Home

In het Communautaire Centrum Anneessens is er een expo te bezichtigen van een diverse groep Brusselaars. Het thema is ‘Mijn Brussel’. Een gesprek met twee van de artiesten, beide sans-papiers.

Als ik in het CCA kom zie ik er heel wat mensen aanschuiven bij de schilderijen en de foto’s. Heel veel jongeren en ja zelfs kinderen die er rondlopen. Hier is er geen typische vernissagesfeer te snuiven. Het gaat er gemoedelijk aan toe.

Ik wil snel aan mijn tour beginnen want ik ben benieuwd naar het werk van twee jongeren met wie ik in het verleden al heb samengewerkt in andere projecten. Beiden beschikken niet over de nodige papieren om wettelijk in het land te verblijven, maar dat houdt hen niet tegen om zich volop te engageren voor anderen, voor de stad.

Er is een schril contrast tussen de tentoongestelde werken. Een deel werken is veel vrolijker en toont het mooiste van onze stad. Het zijn vooral de werken van wat oudere Belgo-Belge artiesten. Naast hun werk zie ik ook andere beelden: verlaten panden volgepropt met oude flessen, stoelen, banken. Iets verderop foto’s van daklozen gewikkeld in dekens. Ik hoef de plaatjes met de naam van de auteurs niet te verifieren. Dit zijn werken van de jongens zonder papieren. Deze foto’s hier vóór mij, die ik nu op mijn gemak bekijk met een glas wijn in de hand,  zijn beelden van hun realiteit.

Na mijn tour zoek ik ergens een rustige ruimte om met deze twee jonge artiesten te spreken. Ook al ken ik ze al een tijdje, het gesprek komt moeizaam op gang. Van zodra ik vertel dat ik een stuk over hen wil schrijven, weten ze niet meer wat ze wel of niet mogen vertellen. Ik neem de tijd.

“Via de foto’s wil ik laten zien wat mijn, onze situatie is. Veel mensen heb er geen benul van wat het betekent om in illegaliteit te leven. Het is een hard leven”, vertelt Mohammed. “Maar ik doe dit niet louter om te laten zien hoe mijn leven nu eruit ziet. Foto’s maken, kunst, dat is mijn leven. Ik ben als kunstenaar geboren. Van toen ik kind was wist ik dat er voor mij één roeping was en dat is de kunst”. De ogen van Mohammed glinsteren en ook al is zijn Frans niet zo goed, nu komt hij los. “In Marokko was het niet makkelijk, want zelfs in mijn eigen familie werd ik niet serieus genomen als kunstenaar. Maar ik ben er altijd van overtuigd geweest dat dit mijn toekomst zou zijn. Op geen enkel moment heb ik mijn droom opgegeven. Ik wou alles eruit halen en dat is ook één van de redenen waarom ik vandaag in Brussel zit”.

Ik vraag hem of het niet moeilijk is om deze droom te realiseren als je zonder papieren door het dagelijkse leven moet. Eigenlijk kan ik het antwoord al raden, maar het is één van die vragen die je stelt bij zulk interview. “Makkelijk is het niet. Je moet eerst en vooral zien te overleven, maar overleven zonder met kunst bezig te zijn kan ik niet. Kunst is voor mij een basisbehoefte. Ik heb het geluk gehad om veel steun te krijgen van een aantal organisaties zoals Globe Aroma, Irma Firma en vzw Buurtwinkel. Ze hebben me de kans gegeven om bezig te blijven met kunst. Ik ben daar erg dankbaar voor”.

Ik vraag hem of Brussel nu werkelijk ook zijn stad is. “Ik heb mijn eigen plek hier gevonden. Het is een leven vol onzekerheid, maar door bezig te zijn met mijn kunst en door in contact te komen met mensen uit allerlei culturen voel ik mij hier goed. Ik voel mij niet vreemd.”

Mustafa, die hier ook foto’s tentoonstelt, luistert aandachtig mee. Af en toe als Mohammed een woord in het Frans niet kan vinden komt hij hem te hulp. Dat hij hier foto’s heeft hangen, verbaast me want ik wist niet van hem dat hij met fotografie bezig was. Hij heeft rechten en informatica gestudeerd, maar door zijn situatie kan hij nergens aan de bak komen. Ik weet wel dat hij ervan droomt om ooit in onze stad een talentenfestival te realiseren. “Mensen denken dat de sans-papiers niets kunnen en in de criminaliteit zitten of naar hier komen om te profiteren, maar in werkelijkheid gaat er veel talent verloren dat hier geen kans krijgt. Ik zou echt graag iets organiseren waar werkgevers en andere mensen kunnen zien dat wij wel heel wat in ons mars hebben.”

Zijn foto’s zijn minder optimistisch dan zijn dromen. Zoals bij Mohammed, zie ik veel daklozen, armoede, squats. “Ik loop altijd rond met een camera. Ik nam de foto’s nooit met de bedoeling om er later iets mee te doen. Nu heb ik toch besloten om ermee naar buiten te komen. Om een glimp te tonen van die verborgen levens. Eigenlijk heb ik aan de andere mensen die je op de foto’s ziet, niets verteld over deze expo, want ze zouden kwaad op mij zijn. Maar dit moet getoond worden.”

Mustafa is ook heel dankbaar dat hij van onder andere vzw Buurtwinkel wat steun heeft gekregen. “Zonder steun, zonder een soort netwerk zit je als sans-papiers diep in de merde.” Ik vraag hem wat hij van het werk van de andere artiesten vindt. “Het is een speciale ervaring want op die andere werken zie je vrolijkheid, mooie momenten… allemaal zaken die in schril contrast staan met mijn werk en dat van Mohammed. Ik vraag me af in hoeverre zij of andere mensen onze realiteit kunnen begrijpen of voelen als je ziet hoever die realiteiten uit elkaar liggen.”

Mohammed komt tussen in het gesprek. “Ik vind het verrijkend om in contact te komen met hen. OK, het is compleet iets anders, maar ze vertrekken ook vanuit hun verhaal. Ik vind het boeiend om samen met mensen uit verschillende disciplines en achtergronden dingen te doen, want ik kan daaruit leren.”

Voordat ik vertrek vraag ik naar hun ideaal Brussel. “Het ideale bestaat niet”, antwoordt Mohammed. Goed, iets naar waar zij naar streven of van dromen dan, probeer ik. “Papieren om hier te blijven en te werken. Hier een normaal leven leiden, dat is mijn ideaal Brussel”, zegt Mustafa.

Maar Mohammed tempert zijn hoop al snel. “Vroeger dacht ik dat de juiste papieren alles zouden oplossen, maar nu besef ik dat er zoveel problemen zijn en ook al heb je papieren die problemen ga je niet direct oplossen.” “Dat klopt. Op de squats kom ik heel wat mensen tegen die papieren hebben maar die nog steeds in de miserie zitten.”, zegt Mustafa. “Het leven is een strijd waar alleen de sterksten het halen”, besluit Mohammed. Mustafa daarentegen klinkt strijdvaardiger: “We zijn sterk en blijven voort doen, maar we hebben wel steun nodig”.

Bleri Lleshi

https://blerilleshi.wordpress.com

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

twitter @blerilleshi

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Te bezichtigen tot 25 mei, in CCA (Communautaire Centrum Anneessens), Gierstraat 2 Rue du Vautour, 1000 Brussel, Gratis, info 02/5126985 en 02/2136012


One thought on “‘Het is ook onze stad’

  1. Pingback: ‘Het is ook onze stad’ « Dirk Lagast

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s