Home

Elias Khoury werd in 1948 geboren in een christelijk gezin in Beiroet. Hij studeerde sociologie en was als jonge student actief in het Palestijnse verzet. In de jaren zeventig ontwikkelde hij zich van een militante vrijheidsstrijder tot een van de meest vooraanstaande schrijvers en intellectuelen in de Arabische wereld. Ook in ons land heeft hij succes. Gisteren ontving hij op ‘Het schoon verdiep’ van het Antwerpse stadhuis ‘De Groene Waterman Prijs’. Ook wij hebben van zijn prachtige roman ‘Poort van de zon’ genoten en zijn dus zeer vereerd dat we hem mogen nterviewen.

CE: Vanwaar de inspiratie om dit boek te schrijven?
EK: Dit boek draagt zoals alle boeken veel verhalen in zich, maar ik kan zeggen dat er twee hoofdlijnen zijn, waaronder een liefdesverhaal. Dat wou ik al lang schrijven. In de literatuur zijn liefdesverhalen meestal verhalen van scheiding in plaats van ontmoeting. In het boek is er de scheiding tussen Younes en Nahiela, de twee helden van mijn roman. Hij woont in een vluchtelingenkamp in Libanon en zij in Galilea, een Palestijnse stad die later deel van Israel zou worden. De tweede reden om dit boek te schrijven, is mijn persoonlijke relatie met de Palestijnse strijd. Deze strijd is deel van mijn leven sinds ik heel jong was. Wat vooral mijn aandacht trok is het verhaal van Nakba dat vaak wordt vermeld, maar nooit tot in details is besproken. Nakba is de vervolging en verdrijving van de Arabieren uit Palestina. Mijn idee was om de verhalen van de uitdrijving te verzamelen. Ik heb hier lang onderzoek naar verricht, maar wist niet wat ik met deze verhalen moest doen. Toen het idee van het liefdesverhaal op mij af kwam, dacht ik dat dit verhaal niet zinvol was als ik het niet in in historisch perspectief zou plaatsen. Daarom koos ik om het te construeren in de context van het Palestijnse verhaal van Nakba. Het is een verhaal over deportatie, catastrofe en tragedie geworden. Maar ook over hoe de onderdrukten zichzelf kunnen heruitvinden door woorden, beelden en verbeelding.

CE: Het onderzoek vooraf was dus belangrijk voor dit boek?
EK:
Ik heb veel onderzocht, maar het boek is fictie en geen geschiedenis. Het onderzoek heeft me veel geholpen op twee niveaus. Eerst leerde ik hoe de dorpen in de handen van de Israëli’s vielen en hoe de vervolging daarop volgde. Wat ik beschrijf klopt voor honderd procent. Ik ben van academische opleiding historicus dus ik heb dit op een hele serieuze manier onderzocht. Het tweede element dat voor mij veel belangrijker was, is de manier waarop mensen vertellen te begrijpen en te beheersen. Ik heb van deze mensen geleerd hoe ik moet vertellen.

CE: Het boek heeft veel lof gekregen omdat het een gedetailleerde beschrijving van de Nakba biedt.
EK:
Tot nu toe is dit het enige boek dat het verhaal van Nakba op zo’n manier vertelt. Dat is jammer, want het is een zwaar trauma voor de Palestijnen. De Nakba is een proces dat in 1948 is begonnen en nog steeds voortduurt. Kijk wat er in Gaza, in West-Bank, in de joodse nederzettingen en in Jeruzalem gebeurt. Het is voor Palestijnen heel moeilijk om hierover te schrijven. Misschien was het voor mij makkelijker omdat ik zelf geen Palestijn ben. Ik identificieer mij met dit volk, maar voor mij is het een keuze. Het is trouwens niet louter een politieke keuze, maar ook een menselijke keuze.

CE: In uw boek heb je vooral aandacht voor het menselijke aspect en een minder voor de politieke kant. Waarom?
EK:
Voor mij is dat de essentie van literatuur: zoeken naar de menselijke ervaring en natuur, me afvragen of er iets universeels bestaat. Literatuur heeft ons altijd al geholpen om ons met anderen te identificieren. Ik geloof dat er ergens een groot boek bestaat, geschreven door verschillende auteurs van overal in de wereld, geschreven in verschillende talen.

CE: Laten we toch even teruggaan naar de politiek. Hoe zie je de huidige evolutie in de Arabische wereld met de gebeurtenissen in Tunesië en Egypte?
EK:
De Arabische wereld staat aan het einde van een tijdperk. De dictaturen hebben afgedaan. Het zijn regimes die steunden op militairen, geheime diensten en zakenmensen. Ze zijn corrupt en hebben het land bestolen. Ze hebben elk vorm van legitimiteit verloren. Dat proces begon al in 1967, maar wat er nu gaande is, is een echte revolutie van het volk. Een nieuw tijdperk dient zich aan en dat is belangrijk omdat er nu echte vrede mogelijk is. We hebben zo’n vrede nodig omdat de Palestijnen recht hebben op een staat. Er is nu eindelijk hoop dat die vrede er vanop het Tahrirplein in Cairo aankomt.

CE: Welke gevolgen zal de huidige situatie hebben voor het Israeli-Palestijns conflict?
EK:
Als Egypte echt democratisch en onafhankelijk wordt, zal alles veranderen. Ik zeg onafhankelijk, want kijk hoe de Amerikanen zich gedragen. Het lijkt alsof Egypte een kolonie van de VS is. Bovendien zit je met de dominantie van Saudi-Arabië. Dat is tragisch gewoon, een middeleeuws land dat het voor te zeggen heeft in de Arabische wereld. Een regime van olie en blindheid. Als Egypte opnieuw zijn rechtmatige plaats inneemt, zal dit belangrijke gevolgen hebben voor de Palestijnse zaak. Voor de eerste keer zal er serieuze druk komen op Israël. Israël zal moeten kiezen tussen vrede of een desastreuze oorlog.

CE: Je zei al iets over de VS, maar wat denk je over de reacties vanuit Europa?
EK:
Deze ‘democratische regimes’ van Europa en VS zijn een schandaal als je hun politiek en houding jegens Arabische wereld bekijkt. We zitten zogenaamd gevangen tussen kiezen voor dictators of voor moslimfundamentalisme. Maar dat is niet waar. We hebben een andere keuze: ze is nu op de straten van Cairo en Tunis te zien. De westerse landen hebben ons in de richting van de dictators geduwd. Ze hebben hen de mogelijkheid geboden om ons te onderdrukken. Deze dubbele tong van de Europeanen doet me walgen.

CE: Geloof je dat er intellectuelen zijn die de leiding kunnen nemen in de Arabische wereld? En wat denk je over de focus van de Europeanen op de islam?
EK:
Eerst en vooral moeten we niet vergeten dat de enige en echte bondgenoot van Hosni Moebarak Israël is. Israël was ook de enige bondgenoot van Zuid-Afrika tijdens de apartheid. Ga naar het Tahrirplein en je vindt alle soorten mensen en intellectuelen op straat. Schrijvers, advocaten, artsen, artiesten … Er is een intellectuele beweging binnen de revolutie. De islamfundamentalisten zijn een deel van onze samenleving en je kan ze niet negeren, maar ze zijn niet in de meerderheid. We laten ons niet langer door hen terroriseren en ook niet door de bloeddorstige dictators als Moebarak. Ik geloof dat de mensen in Egypte en Tunesië hun eigen stem hebben ontdekt.


Interview: Bleri Lleshi
Foto’s: Dean Wouters

Uit: Cutting Edge 15-02-11

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s