Home

De spiegels van identiteit

Sherko Fatah is een man van vele werelden. Zijn roots liggen in Iraaks Koerdistan, maar zelf is hij in Duitsland opgegroeid. Eerst woonde hij een aantal jaren in Oost-Duitsland, waarna zijn vader naar West-Duitsland vluchtte. Deze vlucht maakte een blijvende indruk op de toen tienjarige jongen die later ook meermaals naar Irak zou terugkeren. Wat maakt de identiteit van zo iemand, zou je denken? Hoewel Fatah er geen autobiografie van heeft gemaakt, heeft hij met ‘We gaan als het donker wordt’ wel een schitterend boek geschreven over de zoektocht naar identiteit.

Heel veel kunnen we over het verhaal zelf niet verklappen, want als je het boek begint te lezen snak je gewoonweg naar de volgende bladzijde. Om je toch een idee te geven: het boek gaat over een Koerdische Irakees die uit een verlaten dorp ergens in de bergen van Irak vertrekt en in Duitsland eindigt. Het zijn woelige tijden in Irak. Kerim, het hoofdpersonage van het boek, verliest zijn vader en moet de zaak, een eethuis, overnemen terwijl hij nog maar een jochie is. Hij heeft nog meer pech als hij in de handen van overtuigde jihadstrijders valt. Het contact met een van deze jihadstrijders zal zijn leven voorgoed veranderen. Kerim slaagt om aan hen te ontsnappen en beslist om naar zijn oom in Duitsland te gaan. Weer heeft hij pech want de dingen lopen niet zoals hij ze bedacht had. Verre van zelfs.

Wat ons vooral opvalt in dit boek is de kunst van de schrijver om een complex thema als identiteit en alle samenhangende facetten daarrond op zo’n prachtige en simpele manier te beschrijven. Het zijn niet zo zeer de moeilijke filosofische beschouwingen en vertelling, maar de psychologie en vooral de lichamelijkheid die de overhand overnemen. Fatah blijkt een meester in de beschrijving van verschillende situaties en gevoelens van zijn personages via lichamelijkheid.

Ook al introduceert hij niet zo veel personages in zijn verhaal, toch slaagt hij erin om op een heel mooie manier verschillende werelden binnen te dringen. Hij confronteert ons met de vele stereotypes en vooroordelen over de ander. Fatah glijdt doorheen de flashbacks van Kerim en laat zien hoe moeilijk het is om te zijn wie je wil zijn. Hoe erg we gebonden zijn aan het verleden en het nu. Hoe ons verhaal zich steeds binnen een bepaalde omgeving afspeelt die ons heel sterk bepaalt.

Aan dit alles probeert Kerim te ontsnappen door te zweven tussen droom en werkelijkheid. Fatah beschrijft dit op een heel aangrijpende manier. Of Kerim daarin succesvol is, is een andere zaak. Telkens gaat er een nieuwe wereld voor zijn ogen open die hij maar moeilijk kan begrijpen en waarbij hij weinig andere keuze heeft dan ofwel mee te doen, ofwel er zichzelf in op te sluiten. Dat laatste blijkt heel moeilijk te zijn in het Westen. Veel ruimte voor jezelf krijg je hier niet, want het leven is druk en je moet mee doen. Je moet iets doen met je leven, want je wil niet op de straat belanden. Je wil geen mislukking zijn terwijl je omringd wordt door mensen die wel iets ‘zinnigs’ met hun leven doen. Kerim heeft er zin in want anders was hij zijn bergen nooit ontvlucht, maar is het zo vanzelfsprekend om dergelijke serieuze stappen in een nieuwe wereld te zetten? Het antwoord schuilt in dit boek. ‘We gaan als het donker wordt’ is een absolute aanrader.

Bleri Lleshi

Uit: Cutting Edge 17-05-10

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s