Home

Ontwapenende memoires

Edward W. Said, een van de belangrijkste intellectuelen van de Arabische wereld, overleed in 2003 aan leukemie. Hij had begin jaren negentig al te horen gekregen dat zijn ziekte terminaal was. Het is in deze tijden van ziekte en behandeling dat hij de nood vond om zijn herinneringen over zijn jeugdjaren in het Midden-Oosten op te halen. In ‘Ontheemd’ (****) is de auteur indrukwekkend eerlijk over zijn ingewikkelde jeugd waar hij tussen vader en moeder, tussen Oost en West schipperde.

Said werd geboren in Jeruzalem als enig zoon van Palestijnse christenen en zou opgroeien in Cairo en Doer, een klein Libanees stadje. Deze verschillende identiteiten combineren bleek niet vanzelfsprekend voor de jonge Said. Bovendien werd hij streng opgevoed. Vooral als het over intimiteit en seksualiteit ging, bestonden er veel taboes. In ‘Ontheemd’ voelt de lezer de vele tegenstrijdigheden en conflicten die Said meemaakte en maar niet kon begrijpen. Deze ervaringen uit zijn kinderjaren zal hij pas later een plaats geven.

De vader van Said was een ondoorgrondelijke en eerlijke man. Een succesvolle zakenman die op zijn eentje zijn imperium in het Midden-Oosten in goede banen wist te leiden. Een zwijgzame man die op elk moment duidelijk kon maken dat hij de touwtjes in handen had. Said had een moeilijke relatie met zijn vader. Het zou zelden tot echte open, gesprekken komen.

De relatie met zijn moeder was anders. Ze was zijn engelbewaarder. Samen lazen ze Shakespeare en woonden concerten met klassieke muziek bij. Aan de andere kant kon de intimiteit die Said met zijn moeder wou delen, nooit volledig tot uiting komen. Toch had hij veel bewondering voor haar en zag hij haar als het begin en eindpunt van zijn bestaan. In dit boek confronteert de auteur zichzelf en de lezer met de vele taboes in zijn moederland(en) en laat zien hoe moeilijk het was om buiten de gesloten kaders van zijn gemeenschap te denken.

Said haalt herinneringen op uit zijn schooljaren en op magistrale manier vertelt hij vanuit de wereld van een kind hoe het Egypte en Libanon van die jaren in elkaar zaten. De nauwkeurige beschrijvingen bieden een beeld van de burgerlijke christelijke elite in het Midden-Oosten, die grotendeels geïsoleerd van de rest van de wereld haar bestaan leidde.

Zijn ouders besloten om hem naar de Verenigde Staten te sturen om te gaan studeren. Said zou aan Princeton en Harvard studeren en promoveren. Opgroeien tussen studenten die zo goed als volledig uit de gegoede blanke klassen afkomstig waren, zorgden ervoor dat hij zich nooit echt thuis kon voelen. Maar hoe langer hij in de VS verbleef, hoe meer hij tegelijkertijd van zijn eigen familie en zijn kindertijd zou vervreemden. Said schrijft: ‘Soms ervaar ik mezelf als een samenspel van stromen. Ik prefereer dit boven het idee van een onwrikbaar zelf, de identiteit waaraan zoveel mensen zoveel belang hechten.’

‘Ontheemd’ is rijk aan fascinerende, gedetailleerde gebeurtenissen van het leven van een kind in strijd met zichzelf, zijn familie en de vele plaatsen waar hij zal opgroeien. Ongelooflijk eerlijk en in heerlijke stukken proza geschreven. De briljante denker Edward Said laat ons met deze ontwapenende memoires een belangrijk werk na. ‘Ontheemd’ is een inspirerend werk over identiteit en je ergens thuis voelen.

Bleri Lleshi

Uit: CuttingEdge.be 01-02-11

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s