte en het houten plafond lijken het ideale decor te vormen voor een lekker griezelig verhaaltje. Het debat over de ongelijkheid in het onderwijs, die werd gehouden op donderdag 17 maart 2013, hebben Bleri Lleshi, Orhan Agirdag en Lief Vandevoort de luisteraars in ieder geval ‘goosbumps’ gezorgd.

Jan modaal en Mo of Jessica met de omgedraaide pet

Als organisator van het  event bijt Bleri Lleshi de spits af en begint meteen over de pijnpunten binnen het Belgisch onderwijssyteem. Het is algemeen bekend dat België hierin sterk scoort. Dat er echter een enorme kloof bestaat tussen Jan modaal en Mo of Jessica met de omgedraaide pet, is ook  een algemeen gegeven. Het is dus onbegrijpelijk dat er anno 2013 nog steeds geen concrete, daadwerkelijke oplossingen op tafel staan of beter gezegd, op de schoolbankjes. ‘Onderwijs’, zegt Bleri, ‘is het fundament van de samenleving. Als er daar al ongelijkheid heerst, is er ongelijkheid tout court.’ De grote vraag echter is: wat verstaan we onder onderwijsongelijkheid? En hoe vindt het plaats in de praktijk? Brussel zou hierin bijvoorbeeld de kop opsteken. Veel jongeren stoppen vroegtijdig met school en blijven achter zonder diploma. Anderen belanden in het beruchte watervalsysteem, wat wil zeggen dat ze starten met ASO en afstuderen in BSO. Het is een ongelofelijk gevoelig thema, waar nog steeds veel onbegrip rond heerst.’

Outsourcing naar het bijzonder onderwijs

De ouders van Rihab Hajjaji, student van 21 en zus van een 12-jarige tweeling, ervoeren heel wat onbegrip toen ze 6 jaar geleden onverwachts een uitnodiging kregen van het CLB. Nog groter was hun verbazing toen ze vernamen dat hun twee spruiten een grote taalachterstand hadden opgelopen en daarom veel moeite zouden hebben om naar het basisonderwijs over  te stappen. Allemaal veronderstellingen die ze met behulp van een aantal psychodiagnostische testen probeerden te bevestigen, zonder de toestemming van hun ouders weliswaar. Hun advies was dan om hen door te verwijzen naar het bijzonder onderwijs. Of zoals Rihab het zelfs noemt in haar brief uit Antwerpen ‘outscourcing naar het bijzonder onderwijs’. ‘Mijn ouders vonden het heel vreemd dat er op zo’n jonge leeftijd al zulke drastische beslissingen werden genomen.’ vertelt Rihab. ‘Ze kregen al de voordelen te horen die zouden samenhangen met het bijzonder onderwijs. Zo worden ze door een schoolbus opgepikt en teruggebracht, krijgen ze intensieve en persoonlijke begeleiding en zijn de schoolkosten miniem. Ideaal, toch? Toch hebben mijn ouders verder gekeken en het niet zomaar geaccepteerd, zeker niet omdat het op zo’n jonge leeftijd werd beslist. Ze bleven in het gewoon onderwijs en mogen volgend jaar succesvol een ASO opleiding volgen in het secundair onderwijs.”

Racisme met een grote R

Orhan Agirdag, socioloog en onderzoeker aan de Ugent, weet de veronderstelling recht te zetten dat kinderen die tweetalig opgevoed worden op 6 jarig leeftijd met een taalachterstand kampen.’Het zou in werkelijkheid niet om taalachterstand gaan’, zegt hij.‘De manier waarop zulke kinderen taal aanleren is anders en op 12 jarige leeftijd hebben ze hun “achterstand” perfect ingehaald en beheersen ze niet alleen een taal, maar zijn ze zelfs sterker in beide talen. En dat is iets wat gestimuleerd moet worden’, weet Orhan ons met alle passie mee te delen. ‘Het wordt niet gewaardeerd, erger nog: het wordt afgeremd. Wanneer een school zegt dat een moedertaal anders dan het Nederlands op school niet wordt geaccepteerd, hebben we te maken met geïnstitutionaliseerd racisme en dat is Racisme met een grote R! Niet het uitgescholden worden door een individu op straat- wat natuurlijk ook niet hoort- maar het selectief omgaan met achtergrondkenmerken van leerlingen en het niet accepteren van de eigenheid van mensen door instituties en -dat op zo’n jonge leeftijd- kan drastische gevolgen hebben op de ontwikkeling van een kind. Wat er dus als eerste moet gebeuren is erkenning! Men moet het recht hebben op het spreken van de moedertaal. Aanpassing is geen goede wil, maar een plicht.’

Paradox

Orhan heeft ook een tijd in het buitenland gestudeerd en gewerkt, waaronder in de Verenigde staten. Het is ongelooflijk hoe normaal het hier lijkt dat er iets bestaat als ASO, BSO en TSO. Het is iets unieks in de wereld en in de VS bijvoorbeeld krijg je zoiets niet verkocht. Nog een unicum binnen België is de paradox dat heerst rond het hoger onderwijs. Enerzijds is dat ten opzichte van de rest van de wereld, het meest toegankelijke, vooral als men kijkt naar de inschrijvingsgelden. Anderzijds echter is het helemaal niet zo toegankelijk voor iedereen. Het lijkt wel alsof het slechts voor een bepaalde ‘klasse’ haalbaar is. Om echter concreet de handen uit de mouwen te steken is er veel nodig. Het is structureel een moeilijke vraagstuk. Maar allereerst is het belangrijk dat mensen bewust worden gemaakt van wat er gaande is. Zelf is Orhan bezig met een aantal projecten, waarbij meertaligheid binnen de klas wordt gestimuleerd aan de hand van technologische snufjes. Momenteel verloopt alles nog binnen een testfase, maar het moet wel gestimuleerd worden en scholen moeten ervoor openstaan. Het succes ervan hangt dus voor een groot stuk ook af  van de bereidheid van scholen.

Diversiteit binnen de klas

Na een werkervaring van 30 jaar rond het thema ongelijkheid, werk en onderwijs, is sociologe Lief Vandevoort op de juiste plaats om haar expertise mee te delen. Ze heeft lang gewerkt in Brusselse wijken, o.a. rond het thema (kinder)armoede in het onderwijs. Broodnodig als je weet dat 1 op 3 kinderen in Brussel in armoede leeft. Lief geeft aan dat er nood is aan verandering, maar iets wat diep geroest zit, heeft veel tijd nodig. Een van de eerste punten die Lief aanhaalt is het belang van ‘goede’ leerkrachten. Leerkrachten die open staan voor diversiteit en die er ook mee aan de slag willen. ‘Als men aan diversiteit denkt, denkt men meteen aan een klas met kinderen vanuit verschillende culturen. Fout,’ zegt Lief. ‘Elke klas is divers, elke kind is anders en komt met een andere rugzak de klas binnen. Het erkennen van de verschillen en daarmee aan de slag gaan is de basis voor goed onderwijs. Het is daarom heel triest dat er hier in lerarenopleidingen weinig of toch niet voldoende aandacht aan wordt geschonken.

Leerspurt

‘Elke school en elke klas zou zijn lespakket moeten aanpassen aan de leerlingen en niet andersom’ Lief geeft ook aan dat eindtermen binnen het lager onderwijs en het secundair onderwijs anders worden geregeld. ‘In het basisonderwijs gelden de eindtermen voor de zes leerjaren, terwijl dat in het secundair onderwijs per graad wordt geregeld. Elke kind leert anders en zeker tot 12 jaar zijn er grote verschillen in de manier waarop kinderen leerstof opnemen. Iemand die op zevenjarige leeftijd ‘slecht’ presteert, kan op tienjarige leeftijd de beste van de klas zijn. Des te meer reden om hier op in te spelen. Als men verder kijkt naar de diversiteit van de leerkrachten zelf, zien we dat hier zeker ook nog verandering nodig is. Het zou voor zich moeten spreken dat er op een school, met verschillende leerlingen, ook een divers lerarenkorps aanwezig is.’

Na een korte, maar gezellige pauze is het de beurt aan het publiek. Zij hebben nog een aantal bedenkingen over wat wel en niet haalbaar is. Over de realiseerbaarheid van het ideale plaat. Een aantal leerkrachten, onderwijskundigen en clb- medewerkers hebben alvast voor een pittig debat gezorgd met veel vragen en een conclusie: het debat is nog niet afgelopen en is zeker ook niet het laatste!

Sanaa El Fekri

Facebookpagina Other Voices

https://www.facebook.com/OtherVoicesMeetings

De volgende Other Voices ontmoeting is ‘Brussel – Antwerpen connectie’ op 18/04/13 aan La Tentation

https://www.facebook.com/events/136290536547308/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s