Home

Identiteit en hokjesdenken

In ‘Identiteit en interculturaliteit’ pogen samenstellers Bleri Lleshi en Marc Van den Bossche de algemeen verspreide vanzelfsprekendheden over identiteit te ondermijnen. Dit boek is een uitvloeisel van een project ‘Ideaal Brussel’ dat in 2008 door de organisatie Kif Kif en de Vlaamse Gemeenschapscommissie werd opgezet. De belangrijkste vraag van het project was : “Hoe ziet een ‘ideaal Brussel’ er voor jonge Brusselaars uit en wat zijn de raakpunten met hun identiteitsconstructie?”. Uit de antwoorden blijkt dat religie en afkomst maar twee bouwstenen zijn van de identiteit. De meeste jongeren, ook allochtonen, zien zichzelf als hiphopper, skater en/of rocker, Belg, Vlaming of Waal, man of vrouw,… . De diversiteit is dus, zeker in Brussel, veel groter dan de uniformiteit die in de ‘wij –zij’-constructie wordt verondersteld.

“Het belangrijkste kenmerk van de Brusselse realiteit is vermenging, mixiteit, hybriditeit. Dat brengt met zich mee dat “Brussel geen bicommunautaire, tweetalige stad “ is zoals vele Vlaamse en Franstalige partijen nog denken, maar een “complexe en kosmopolitische werkelijkheid”. Dat veronderstelt, aldus prof. Eric Corijn in zijn bijdrage,een intercultureel stadsproject dat bovendien en vooral rekening houdt met de gigantische sociaaleconomische problemen ( armoede, werkloosheid,scholingsgraad) van deze regio.

Wat Bleri Lleshi dan ook stoort, is, dat het debat hierover hoe langer hoe meer in uitsluitend “culturele termen” wordt gevoerd waarbij culturele verschillen worden gebruikt om sociaaleconomische en andere problemen te verklaren. Hierdoor verdwijnen de strijd tegen achterstelling en de nood aan emancipatie op de achtergrond. Ook politiek. “Vroeger stond burgerschap voor een emancipatoir ideaal; een goede burger was een geëngageerde en geïnformeerde burger, die vooral streed voor zeggenschap en gelijke rechten. Iedereen, ongeacht zijn culturele (of religieuze) achtergrond, kon die strijdbare burger zijn. Nu staat burgerschap steeds meer voor een cultureel ideaal”.

Tegenover dit discours houdt dit boek een pleidooi voor een  “interculturele dialoog “ en “identitaire zelfreflectie “ zonder abstractie te maken van de concrete levensomstandigheden waarin mensen (moeten) leven. “Mensen voor wie het halen van het einde van de maand, het vinden van een job en een leefbare woonst of zelfs een verblijfsvergunning, een centrale en dagelijkse zorg is, hebben misschien weinig aan een stad en haar intellectuelen die zich buigen over hun hybride identiteit, over de ruimte voor zelfontplooiing, over ‘leven en laten leven’ “, schrijft Olivia Umurerwa Rutazibwa in een slotbeschouwing.

Hiermee omschrijft ze de basisstelling van dit boek . Er zijn culturele verschillen, er bestaan (collectieve) identiteiten en dat schept problemen die niet zomaar onder de mat kunnen geschoven worden. Met een louter cultureel identiteitsbegrip zullen we echter de ‘wij-zij’- tegenstelling en het gevaar voor “essentialistisch groepsdenken” vergroten. Vandaar de noodzaak om van perspectief te veranderen en de horizon te verruimen naar een “herverdelend samenlevingsproject”. “Want”, zo schrijft Rutazibwa, “we overstijgen de kritiek van het multiculti elitisme pas als we onze inzichten inzetten voor de verbetering van het welzijn van de onderste lagen van de samenleving alsook erin slagen om de vrijblijvendheid van de dialoog voor de meerderheid te doorbreken”.

‘Identiteit en interculturaliteit’ bevat zowel theoretische beschouwingen over identiteit als praktisch onderzoek. Het verbindt denkkaders met getuigenissen en ervaringen. Soms stoorde ik mij aan stroef geschreven passages en de wel zeer algemene uitspraken, zoals over de standpunten van dé politieke partijen. Toch is het een interessant en actueel boek omdat de auteurs op zoek gaan naar nieuwe benaderingen en alternatieve horizonten voor een werkzaam ‘samenlevingspact’

Uit:  http://www.Cobra.be 07-09-10

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s