Home

Een oppervlakkige pleidooi voor oppervlakkigheid

Coen Simon is een jonge, Nederlandse filosoof, die in eigen land de laatste jaren heel wat aandacht heeft gekregen. In zijn laatste boek ‘En toen wisten we alles’ (**) doet hij een poging om de mythe – of beter gezegd de utopie – dat we alle problemen moeten oplossen, af te breken. Hij pleit voor een oppervlakkig leven.

Wat in ‘En toen wisten we alles’ vooral opvalt is zijn eenvoudige stijl. Nochtans gaat het over grote thema’s als rationaliteit, de rol van de wetenschap, religie … Het boek is verdeeld in verschillende hoofdstukken die je ook apart kan lezen. De eerste stukken dienen als inleiding, terwijl de rest als cases naar voren worden geschoven. Dierrechten, het rookverbod, de politiek … overal heeft de auteur een mening over.

Een aantal van zijn observaties zijn scherp en helder geformuleerd, vooral wat betreft de dominantie van ratio en wetenschap. Hoe je de mensen bijvoorbeeld via zogenaamde wetenschappelijke argumenten van alles wijsmaakt. Jammer genoeg kan Simon dat niveau niet volhouden. Nogal wat hoofdstukken, zoals dat over roken, zijn teleurstellend.

Het is vooral de arrogante houding waarmee Simon over de verschillende thema’s spreekt, die storend is. In zijn strijd tegen (pseudo-)wetenschappelijke bewijzen en voor oppervlakkigheid missen zijn uitspraken en observaties diepgang. Hij pleit ervoor dat mensen elk individueel begrijpen wat er zich rondom hen afspeelt doordat ze zich erin verdiepen. Met spiritualiteit heeft dat volgens Simon trouwens niets te maken, ook daar heeft hij een hekel aan.

Om maar te zeggen dat dit boek zich nog al eens tegenspreekt. Van een kant lijkt Simon een kritiek te formuleren op het paternalistisch denken en pleit hij voor liberale en pragmatische argumenten in het debat. Maar als je alles hebt gelezen, dan kan je niet anders dan constateren dat er heel wat conservatieve elementen achter zijn betoog schuilgaan. Bovendien valt op dat Simon soms een aanval inzet tegen oplossingen die op traditie gebaseerd zijn, maar dat hij die traditie enkele pagina’s later de grond inboort en voor innovatieve antwoorden pleit. Daarbij haalt hij in enkele zinnen de stellingen van zijn tegenstanders onderuit, terwijl zijn eigen argumenten vaak onuitgewerkt blijven en als vanzelfsprekend geponeerd worden.

Anderzijds moeten we toegeven dit boek ons op zijn beste momenten op een andere manier doet nadenken over verschillende zaken in ons dagelijks leven. En dat is de moeite waard. Simons pleidooi voor verdieping en verbeelding is zeker interessant, ook al is het veel te weinig uitgewerkt. Bovendien zit de wereld nu eenmaal veel complexer in elkaar dan de auteur vaak beweert. Is het wel mogelijk om pertinente argumenten te formuleren die de wetenschap in vraag stellen zonder daarbij te gaan zweven? In ‘En toen wisten we alles’ vinden we een bescheiden aanzet om over een aantal zaken na te denken, maar ook niet meer dan dat.

Bleri Lleshi

Uit: Cutting Edge 29-11-11

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s