Home
De intrede van de psy-wetenschappen

‘Waarom moeten wij in alle aspecten van ons dagelijks leven steeds vaker terug grijpen naar de psychologie?’ Het antwoord op die ingrijpende vraag is zeer complex. Maar toch wil Jan De Vos er in zijn boek ‘Psychologisering in tijden van globalisering’ een antwoord op formuleren

De Vos is de geknipte man om ons in deze materie wegwijs te maken. Voordat hij doctoreerde in de filosofie werkte hij vijftien jaar lang als psycholoog en zijn kritiek is vlijmscherp. De Vos wil dat mensen na het lezen van zijn boek anders naar psychologie en wat hij psy-wetenschappen noemt, kijken. Dat is trouwens hard nodig. We leven immers in tijden waar deze ‘wetenschappen’ steeds meer terrein winnen en op steeds meer domeinen van het leven invloed uitoefenen.

Let wel, in ‘Psychologisering in tijden van globalisering’ trekt De Vos niet van leer tegen mensen die in de praktijk anderen er met psychologie bovenop proberen te helpen. Hij richt zijn pijlen eerder op de grote theorieën, waar we op een blinde manier geloof aan hechten. Zeker als er met cijfers gegoocheld wordt en psy-wetenschappen zich als ‘exacte’ wetenschappen voordoen, laten we ons kritisch vermogen te snel varen. Volgens De Vos is het ook niet toevallig dat deze wetenschappen steeds meer bezig zijn met chemische stoffen, hersengebieden, statistieken… Een van de sterke punten van ‘Psychologisering in tijden van globalisering’ is dat het de pertinente vraag stelt: wat blijft nog over van de mens?

Twee grote psychologische monumenten die De Vos in zijn boek kritisch onder de loep neemt, zijn de experimenten van Milgram en Zimbrado. Dat laatste staat ook wel bekend als het gevangenisexperiment en diende als basis voor de film ‘Das Experiment’ die later nog een Amerikaanse versie kreeg met Adrian Brody in de hoofdrol. In ‘Psychologisering in tijden van globalisering’ laat De Vos op een overtuigende manier zien hoe beide proeven de psychologie vandaag de dag onterecht domineren.

Maar het is niet enkel theorie dat de klok slaat. In zijn boek staaft De Vos zijn stellingen aan de hand van voorbeelden uit de actualiteit. Zo heeft hij het over de folterkamers van Guantanamo, Music for life en tv-shows zoals Expeditie Robinson.

De Vos laat zien hoe alles wat we in onze geglobaliseerde wereld zo vanzelfsprekend vinden, met een oprukkende psychologisering te maken krijgt. Dat geldt ook voor de politiek. In de (berichtgeving over) politiek gaat het steeds meer over psychologie en steeds minder over politiek zelf. Er wordt eerder gevraagd naar de gevoelens of het karakter van een politicus, en niet naar welke belangen hij diende bij deze of gene de beslissing. Zelfs politiek wordt daardoor gedepolitiseerd. Net zoals auteurs als Jan Blommaert en Willem Schinkel pleit De Vos daarom voor een nieuwe politieke bewustwording. Bovendien eist hij van de psychologie dat ze zichzelf in vraag stelt en veel meer openheid toont.

Alleen als daarom is ‘Psychologisering in tijden van globalisering’ een boek dat hard nodig is. In deze tijden dat de globalisering toeneemt en het neoliberalisme volop onze identeiten bepaalt moeten we de invloed van de psy-wetenschappen en hun relatie met de economie beter begrijpen. Daarom is het des te spijtiger dat dit boek in zo’n complexe taal geschreven is. Dat gebrek aan helderheid maakt het boek moeizaam om lezen en de belangrijke gedachtegang van de auteur moeilijk om volgen.

Bleri Lleshi

© Cutting Edge – 30 april 2012

twitter @blerilleshi

About these ads

One thought on “Jan De Vos, ‘Psychologisering in tijden van globalisering’

  1. Jan De Vos zijn doctoraatsvoorstelling vorig jaar in Gent bij onze vakgroep was blijkbaar zeer indrukwekkend. Ik kon er helaas niet bij zijn, maar ik ben er volkomen mee eens dat dit een zeer belangrijk onderzoek is geweest. Interessant man!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s