Home

‘Integratie heeft nooit gedeugd’ stelt Jan Blommaert in DS 8/11. Daar ben ik het mee eens en ik zou zeggen dat het een flopbegrip is dat jarenlang onrechtvaardigd is toegepast door de bevoegde ministers en instanties, om zogezegd ‘bepaalde groepen’ in de samenleving te ‘integreren’.

‘Jij bent een goed voorbeeld van integratie’ hoor ik vaak van mensen rondom mij, niet alleen van Belgo-Belgen, maar ook van zij die nog een andere origine hebben. Veel van deze laatste zien zichzelf als verlichte geïntegreerde exemplaren en willen al te graag dat je jezelf als één van hen ziet. Mijn reactie is heel simpel: een belachelijke opmerking.

De moeite die ik heb gedaan, de energie die ik heb geïnvesteerd en en de weg die ik heb afgelegd, zijn nooit geweest om mij te ‘integreren’. Ik heb dan ook nooit een integratie- of – hoe heet dat tegenwoordig – inburgeringscursus gevolgd en/of slapeloze nachten zitten nadenken over hoe ik mij zou moeten ‘integreren’. Volgens de dominante discours zijn het altijd dezelfde mensen die zich moeten ‘integreren’. Persoonlijk heb ik gekozen om deze gewoon te negeren. En ik nodig alle mensen, die onterecht tot die ‘bepaalde groepen’ worden gecategoriseerd, uit om hetzelfde te doen.

Want, waarom moet er steeds naar dezelfde groepen gewezen worden? De ‘samenleving’ is dat niet iets dat verandert voor al haar leden? Waarom worden dan niet al die leden (wij allemaal dus) gevraagd om zich samen in te zetten in die dynamiek en verandering die de samenleving ondergaat? Waar het ons om zou moeten gaan is niet ‘integratietechnieken’, maar hoe we er juist voor zouden kunnen zorgen dat alle leden van de samenleving (zonder onderscheid van overtuiging, religie, cultuur, achtergrond, papieren of zonder papieren…) kunnen participeren, zich engageren en hun leven verbeteren binnen de samenleving waarin ze zich bevinden.

Om te participeren en zich te engageren waar je bent moet je serieus worden genomen. Dit betekent: gelijk behandeld worden. Wat hebben we aan integratie- en inburgeringspakketen die zogezegd diversiteit als een verrijking zien, terwijl die diversiteit, daar waar het iets betekent, nergens is terug te vinden. Wanneer gaan we diversiteit institutionaliseren? Zonder dat dit gebeurd kan er immers geen sprake zijn van gelijkheid of ‘verrijking’. De huidige integratiediscours laat deze institutionalisering niet toe, en daarom heeft het gefaald en is gedoemd tot falen. Niet omdat ‘bepaalde groepen’ gefaald hebben zich te ‘integreren’, maar omdat zij die het concept ‘integratie’ uitgevonden en ingevoerd hebben zelf hebben gefaald. Integratie is een mislukt woord dat gerust geschrapt mag worden.

Ik hoor de vraag al: ‘Wat in plaats daarvan?’ Wel, zéker niet één of ander mooi klinkend concept. Trouwens, hebben we dit niet eerder geprobeerd met ‘inburgering’ en hoe veel verder heeft het ons gebracht? Want dit is net het probleem. We proberen concepten uit te vinden in plaats van acties op poten zetten om dingen te veranderen. Dit is in feite weinig verrassend, want dit is hoe we de problemen en de uitdagingen aanpakken: door culturalistische en darwinistische concepten uit te vinden dat mensen tegen elkaar opzet. Deze zijn veel makkelijker aan het grote publiek te verkopen en vooral veel makkelijker te realiseren dan de structurele problemen, met als grootste uitdaging de toenemende ongelijkheid..

Iemand die een degelijke baan heeft, een hoger onderwijsdiploma heeft behaald, de taal perfect beheerst, in een ‘goede’ buurt woont enz… noemen we die niet ‘goed geintegreerd’? Als het antwoord ‘ja’ is, moet het toch evident zijn wat er moet worden aangepakt? Laten we duidelijk zijn: het gaat hier niet louter om zij die een andere origine hebben, maar ook om zij die ‘helemaal’ van ‘hier’ zijn en uitgesloten worden. Het gaat om (vaak) vrouwen, veel van de jongeren, ouderen en armen van deze samenleving dat we concrete acties moeten ondernemen in plaats van zinloze discussies voeren over loze concepten als integratie. Want niet alleen deugen ze niet, maar ze zijn net de belemmering dat we de dingen anders zien en anders doen. Daarom weg met die woorden, terug met de acties. Problemen en uitdagingen hebben we genoeg en dat zijn niet alleen maar de problemen van ‘bepaalde groepen’, maar juist van alle leden van de samenleving.

 

Bleri Lleshi is Brussels politicoloog, documentairemaker en co-auteur van het pas verschenen boek “Identiteit en Interculturaliteit – Identiteitsconstructie bij jongeren in Brussel”, uitgegeven bij VUBPRESS

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s