Home

Wat verontwaardigt jou?

Stéphane Hessel is een Franse filosoof die op 93-jarige leeftijd nog altijd geen blad voor de mond neemt. Met het pamflet ‘Neem het niet’ lanceert hij een oproep tot verzet. Een vreedzame opstand is volgens hem vandaag hard nodig. De dictatuur van het geld heeft de zaken overgenomen en veel rechten en vrijheden waarover zijn generatie gevochten heeft, lijken met de dag verder weg te kwijnen. Volgens Hessel is het de hoogste tijd om op te staan en die rechten en vrijheden te verdedigen.

Hessel slaagt er met deze tekst in om een aantal goede vragen en opmerkingen te formuleren. De rijkdom in de wereld is nog nooit zo groot geweest en toch zeggen overheden dat ze geen geld hebben om de sociale verworvenheden van het verleden te behouden. Hoe is dit mogelijk, vraagt de auteur zich af? Hij geeft zelf het antwoord als hij spreekt over ‘de huidige internationale dictatuur van de financiële markten’. Volgens hem zijn deze een bedreiging voor de vrede en democratie.

De auteur is verontwaardigd. Hij heeft persoonlijk meegewerkt bij de opstelling van de ‘Universele Verklaring van de Rechten van de Mens’. Maar nu dreigen die verworvenheden verloren te gaan. Daarom vraagt hij met ‘Neem het niet’ dat we allemaal in de spiegel kijken en ons afvragen wat ons nog verontwaardigt. Die vraag moeten we ons stellen, zoniet lopen we het risico om onverschillig te worden, en dat is het ergste wat ons kan overkomen.

Hessel is ervan overtuigd dat verzet geweldloos moet gebeuren. Hij haalt Nelson Mandela en Martin Luther King als voorbeelden aan. Bij hen stonden wederzijds begrip en toegewijd geduld centraal. Verder houdt de auteur een pleidooi voor de rechtstaat. Om te slagen moeten we uitgaan van het recht en als iemand inbreuk pleegt op dat recht, moeten we dat niet nemen. ‘Met de rechtstaat valt niet te schipperen.’

Op zich zijn dat mooie woorden, maar Hessel blijft te vaag. Nergens in dit pamflet kunnen we lezen wat die wetten dan precies inhouden. Als hij de ‘Universele Verklaring van de Rechten van de Mens’ bedoelt, dan valt daar best wel wat op af te dingen. Die verklaring is een eenzijdig westers product. Is dit dan wederzijds begrip en respect?

De zorg voor ethiek, recht en duurzaamheid komen volgens Hessel op de eerste plaats. Dat zijn zeker belangrijke elementen, maar wat met de ongelijkheid? Naar onze mening is dat een veel belangrijker probleem, al was het maar omdat het de oorzaak is van veel problemen die Hessel aanhaalt. Toch lezen we daar in ‘Neem het niet’ geen woord over.

Ook Hessels negatieve houding ten opzichte van multimedia en massacommunicatie wekt verbazing. Dit valt misschien te verklaren door zijn gevorderde leeftijd, maar we mogen toch niet vergeten welke rol massacommunicatie gespeeld heeft in bijvoorbeeld de Arabische Lente. Er zijn duizenden mensen op straat gekomen en ze hebben het verzet, dat Hessel vraagt, kunnen plegen via die verschillende moderne communicatiemiddelen.

Ondanks al die bedenkingen is ‘Neem het niet’ een kort maar krachtig pleidooi van een inspirerende man. Toch weet Hessel de kern niet echt te raken. Zijn oproep klinkt op het eerste gezicht wel sterk, maar zijn analyse van het probleem en de oplossingen die hij aanreikt zijn net niet radicaal genoeg. Desondanks is dit pamflet een mooie aanzet om na te denken over de boeiende tijden.

Bleri Lleshi

Uit: Cutting Edge 07-06-11

One thought on “Stéphane Hessel, ‘Neem het niet!’ (2011)

  1. Hessel heeft inderdaad gelijk waar hij iedereen aanmaant zich eens ernstig af te vragen waarover wij ons nog opwinden, waarover wij nog werkelijk verontwaardigd zijn. Velen onder ons zijn vnl. bezig met ons eigen hachje te redden. Daar gaat al onze energie inzitten. Iedereen wil zich veilig voelen, en dat kan niet meer in deze maatschappij. Laat staan dat we ons nog bekommeren om de sociaal zwakkeren. De uitsluiting begint regel te worden. Iedereen die in een sociaal zwakkere positie zit, weet dat. Men is bang. Bang voor het vreemde, bang ‘er niet meer bij te horen’, om uitgesloten te worden. De Verklaring van de Rechten van de Mens is een document van pakweg 63 jaar terug, en nog steeds worden er mensen uitgesloten van de daadwerkelijke toekoenning van die rechten. Dat moeten we ook niet zomaar accepteren. We moeten op een zeker moment eens echt kwaad worden, op straat komen,… Dat recht hebben we en moeten wij juist nu verdedigen! Juist nu! Hoe vaak hoor je niet en lees je in de sociale media-sites dat men verwacht “dat het nog erger zal worden”? En dit met een angstaanjagende gelatenheid. Bleri Lleshi heeft gelijk het huidige belang van de nieuwe communicatiemidelen aan te halen, en zeker de ongelijkheid. Het is immers zo dat in ons land de prijzen voor telecommunicatie/internet relatief erg hoog zijn (veel hoger dan in de buurlanden), en dat toont nu precies de groeiende ongelijkheid aan. De armeren onder ons zullen (als dat al niet het geval is) tussen kunnen eten/wonen of kunnen blijven communiceren en zich informeren. Dat moeten we niet zomaar accepteren! Men ijvert wel voor het ‘Recht op Voetbal’, maar niet op het onvoorwaardelijke en onvervreemdbare Recht op toegang tot de Communicatiemiddelen. Laat dit dan een pleidooi daarvoor zijn.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s