Home

De spontaniteit van kunst

‘Jacques Tati: een kwestie van kijken’ opent met een knap voorwoord door Ann Meskens over wat nu filosofie is. Dat is niet direct wat je zou verwachten als je een boek over Jacques Tati in handen hebt, maar ze weet waarover ze spreekt. De oude filosofen worden via leuke anekdotes voorgesteld en dit is maar het begin, want dit boek zit vol simpele, maar meeslepende en vlot geschreven momenten uit het leven van Tati en Meskens zelf. Tussendoor krijg je sfeervolle, intieme en ongedwonge illustraties door Tatiana De Munck.

‘Jour de fête’ en ‘Les vacances de monsieur Hulot’ worden uitgebreid besproken in het eerste hoofdstuk. Meskens trekt daarvoor naar het plattelandsdorp waar Tati ‘Jour de fête’ draaide. Hier zou Tati bijna het hele dorp in zijn film betrekken. Het is bekend dat hij niet zo graag met bekende auteurs werkte, maar dit ging zeker niet ten koste van de professionaliteit. Die spontane manier van werken komt de lezer al gauw tegen in de schrijfstijl van Meskens. Ze zweeft doorheen de passages van het boek van de ene film naar de andere, van haar momenten naar de biografische stukken over Tati.

Het is die stijl die maakt Tati en Meskens elkaar vinden. Tati wordt door haar beschreven als iemand die geheel anders communiceerde, niet via de woorden, de abstracte woordentaal, maar via geluiden en beelden. Hier spelen de illustraties in het boek een belangrijk rol want op die manier kan de lezer de wereld van Tati begrijpen. Een raam opendoen en binnendringen in de wereld van deze grote man, daar zijn de auteurs in geslaagd.

Het boek gaat verder. In het tweede hoofdstuk heeft Meskens het over twee andere films: ‘Mon oncle’ en ‘Playtime’. Bij deze twee films komen andere thema’s naar voren zoals de relatie tussen de mens en architectuur. ‘Mon oncle’ was succesvol, ‘Playtime’ heeft een wat moeilijker parcours afgelegd. Meskens schrijft bij momenten op spannende wijze over wat er in werkelijkheid speelde tijdens die jaren in het leven van Tati en ruimt een aantal grote misverstanden over zijn laatste films uit de weg.

Maar niet alleen Tati staat in de kijker. Meskens heeft het over een aantal personen die Tati bleven steunen en inspireren, ook in die tijden waarin hij het moeilijk kreeg. Een centrale figuur is Jacques Lagrange. Met hem heeft Tati de meeste van zijn films gerealiseerd. Wat bracht die twee samen? Volgens Meskens het feit dat beiden de juiste aandacht aan de dingen wisten te geven. Tati kon van geluk spreken want heel zijn leven was hij omringd door getalenteerde vrienden zoals Lagrange.

Want in het kort: Tati was een perfectionist die zich door spontaniteit liet leiden. Dit is een zeldzame combinatie. Via zijn films laat Tati zien dat we meestal te eenduidig kijken, terwijl er volgens Meskens altijd meer te zien valt. Ook vandaag. Diezelfde spontaniteit zit in de illustraties in het boek en in de woorden van Meskens.

Het boek van Meskens is echt genieten. De filosofische reflecties in een eenvoudige poëtische taal overbrengen, dat is haar kracht. Een heerlijk boek om te lezen. Maar zou het anders kunnen met een personage als Jacques Tati, die beweerde ‘als er een dag komt dat ik niet meer kan fluiten op straat, zal dat vreselijk zijn’?

De mooie, maar ook de moeilijke momenten van het leven van Tati worden in woorden gegoten. Tati wou films maken. Voor die films wou hij totale artistieke vrijheid. En die heeft hij kunnen behouden tot zijn laatste dag. Een boek dat kan bezielen over een inspirerend figuur.

Bleri Lleshi

 

Uit: Cutting Edge 27-12-10

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s