Home

De vrije markt is gedoemd tot falen

John Cassidy heeft met ‘Wat als de markt faalt? De kracht van het irrationele in de economie’ (****) een voortreffelijk boek geschreven. Het boek wil nagaan waarom we zo blindelings in de vrije markt geloven. Een andere vraag die de auteur durft stellen is: wat als de markt faalt? Hij trekt bijna vierhonderd bladzijden uit voor zijn antwoord op deze vraag.

Volgens de auteur is veel van de uitleg te vinden in de dominantie van de utopische economie. Deze handelt alsof ze weet wat de mensen willen. Het kapitalistische model kreeg een boost in de jaren zeventig toen een aantal staatshoofden zoals Ronald Reagan en Margaret Thatcher, de neoliberale gids van o.a Milton Friedman begonnen toe te passen in hun beleid. Decennialang heeft men de sociale zekerheid afgebouwd, overheidsbedrijven geprivatiseerd en handelpraktijken gedereguleerd. Men maakte zich geen zorgen bij de economisten noch in de rangen van de beleidsmakers. Iedereen was er van overtuigd dat de vitaliteit van het kapitalisme zou blijven aanhouden.

Cassidy kent zijn materie. Hij zweeft doorheen de verschillende economische theoriën van de onzichtbare hand van Adam Smith tot de triomf van de utopische economie met prominente figuren als Hayek en Milton Friedman. Het zijn deze denkers die de fundamenten hebben gelegd voor het oneindig geloof in de vrije markt en niemand stelt wel eens de vraag: wat als de markt faalt? ‘Zolang men alle mogelijke barrieres opheft, redt de markt het wel’, is het alom bekende argument.

In deel twee gaat de auteur een andere toer op. Niet iedereen was pro deregulering. Een reden hiervoor is de verborgen informatie. Milton Friedman en zijn volgelingen hebben altijd gedaan alsof alle actoren in de markt tegelijk dezelfde informatie in handen hebben, maar in realiteit is dit niet zo. Denkers als Keynes en Hyman Minsky hebben herhaaldelijk duidelijk getoond dat het niet anders kan dan dat de markt af en toe faalt. Zeker als er geen regulering bestaat vanuit een instantie zoals de overheid. Vooral het werk van Minsky lijkt visionair te zijn als het om de huidige crisis van het kapitalistische systeem gaat. Geen wonder dat deze door de goeroes van Wall Street opgevist is.

Het laatste deel handelt over de recente financiele crisis of zoals Cassidy het noemt: ‘de grote crisis’. De auteur wijst met de vinger naar een van de belangrijkste spelers, namelijk Alan Greenspan. Volgens Cassidy is zijn rol enorm geweest want het is Greenspan die bijna twintig jaar lang de touwtjes in handen had bij de Federal Reserve. Telkens negeerde Greenspan de crisisscheuren van de vrije markt. Als opvolger van Ayn Rand’s kapitalistische gedachte is dat achteraf niet zo verwonderlijk. Maar het zijn niet alleen Greenspan of de CEO’s of andere individuen die verantwoordelijk zijn. Volgens Cassidy is het meer dan dat. Het is het systeem dat niet deugt en zolang men daar niets aan doet, wordt de kans op nog grotere crisissen steeds waarschijnlijker. In een laatste stuk ‘socialisme in onze tijd’ pleit Cassidy voor een staat die durft tussen te komen wanneer het nodig is.

‘Wat als de markt faalt?’ is een sterk gefundeerd boek op economische en geschiedkundige inzichten die onontbeerlijk zijn om te begrijpen hoe de markt gefaald heeft. De inzichten van Cassidy zijn een pleidooi voor meer overheidsingrijpen. Het boek is bij momenten nogal technisch en er zitten nogal slordige taalfouten in. Een ander minpunt is de weinige aandacht voor de politieke en filosofische aspecten over de markt, maar desondanks is dit verhelderende lectuur.

Bleri Lleshi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s