Hoewel ik tweeëntwintig jaar oud ben en ettelijke cursussen humane wetenschappen heb ingestudeerd, weet ik nog steeds niet goed wie ik juist ben, wat ik wil doen en of ik me wel wil engageren. Wat ik wel weet is dat deze identiteitscrisis, die ik al van mijn vijftiende levensjaar bewust beleef, zich aftekent tegen het beeld van een polariserende stad.

Antwerpen mag dan wel de tweede grootste stad van België zijn, vaak komt ze over als een uit de kluiten gewassen dorp. Dat maakt haar net zo bijzonder en ik vind dit zowel aangenaam als storend. Wanneer je de binnenstad doorwandelt is de kans groot dat je een goede kennis tegenkomt met wie je een bruine kroeg induikt. Maar elk mes snijdt langs twee kanten. Zo kom je ook vaak de vrouw tegen die je hart heeft gebroken alsook ‘t goeike wiens hart je ongewild brak. Je hebt er niet dezelfde anonimiteit die je in andere steden wel kent. Het hoort er allemaal bij. Toch dondert het boven de kerktoren.

De stad Antwerpen is inderdaad geen grootstad, lijkt soms misschien wel op een dorp maar kent wel de grootstedelijke allure en bijgevolg ook haar problematiek. Die problematiek uit zich vooral in een verzadigd autoverkeer, een tekort aan betaalbare woonmogelijkheden, een hoge werkloosheidsgraad, ruimtelijke concentratie van etniciteit en een tekort aan scholen. Wist u trouwens al dat mijn Antwerpen ook onderdak biedt aan meer dan 173 nationaliteiten en daarmee net achter New York en Amsterdam staat? Natuurlijk weet u dat! Wederom, dat maakt haar net zo bijzonder.

Die superdiversiteit die Antwerpen kenmerkt is een onvermijdelijke toekomst die elke stad ter wereld in de huidige globalisering te wachten staat, dus ook verstedelijkt Vlaanderen. Dan resten er ons twee mogelijkheden om met die superdiversiteit om te gaan: proactief en met een kosmopolitische bril deze stedelijke evolutie omarmen of vastroesten in oude denkkaders over multi-culturaliteit en bijgevolg hopeloos achter blijven. De Vlaamse regering zou beter progressieve ideeën inzake migratie formuleren en die trachten toe te passen. Antwerpen als een proefbuis voor ideeën die zich later verspreiden naar de andere steden. Als adolescent en student die nu bijna vijf jaar in Antwerpen woont, vind ik deze problematiek zeer boeiend. Want als emancipatie in de lente van ‘68 tekenend was voor de jeugd, dan moet superdiversiteit dat zijn voor mijn generatie. De opwarming van de aarde, de eurocrisis en de Arabische lente zijn dat zeker ook maar dit is in het hier en nu veel bevattelijker voor mij. Als ik al mag spreken voor veel generatiegenoten wonende in Antwerpen dan ben ik er zeker van dat zij dit ook denken.

In mijn eigen identiteitscrisis word ik van links naar rechts getrokken. Ik heb soms veel vertrouwen in mijn generatie, soms helemaal geen. Zo denk ik vaak dat veel van mijn generatiegenoten niet maatschappelijk bewust zijn. Het zijn mijn donkerste gedachten: dat het net diegenen zijn die op een examen sociologie aan de UA een zeventien scoren die niet verder komen dan een straal van een kilometer rond de stadscampus.

Het hoger onderwijs moet mee investeren in de opvoeding van studenten door hen verplichte lessen op te leggen in verband met maatschappelijke kwesties. De sociale richtingen aan de Karel de Grote hogeschool maken hier dan ook hun speerpunt van. Zo zouden de colleges ‘Actuele Politieke Vraagstukken’ die gedoceerd worden door Dirk Geldof verplicht moeten zijn voor elke student in Antwerpen. En als de arbeidsmarkt betrokken werknemers zoekt, moet die afzien van het huidige diplomafetisjisme.

Dat ons maatschappelijk engagement te laag ligt, mag men ons niet verwijten. Het vergt veel moed om tegenwoordig nog in het openbaar je mening te verkondigen. Er staan altijd wel mensen met stickertjes klaar die je al te graag voorzien van een label. Ik wil op mijn 22 jaar geen label (socialist, emo, hipster, racist, yuppie, …) krijgen waar ik voor de rest van mijn leven mee geconfronteerd kan worden. Want als er nu één ding duidelijk is in deze nieuwe tijden van sociale media en dergelijke, dan is het wel dat alles wordt bijgehouden en alles publiek is. Zo kan je in een vingerknip evengoed worden uitgeroepen tot held als sociaal gelyncht. Hoe vaak mijn hart ook “doen!” roept, mijn hoofd zegt altijd “niet doen!”. Een lafbek? Misschien wel, maar ik speel liever op veilig in zo’n radicale vlakke wereld.

Toch zal ik altijd van Antwerpen en haar zomers houden. Want tijdens de zomer is de jeugd koning van de stad. Dan trekken we met ons allen naar gratis generator feestjes (Sunday Matinee) aan de Scheldekaaien. Dan voelen we die samenhorigheid en dansen onze problemen even weg. De dag nadien reconstrueren we al lachend de gebeurtenissen van die vage avond bij de bankjes van het Mechelse Plein. Naast het standbeeld van Willem Elsschot met het opschrift ‘Toch is ons aller vlees en bloede van de ene soort’.

Wout Verhoeven is 22 en student Sociaal Werk

De reeks Brieven uit Antwerpen

:::::::: Jonge mensen met goesting door Noëmi Degrauwe ::::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/05/06/jonge-mensen-met-goesting/

::: Waarom ik mij (nog) niet wil integreren door Yassine Channouf :::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/30/waarom-ik-mij-nog-niet-wil-integreren/

 ::::::::: Mijn park is wel mijn tuin door Zita Theunynck ::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/22/mijn-park-is-wel-mijn-tuin/

:::::::::::: Wij – Zij = A door Ted Bwatu ::::::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/15/wij-zij-a/

:::::::: Kerkstraat, tussen Borgerhout en Seefhoek door Laura Los :::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/09/kerkstraat-tussen-borgerhout-en-seefhoek/

:::::::::: Muziek toont de weg door Desmond Badu :::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/02/muziek-toont-de-weg/

::::::: Outsourcing naar het buitengewoon onderwijs door Rihab Hajjaji

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/26/outsourcing-naar-het-buitengewoon-onderwijs/

:::: Liever niets door Vincent Van Meenen ::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/19/liever-niets/

:::: Ik stik binnen uw norm door Amina Belorf ::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/12/ik-stik-binnen-uw-norm/

:::: Over patsers en armoede door Nicolas Cosson ::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/06/over-patsers-en-armoede/

Volg de reeks Brieven uit Antwerpen op

http://blerilleshi.wordpress.com/

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

Twitter @blerilleshi

“Ja, want ik ga een kindje krijgen,” zegt het veertienjarige Braziliaanse meisje.

Slik. Ik vraag haar wie de vader is. Ze zegt: “Mijn vriend. Rustig, je moet niet zo wanhopig doen. Het is maar een baby”. Maar een baby!? Ik vraag haar of ze mij aan het beetnemen is. Ik ken haar, dit kan ze wel vaker doen. “Nee, Hannah, het is serieus. Deze dingen zijn normaal”.

Een klap in mijn gezicht. Ik moet wakker worden. Wat ben ik aan het doen? Wat heb ik eigenlijk gedaan? Vorig jaar woonde ik in Bahia, op een heerlijk plaats in Brazilië, waar de grootste Afrikaanse gemeenschap van buiten Afrika woont. Het is het beeld van Brazilië dat jullie nu in je hoofd hebben: dat met die prachtige stranden, capoeira, kokosnoten, zon, fruit, tropische muziek en knappe mensen. Maar achter die schoonheid heerst iets duisters. Die kant leerde ik pas later kennen en ken ik waarschijnlijk nog steeds niet helemaal.

In Bahia werkte ik bij een kleine organisatie. Ik sta helemaal achter hun manier van werken: een vaste locatie voorzien waar meisjes zich na school kunnen uitleven, waar ze nog even ‘meisje’ en ‘kind’ kunnen zijn. Thuis moeten ze zich immers sterk houden, voor de kleine broers en zussen zorgen, meehelpen in de winkel of eten maken. Snel volwassen worden. Een korte kindertijd.

Eén van mijn projecten bij deze organisatie was het geven van seksuele voorlichting. Het ging niet enkel over voorbehoedsmiddelen en ziektes die de meisjes zouden kunnen krijgen, het ging ook over eigenwaarde en het leren ‘nee’ zeggen. Het leek goed te gaan. Ik was trots. De meisjes die meestal een grote mond hadden, waren tijdens die momenten één en al oor of stelden veel vragen. Verlegenheid en gegiechel, maar veel interesse!

Nu, vraag ik me soms af wat het heeft uitgemaakt en dat maakt me triest. Ik weet dat ik me moet optrekken aan de kleine dingen en aan wat we misschien bij enkele meisjes toch bereikt hebben. Maar wat voor nut heeft het eigenlijk om te zeggen dat ze een condoom moeten gebruiken, als ze het geld niet hebben om die te kopen? Wat voor nut heeft het hen de waarheid te vertellen, als zij de fabels die de ronde doen ook – en vooral – als waarheid erkennen? Wat kunnen enkele lessen seksuele voorlichting inbrengen tegen de ingebakken cultuur en gewoontes die ze hebben? Ik was ervan overtuigd dat ik iets had gedaan om hen te inspireren of van gedachten te doen veranderen. Blijkbaar heb ik precies niets gedaan. Wat had ik dan ook gedacht? Een cultuur zit vaak zo diep geworteld dat het moeilijk is om te veranderen. Moet er in sommige situaties eigenlijk wel verandering komen? Wie of welke cultuur heeft het dan bij het rechte eind?

In België is op je veertiende een kind krijgen verre van normaal. Ligt het dan aan mij? Ligt het aan het cultuurverschil? Waarom vind ik dit zo erg? Het Braziliaanse meisje zegt toch dat ze gelukkig is? Ik kan maar niet wennen aan het idee dat een kind zelf een kind krijgt. Het is zo extreem anders, dat mezelf verplaatsen in haar wereld nauwelijks mogelijk is. Ik stel me voor dat ze naar school gaat, zich amuseert met haar vriendinnetjes, maar zich ook verveelt. Dat is wat de meisjes mij wisten te vertellen als één van de redenen waarom ze naar ons kwamen na school: “anders hebben we niets te doen.” Hun leven is pure eenvoud: dichtbij de natuur, samen met andere mensen, weinig keuzes en geen ambitieuze toekomstvooruitzichten. Ik heb mijn hoofd er over gebroken: wat zouden ze na hun secundair onderwijs kunnen doen? Ik kwam niet ver. De universiteit ligt 80 kilometer verder en is te duur: uitgesloten. Er zijn veel hostels, restaurants en bars voor de toeristen, maar mensen uit de grote steden of mensen die een betere opleiding hebben genoten, hebben sneller kans op een job. Eveneens uitgesloten voor deze meisjes. Een kleine winkel of een schoonheidssalon openen zou een mogelijkheid kunnen zijn. Hotels kuisen of leerkracht worden ook. Maar daar stopt het.

Op die manier besefte ik dat voor die meisjes moeder worden iets is waar ze erkenning voor krijgen, iets is wat ze kunnen doen. Weg met de verveling! Bovendien maakt het hen helemaal vrouw en worden ze daardoor geaccepteerd als volwassene. Wie ben ik om te oordelen als het dàt is wat hen gelukkig maakt? Waarom zou de ene cultuur de andere cultuur moeten zeggen wat juist is? Er zijn natuurlijk internationale normen waar de hele wereld zogezegd samen achter staat en die nastrevenswaardig zijn. Maar wie bepaalt die normen? En waar liggen de grenzen?

Het is leerrijk om me bewust te worden van hoe ik alles vanuit mijn eigen achtergrond, opvoeding, culturen en ervaringen bekijk. Desalniettemin ook confronterend dat het zo kan botsen met visies van mensen uit een andere cultuur. Iedereen heeft zijn eigen visies en wereldbeelden, besef ik nu. Wij zien de wereld allemaal anders, door onze eigen ervaringen en van daaruit oordelen we en handelen we. Dat kan botsen, maar daar kan ook een weg in gevonden worden. Want de meeste ervaringen met andere culturen – soms na confronterende botsingen of klappen in mijn gezicht – zijn vooral verrijkend en intrigerend.

“Voor wanneer is de baby?” vraag ik haar. “Eind september en het is een jongen!” antwoordt ze blij. Ik besluit mee blij te zijn voor haar. Ik kan niets veranderen aan deze situatie, dus accepteer ik maar beter het feit dat één van mijn kleine meisjes in Itacaré moeder wordt. Er tegenin gaan haalt niets uit. Er voor haar zijn als ze met mij wil praten daarentegen wel.

Hannah Boakye is columniste. Haar column Relatieve realiteit verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

http://crossingtheborders.tumblr.com

Volg de columns op

http://blerilleshi.wordpress.com/

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

Antwerpen. Na een omzwerving voor studies langs Brussel en Utrecht, verhuis ik weer naar deze stad. Ik heb daar goesting in. Je kan beter waarderen wat je hebt als je even afstand hebt genomen.

De koekenstad, waar ik als kind opgroeide in de groene periferie. Waar ik eens per maand met m’n vader op zaterdag heen ging. En waar ik als meisje met onstuimig hart mijn middelbare school ging doen. Weg uit dat groen doch verstedelijkt dorp.

Ik werd bewust en vooruitstrevend opgevoed. Met de grondsmaak van biovoedsel en methode scholen waar ik mij tijdens ‘vrije werktijden’ kon uitleven. Ik kon mezelf ontwikkelen en ontplooien tot de persoon die ik nu ben en daar ben ik dankbaar voor. Maar dit alles in een uitsluitend homogeen milieu.

Die middelbare school. Een groot debat toen het eerste meisje met een hoofddoek verscheen. Hadden ze nog niet gezien in die tien jaar dat de school door enthousiaste ouders en leraren uit de grond gestampt werd. Geen Sahims, Youssra’s, Boumekadevi’s of Fideles. Zelfs geen Kelly of Bryan. Kimberly vertrok weer na twee jaar. Een leerlingengroep die voornamelijk bestond uit kinderen van ouders uit de welgestelde middenklasse. En niet eens opzettelijk. Gewoon omdat er enkel bepaalde ouders voor die school kozen. Maar deze homogeniteit leidde tot verveling en hardheid. Tot concurrentie. Kritisch. Niet gemoedelijk. Cynisch.

We voelen onszelf het beste bij gelijkgestemden. Onderscheiden ons graag met een veilige groep van de ander. Dat is menselijk. Gebeurt met de beste bedoelingen. Maar hier ligt uniformiteit op de loer. Een vervreemding van de realiteit. Tunnelvisie. En voor tunnelvisie wil ik mezelf behoeden. Want geen enkele tunnelvisie is legitiem. Links, rechts, progressief en conservatief.

Ik noem mijn generatie post modern. We zijn een generatie van zelfkritiek. Die enkel nog voorzichtig durft te dromen. Ons is geleerd ‘eerst zien, dan geloven’. Geen grote verhalen meer. Die werden al neergehaald, samen met de Berlijnse muur. De wereld valt niet meer te veroveren. We kunnen er enkel door gaan reizen. Met de rugzak, al couchsurfend. En dan komen we te weten dat deze toch niet zo boos is als ons soms wordt verteld. Dat er warmte en gastvrijheid heerst, op ieder plekje. Evenals angst en haat. Dat onze stad niet zo anders is als eentje aan de andere kant van de wereld. Of toch wel.

We hebben elk onze eigen werkelijkheid. Die stellen we samen uit wat we tegenkomen. Geen monopolie meer van godsdienst of wetenschap. Ik geloof wat ik wil geloven. Daar praten we wel niet meer over. Dat is vies. Of misschien respecteren we elkaar gewoon in stilte.

Wat is goed of slecht? Weten we niet en dat is ook geen vraag meer, want we leerden om alles vanuit verschillende kanten te bekijken. We weten in stilte ook wat we zelf willen. En we zijn ambitieus. We willen erkenning voor wat we doen. Willen voldoen aan het ideaal beeld dat we onszelf voorspiegelen. En als we een dag niet succesvol zijn is dat hard. Dan worden we weemoedig en vragen ons af of we nog wel graag gezien worden. Deze stille ambitie is daarom niet minder moordend dan de grote verhalen ooit waren.

Maar we zijn ook veerkrachtig en enthousiast zoals een jonge generatie betaamt. Daarom heb ik goesting om terug te gaan naar die stad. De smeltkroes die Antwerpen al eeuwen is, maakt het hier multicultureel. Diversiteit is voor mij een rijkdom. En deze diversiteit kom je niet snel tegen in een ander provincienest. Deze culturen botsen, hebben groeipijnen om met elkaar in één ruimte te kunnen staan, maar wat ik in Antwerpen zie gebeuren vind ik interessant en uniek. Liever hier dan een groene randgemeente, of een stad waar je leeft in de anonimiteit. Brussel. Of een uit de kluiten gewassen dorp. Utrecht.

Dat leer je pas door afstand te nemen.

Mensen kunnen beter relativeren met een breder referentiekader. Zijn milder en hebben meer respect voor elkaar. Het helpt als je weet hoe het op een ander is. Leeft naast mensen die het anders doen en met hen de uitwisseling aangaat. En deze uitwisseling kan je in Antwerpen volop aangaan. Omwille van die diversiteit. Niet wegcijferen of jezelf laten overrompelen, maar filteren wat je binnen wil krijgen en niet vergeten wat daar buiten leeft. Dat maakt mij minder angstig. En daar ben ik blij om. Want angst is een slechte raadgever.

Een meisje uit die middelbare school is kleuterleidster in het stedelijk onderwijs. Past haar eigen opgedane rijkdom uit de methodeschool toe in een gewoon klasje. Een klasje met Shelly, Elias, Nour, Emma en Abdullah. Plant daar zaadjes van uitwisseling. En dat bewonder ik.

Een jonge generatie die vernieuwt in stilte. Op onze eigen manier. Bescheiden. Niet van bovenuit geforceerd en gedirigeerd, maar gewoon, vanuit samenhorigheid en plezier. Weinig geloof in godsdienst, politiek, wetenschap of banken. Ook geen cultuurbobo’s met Rayban bril en Macbook Pro. Gewoon jonge mensen met goesting, die zich amuseren. Die via hun creativiteit en enthousiasme potten breken. Want dat zijn we. Creatief.

Noëmi Degrauwe is 23 en studente Theater in Educatie

De reeks Brieven uit Antwerpen

::: Waarom ik mij (nog) niet wil integreren door Yassine Channouf :::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/30/waarom-ik-mij-nog-niet-wil-integreren/

 ::::::::: Mijn park is wel mijn tuin door Zita Theunynck ::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/22/mijn-park-is-wel-mijn-tuin/

:::::::::::: Wij – Zij = A door Ted Bwatu ::::::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/15/wij-zij-a/

:::::::: Kerkstraat, tussen Borgerhout en Seefhoek door Laura Los :::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/09/kerkstraat-tussen-borgerhout-en-seefhoek/

:::::::::: Muziek toont de weg door Desmond Badu :::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/02/muziek-toont-de-weg/

::::::: Outsourcing naar het buitengewoon onderwijs door Rihab Hajjaji

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/26/outsourcing-naar-het-buitengewoon-onderwijs/

:::: Liever niets door Vincent Van Meenen ::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/19/liever-niets/

:::: Ik stik binnen uw norm door Amina Belorf ::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/12/ik-stik-binnen-uw-norm/

:::: Over patsers en armoede door Nicolas Cosson ::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/06/over-patsers-en-armoede/

Volg de reeks Brieven uit Antwerpen op

http://blerilleshi.wordpress.com/

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

Twitter @blerilleshi

Zijn brief in De Morgen verhitte de gemoederen. Ted Bwatu kon en wou het racisme in zijn stad Antwerpen niet meer verdragen en legde uit waarom hij voor Brussel koos. Alle media wilden zijn verhaal horen. Maar Bwatu zweeg in alle talen. ‘Ik wou de reacties afwachten en vooral observeren’.

Bleri Lleshi: Wanneer besloot je om een brief uit Antwerpen te schrijven?

Ted Bwatu “Nadat ik de brief van Rihab Hajjaji had gelezen. Het was een brief die mij aansprak. Het was een triestig verhaal over haar jongere broers die toonde hoe ongelijkheid binnen het onderwijs werkt. Zo zie je hoe onrechtvaardigheid in alle groepen van de samenleving plaatsvindt. De broers van Rihab werden er op een zeer jonge leeftijd mee geconfronteerd. We ontnemen kinderen de kans om zich te ontplooien door ze veel te gemakkelijk naar het beroeps of buitengewoon onderwijs te orienteren.”

In je brief ging het vooral over racisme. Zijn er specifieke redenen waarom je voor dit thema koos?

“Racisme is zelfs niet het thema van mijn brief. Ik heb een aantal persoonlijke anekdotes neergepend. Dingen die ik meegemaakt heb in mijn leven en die zwaar wegen natuurlijk. Maar dit is de realiteit. En niet alleen voor mij, maar ook voor heel wat andere mensen. In de vele reacties zag je ook heel veel mensen die zich konden terugvinden in wat ik schreef.

“In mijn brief gaat het mij eerder om onrechtvaardigheid die zich onder verschillende mantels kan verbergen en racisme is daar een van. Wat ik wou aankaarten was het taboe. We spreken zo weinig over racisme en bekijken meestal eenzijdig. Ik wou mensen bewustmaken. Dat racisme niet aanvaardbaar is. Het gaat om situaties die ik en anderen dagelijks meemaken maar we spreken er niet over en als we dat wel doen dan is de reactie vaak:’Is dat nu echt zo?’, ‘Dat kan niet zo erg zijn’, ‘Zijn dat geen waanideeën?’. In mijn brief heb ik het over feiten. Over situaties die jammer genoeg echt bestaan”.

Intussen heeft je brief het debat geopend. Had je zoveel aandacht verwacht?

“Ik had reacties verwacht, maar niet zoveel. Het is een brief die de mensen heeft geraakt: positief of negatief. Hij heeft de mensen niet onverschillig gelaten. Er kwamen reacties uit alle mogelijke hoeken: politici, vrienden, collega’s en andere mensen. En het kan misschien raar klinken, maar ik ben ergens verheugd omdat een steen is verlegd in een thema waar er zo weinig wordt gesproken”.

Hoe belangrijk is het dat we niet onverschillig zijn, om dergelijke taboes te doorbreken?

“Ontzettend belangrijk, denk ik. Als er een situatie is die we niet juist vinden of onrechtvaardig, dan kunnen we daar niet onverschillig voor blijven want dan zal er nooit iets veranderen. Als burger wil ik met mijn beperkte mogelijkheden een bijdrage leveren”.

Alex Agnew verdedigde in deze krant de stelling ‘in elk mens schuilt een racist’. Iets waar blijkbaar veel mensen in geloven. Ben je het daarmee eens?

“Honderd jaar geleden waren de mensen overtuigd dat een vrouw minder bekwaam is (was) dan een man en ze niet hetzelfde intellect kon hebben als een man en daarom zelfs geen stemrecht had. Vandaag de dag is zo’n gedachtengang voor de meerderheid van de mensen onzin. Denken dat racisme deel van ons is, is volgens mij een triestige manier van denken en zelfs destructief op lange termijn.

“Wat verstaan we onder racisme? Racisme is mensen van een andere cultuur, religie en/of huidskleur vrezen, haten en als minderwaardig zien. Gevoelens die verbonden zijn aan angst. Ik geloof niet dat deze eigen zijn aan de mens. Mensen die dat wel geloven moeten zich de vraag stellen: Is racisme een waarde die ik als mens wil vertegenwoordigen? Is het normaal dat ik een ander persoon minderwaardig vind omdat die bijvoorbeeld een andere afkomst heeft. Als elk van ons zo’n positie zou innemen, dan staan we binnen een aantal jaren allemaal tegenover elkaar. Zo zullen we nooit de ander leren kennen, de interactie aangaan, de gelijkenissen ontdekken. Daarom is racisme niet iets dat ons biologisch verbindt, maar eerder onze ondergang”.

Heeft racisme dan te maken met de omgeving en sociale factoren? Is het een constructie?

“Jammer genoeg ben ik geen socioloog om een theoretisch kader te geven. Maar wat zeker een rol speelt is de samenleving waarin we leven. Als mensen contact met elkaar vermijden en de ander altijd als vreemdeling behandelen dan creëer je een voedingsbodem voor racisme.

In je brief wijs je niet louter naar de blanke Vlaming maar naar alle andere groepen in Antwerpen. Ben je van mening dat in een stad zoals Antwerpen wordt samen geleefd?

“Er is interactie, maar niet genoeg. We leven vaker naast elkaar dan met elkaar. Antwerpen is een heel diverse stad en ik mag mij gelukkig achten dat ik in zo’n stad ben kunnen opgroeien want daardoor heb ik heel veel kunnen leren. De stad heeft mij de kans geboden om vrienden te hebben van overal in de wereld.

“Mensen uit verschillende achtergronden komen weinig samen om samen dingen te doen, hobbies te delen. Naar dezelfde comedyshows gaan bijvoorbeeld.

Hoe is dat, opgroeien in een dergelijke omgeving?

“Als je niets anders hebt gekend dan ga je heel wat foute zaken normaal vinden. Je vindt het bijvoorbeeld normaal dat wanneer een leraar in de klas vraagt wie zichzelf een racist acht zowat 1/3de van de klas de hand opsteekt. Of als je in een politieke discussie met medeleerlingen moet horen dat ‘vreemdelingen buiten moeten’.

“Op een bepaald moment stel je jezelf de vraag hoe het kan dat er al op heel jonge leeftijd met zoveel haat over de andere wordt gesproken? Voor mij was het duidelijk. Ik ben hier opgegroeid. Dit is de plaats waar mijn hart ligt en ik wil dingen positief zien veranderen’. Angst voor de ander omdat die niet hetzelfde is als ik, dat is voor mij negatief.

“Op school was ik de enige zwarte. Ik had het liever anders gewild want je wordt er rijker van als mens als je in contact komt met verschillende culturen. Veel van mijn klasgenoten kunnen getuigen dat ze net omdat ze met mij in de klas zaten, dingen hebben kunnen leren over een andere cultuur.

“We hebben een lange weg te gaan wat betreft leren omgaan met diversiteit. Als de leraar geschiedenis zomaar het woord ‘neger’ gebruikt, zonder te beseffen hoe pejoratief dat woord is. Ik heb mij daar altijd tegen verzet, want zoiets is vandaag niet langer aanvaardbaar”.

Wat is dan wel aanvaardbaar voor je?

“Het woord ‘neger’ is negatief omdat je associaties maakt met twee dingen. Ten eerste met de slavernij toen de zwarten geen rechten hadden en als beesten werden beschouwd. Ten tweede heb je de geschiedenis van het kolonialisme.

“Intussen zijn heel wat zwarten geëmancipeerd en ze willen af van een dergelijke verwijzing. Ze zijn evenwaardig en willen dat ook horen. In de Verenigde Staten zegt men ‘blacks’ of ‘Afro-Americans’. Voor ons in Vlaanderen is wat mij betreft is ‘zwarte’ wel aanvaardbaar, ‘Afrikaan’ kan ook, maar zeker niet ‘neger’ want dat is gewoon een scheldwoord”.

Wanneer werd je zich bewust van racisme?

“Heel vroeg. Als je acht jaar bent en een man roept naar u ‘go back to your country’, dan besef je dat racisme bestaat. Er zijn kinderen die bij dergelijke woorden stilstaan. Met ouder worden krijg je meer besef en begrijp je dan ook beter bepaalde situaties die je als kind hebt meegemaakt. Je ziet ook in je omgeving hoe vrienden en familie met discriminatie en racisme worden geconfronteerd op de arbeidsmarkt of binnen het onderwijs.

“Wat opvalt is, als de mensen je kennen dan heb je er minder last van. Op school kenden de leerkrachten mij. Maar als de mensen je niet kennen dan komen stereotypes en vooroordelen los. Als ze bijvoorbeeld een zwarte man ontmoeten die hooggeschoold is dan is men verrast. Ik vind dat bizar. Het is niet omdat iemand iemand zwart is of moslim of een andere afkomst heeft dat die achterlijk zou moeten zijn”.

Zelf ben je een geslaagd voorbeeld: hooggeschoold en een goede baan. Dit is niet de realiteit voor heel wat andere jongeren. Waaraan ligt dat?

“Ik denk dat omkadering het allerbelangrijkste is. Die krijg ik thuis, dus ik liet me niet doen. Ik had doelen die ik wou realiseren. Ik was overtuigd van mijn kunnen. Het is gemakkelijker gezegd dan gedaan want als je jong bent dan weet je het allemaal niet zo goed. Net daarom is omkadering zo belangrijk en niet alleen door de ouders, maar ook door de school en de omgeving waarin we opgroeien.

“Opvoeding is heel belangrijk en daar spelen ouders een cruciale rol. Ouders moeten betrokken zijn en interesse tonen in de leefwereld van hun kinderen. De betrokkenheid van mijn ouders was voor mij als kind erg belangrijk. Ouders kunnen veel betekenen maar ze moeten ook steun krijgen wanneer dat nodig is. Heel wat ouders hebben het zelf niet gemakkelijk, er is veel armoede.

“Als we kijken naar wie het moeilijk heeft in onze samenleving dan is dat niet iets dat je overkomt van de ene dag op de andere, maar dat bouwt langzaam op Als je al op jonge leeftijd te maken krijgt met uitsluiting en ongelijkheid dan wordt het moeilijk. Bovendien kan je in steden zoals Antwerpen en Brussel spreken van een soort gettovorming, voor wat betreft in contact komen met elkaar. Dat is niet alleen bij de autochtone bevolking een probleem maar ook bij mensen met een migratieachtergrond.

Hoe komt het volgens u dat er niet zoveel interactie is? Is er iets wat we hiertegen kunnen doen?

“Ik geloof dat diversiteit een mens rijker maakt. Waar we nood aan hebben is interesse. Interesse in elkaar, ook al is die andere anders. Interesse leidt tot kennis. Kennis is iets wat ons groot genot kan geven en ook een gevoel van vrijheid. Als een mens zich vrij voelt door zijn kennis kan hij zich ontplooien tot een gelukkig persoon.

“Die interesse moeten we zoeken buiten onze comfortzone en leefwereld. Interesse is iets wat ik van heel jong heb. Ik heb bijna heel mijn leven basketbal gespeeld. Een sport die hier niet zo populair is, maar in de VS wel. Ik merk hoe ik met basketters niet alleen de interesse deel in basket, maar ook in de Amerikaanse cultuur. Het is een klein voorbeeld, maar zoiets geeft u je een bredere blik in de wereld dan uw je eigen stad of de plek waar je bent opgegroeid.

“Ik ben qua literatuur gepassioneerd door twee stromingen: het Oosten en het Verre Oosten. Ik lees heel graag Perzische dichters en Chinese en Japanse literatuur. Daardoor kreeg ik ook interesse in de cultuur en de mensen van die landen.

“Ik ben blij dat heel wat dingen vandaag mogelijk zijn, zoals reizen en elders gaan werken. Of het uitwisselingsproject Erasmus waardoor studenten overal in Europa kunnen gaan studeren. Een mooie manier om andere mensen te ontmoeten en ervaringen te delen”.

Het stond dus in de sterren geschreven dat je Antwerpen zou verlaten?

“Ik wou sowieso veel verder kijken dan Antwerpen. Na mijn studies heb ik al snel een baan gevonden in Brussel. Voor een Antwerpenaar is dat een grote stap want Brussel is een andere stad. Een stad die enorm divers is. Dat was iets wat me aantrok.”.

Je was niet bang om voor Brussel te kiezen?

“Ik geloof niet in angst. Ik geloof dat angst een gevoel is dat de mens alleen maar belemmert en doet terugkruipen naar zichzelf. Sommige mensen zeggen dat racisme een waanidee is, maar angst is net een waanidee want je stelt je op voorhand de ander voor als een bedreiging omdat die een andere cultuur heeft. Ik zou zeggen: leer zijn cultuur kennen en oordeel nadien. Misschien ga je die andere cultuur zelfs omarmen”.

Is dit waarnaar je streeft: een samenleving zonder angst?

“Ik streef naar een samenleving waarin een mens wordt beoordeeld om zijn persoon en niet om zijn afkomst. Een samenleving waarin mensen geen schrik hebben om met elkaar te leven en waar ze toenadering zoeken naar elkaar ongeacht religie, overtuiging of afkomst. Kortom een samenleving waarin werkelijk interactie is. Wie voor de angst kiest zal verzuurd raken.

“Wil dit zeggen dat het vanzelfsprekend zal gaan? Neen, dat beweer ik niet. Het zal een uitdaging zijn. Samenleven is overal een uitdaging, maar het is wel een mooie uitdaging als we ervoor kiezen om samen te leven in plaats van met angst voor elkaar”.

Wat wil je zelf bijdragen aan deze uitdaging?

“Een multiculturele samenleving is niet enkel theoretisch maar ook praktisch mogelijk. Aan mensen die dat niet geloven wil ik zeggen dat ze moeten nadenken en inzien dat een ideeëngoed tegen diversiteit duurzaam noch constructief is.

“Zelf heb ik gekozen voor een democratische manier om mijn boodschap te verwezenlijken: via de pen. Schrijven doe ik al heel lang voor mezelf en ik wil me er verder in verdiepen. Met de pen heb ik een wapen waarmee ik een bijdrage kan leveren, door artikels, essays of wie weet, ooit zelfs boeken te schrijven”.

Ook in de strijd tegen het racisme?

“Ja, want die strijd is nog niet gestreden. Ik denk dat het onze taak is, van ieder van ons, om verantwoordelijkheid te nemen en om deze samenleving beter te maken.

“Zelfreflectie kan hierbij helpen. Het is iets dat ons helpt te groeien, de dingen te kaderen in ons leven. We zijn niet geboren met alle antwoorden. We vergissen ons en we hebben niet altijd gelijk. Bovendien kunnen onze overtuigingen ook veranderen met de tijd.

“Als ik mag zou ik graag een verhaal van Khalil Gibran met u delen.

“Er zaten vier kikkers op een houtblok en plotseling werd het blok door de stroom gegrepen. De kikkers waren verrukt want zij hadden nog nooit gevaren.

“Tenslotte sprak de eerste kikker en zei:”Het beweegt alsof het leeft, de beweging zit in het houtblok”. De tweede kikker zei:”Nee mijn vriend, het beweegt niet. Het is de rivier die naar de zee wandelt.” De derde kikker sprak en zei: “Het is noch het blok noch het water dat beweegt. De beweging zit in ons denken, want zonder het denken beweegt er niets.” De drie kikkers begonnen te kibbelen over wat er nu werkelijk bewoog.

“Ze wendden zich tot de vierde kikker, die aandachtig had geluisterd en ze vroegen zijn mening. De vierde kikker zei:”Ieder van jullie heeft het bij het rechte eind en niemand heeft ongelijk. De beweging is in het blok en in het water en ook in ons denken.

“De drie kikkers werden zeer boos, want geen van hen was bereid toe te geven dat zijn waarheid niet de hele waarheid was en dat de anderen niet geheel ongelijk hadden. Toen gebeurde er iets vreemd. De drie kikkers verenigden zich en duwden nummer vier van het blok in de rivier…”.

Interview / Bleri Lleshi

© De Morgen 04/05/13

© foto Diego Franssens

http://blerilleshi.wordpress.com

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

Twitter @blerilleshi

]]> http://blerilleshi.wordpress.com/2013/05/05/interview-ted-bwatu-in-de-morgen-ik-geloof-niet-in-angst/feed/ 4 blerilleshi ted bwatu http://blerilleshi.wordpress.com/2013/05/04/lof-der-mensheid-over-gebroken-of-nieuw-samengestelde-gezinnen-en-de-armoedeloterij/ http://blerilleshi.wordpress.com/2013/05/04/lof-der-mensheid-over-gebroken-of-nieuw-samengestelde-gezinnen-en-de-armoedeloterij/#comments Sat, 04 May 2013 07:33:23 +0000 Bleri Lleshi http://blerilleshi.wordpress.com/?p=2395 Continue reading →]]> In het laatste jaar van mijn opleiding sociaal-cultureel werk doe ik sinds enkele maanden stage bij HET PALEIS, het Antwerpse theaterhuis voor kinderen, jongeren, kunstenaars en eigenlijk gewoon voor iedereen. De meeste toneelstukken vind ik erg mooi, interessant, leerrijk of tot de verbeelding spreken. Zo vind ik Li Bo, de Shaolin Kungfu monnik in Wulong, enorm fascinerend, De hele productie is een tentoonspreiden van talenten om jaloers op te zijn.

Onlangs was ik echter aanwezig bij een try-out van Baba, een nieuw muziektheaterstuk van Dahlia Pessemiers Benamar. Dit verhaal over de zoektocht van Sarah naar haar onbekende biologische vader uit een ver en vreemd land is voor mij eerder aangrijpend, op een persoonlijk niveau. Daar gaat het voor mij niet zoals bij zoveel andere producties om ver- of bewondering, om jaloezie of ontroering, maar wel om pure herkenning. Op de meest intense momenten in de voorstelling kreeg ik het moeilijk, terwijl de meeste kinderen enkel zenuwachtig lachten, waarschijnlijk omdat ze de geschetste situaties en dilemma’s (gelukkig maar?) niet helemaal begrepen. Ik probeer te vertellen waarom het mij wel raakte.

Armoede in éénoudergezinnen

Dat de armoede in Europa (ook in België) toeneemt, hoef ik je niet meer te vertellen. Eén op zeven leeft hier in armoede. Vooral veel (gekleurde) kinderen in mijn stad groeien op in een financiële puinhoop, waaraan ze zelf geen enkele schuld hebben. Ik ga ervan uit dat de lezers van deze blog welingelicht zijn over dit soort zaken. Maar dat die armoede steeds vaker en harder éénoudergezinnen treft wil ik toch nog even benadrukken. Alleenstaande ouders maken veel meer ‘kans’ (statistiek lijkt soms erg veel op een parochiale tombola-uitreiking, wie wil in de prijzen vallen?) op die ‘gemiddelde’ armoede. Wanneer het dan ook nog eens een intercultureel gezin betreft, krijg je nog wat meer lootjes voor de armoedeloterij in onze samenleving waar taal en thuiscultuur overdreven veel aandacht krijgen en de keerzijde van die medaille (racisme en uitsluiting t.g.v. de opgedrongen norm) te weinig.

Kinderen opvoeden kost geld én aandacht

Kinderen zijn veeleisend, en makkelijk getriggered door trends en reclame. Hoe graag ik al die pokémonkaarten wilde verzamelen, hoe absurd dat me nu lijkt als ik eraan terug denk. Hoeveel vaker alleenstaande ouders “neen” moeten zeggen, gevolgd door “dat is niet te betalen”, dan de (vanuit mijn perspectief) gelukkigere tweeverdieners-ouders. Hoeveel vaker de kleine dromen van de minder welgestelde kleine kinderen al op jonge leeftijd doorprikt kunnen worden. De crisissen versterken elkaar in veel armoedige éénoudergezinnen die vastzitten in een eindeloze slingerbeweging tussen emotionele en financiële moeilijkheden. Een gezin met kinderen zonder twee matig tot goed verdienende ouders kan vaker dan je denkt niet mee in ons samenlevingsmodel, ondanks alimentatiewetgeving, kindergeld en studiebeurzen. ‘Samenblijven voor de kinderen’ is populair om die reden.

Hoe hard de armoedecijfers ook zijn, ze vertellen geen drama’s maar enkel droge feiten. Uit cijfers blijkt niet hoe beschamend een wekelijkse uitstap naar de voedselbank of het OCMW voor veel gezinnen kan zijn. Uit cijfers kom je niet te weten hoe minderwaardig kinderen zich kunnen voelen wegens gebrek aan langs alle kanten opgedrongen, maar voor hen te dure merkproducten.

Keuzes

Als alleenstaande ouder, het maakt niet uit hoe die situatie ontstond, sta je dus al snel voor een rationele keuze. Word je weer ‘verliefd’ en ga je samenwonen met een andere partner zodat het financiële plaatje makkelijker te bolwerken is, en zodat de emotionele lasten weer door twee gedeeld kunnen worden? Maar overweeg je dan ook hoe zwaar deze nieuwe gezinssamenstelling op je kinderen kan wegen, die naargelang de leeftijd al goed beseffen dat hun nieuwe ouder eigenlijk niet de hunne is? Of blijf je alleen, wetende dat je kinderen in de klas nog steeds elke vader- of moederdag een cadeau mogen (moeten!) knutselen voor de afwezige ouder? Want voor persoonlijke begeleiding is in ons onderwijs, dat vooral gericht is op ‘efficiëntie’, geen ruimte. Ook buiten het onderwijs is het gemiddelde steeds de norm: de meerderheid leeft in een tweeverdienersgezin, dus de samenleving is daar op afgestemd.

Taboe

Dit schrijfsel is voor mij geen poging tot het vermenselijken van statistieken, zoals je dat in de media vaak tegenkomt. Ik twijfel bijvoorbeeld bij veel auteurs van aangrijpende stukken over Syrië of ze zich werkelijk uit eigen ervaring iets bij die bloedbaden kunnen voorstellen, ondanks hun mooie schrijfstijl en goeie bedoelingen. Dit stuk is eerder een soort spuien van persoonlijke ervaringen – die ik bij nader inzien toch maar liever niet publiekelijk uit de doeken doe (de hier aangehaalde voorbeelden zijn dan ook helemaal niet de mijne). Daarom heb ik ook massa’s respect voor Dahlia, omdat zij het aandurft een productie te brengen waarbij elke schrijfsessie, elke repetitie onvermijdelijk een confrontatie met zichzelf en een (onverwerkt?) verleden is.

Bij bijna iedereen die ik ken die opgroeide in een gebroken of nieuw samengesteld gezin, zijn kleine, simpele dingen, zoals een toneelstuk waarvan de verhaallijn niet eens zo veel gelijkenissen met de eigen ervaringen vertoont, voldoende om de mentale puinhoop weer boven te halen en aan te dikken, of net in te blikken en een plaats te geven – al naargelang het verwerkingsproces, de persoonlijke veerkracht en het eigen doorzettingsvermogen.

Nieuwe gezinsvormen worden wettelijk aanvaard, maar de verhalen erachter blijven voor zij die opgroeiden in de klassieke, niet nieuw-samengestelde tweeverdienerssituatie (nog steeds de maatschappelijke norm) vaak onbegrijpelijk. Erover praten blijft voor de meeste mensen taboe, want dat is niet bepaald een goeie start in een maatschappij waarin iedereen steeds tot ‘succesvol zijn’ gemotiveerd wordt. Voor contempleren over wat was is weinig ruimte. Wie in een andere dan de normale situatie opgroeide moet dat vooral voor zichzelf houden, en zorgen dat hij of zij zélf wel de norm bereikt en succesvol wordt. De katholieke moraal blijft diep verankerd, spreken blijft zilver, maar zwijgen blijft goud.

Nicolas Cosson is columnist en student. Zijn column Lof der Mensheid verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

http://nicolasco.wordpress.com/

foto: De Morgen © bas bogaerts

Volg de columns op

http://blerilleshi.wordpress.com/

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

]]> http://blerilleshi.wordpress.com/2013/05/04/lof-der-mensheid-over-gebroken-of-nieuw-samengestelde-gezinnen-en-de-armoedeloterij/feed/ 2 blerilleshi nicolas-cosson2 http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/30/waarom-ik-mij-nog-niet-wil-integreren/ http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/30/waarom-ik-mij-nog-niet-wil-integreren/#comments Tue, 30 Apr 2013 08:16:36 +0000 Bleri Lleshi http://blerilleshi.wordpress.com/?p=2390 Continue reading →]]> Het is absurd dat veel moslims nog worstelen met het integratievraagstuk. Zeker als je bedenkt dat het bestaan van Antwerpen te danken is aan de sharia. Op school leerden we namelijk dat Brabo Antigoons hand afhakte omdat die laatste zich iets toe-eigende dat niet van hem was. Noem Antigoon maar een dief. Volgens de sharia zou zijn hand moeten afgehakt worden. De sharia was er dus al heel vroeg in Antwerpen.

Tot zover de comic relief. Want buiten die humoristische associatie is er weinig reden tot lachen.

Ik ben in Antwerpen geboren, maar heb me er nooit thuis gevoeld. Waarom? Omdat de dominante stroming binnen de maatschappij moeilijkheden heeft met mijn bestaan, met mijn ‘zijn’. Omdat er altijd iets bovenmenselijk wordt geëist!

Er wordt altijd verwacht dat ik me verantwoord voor de daden van anderen, dat ik me distantieer, en vooral, dat ik me opstel als veroordelende rechter telkens iemand van mijn ‘soort’ buiten de lijntjes kleurt. Mijn kleur en naam zijn mijn ergste vijanden.

Zelfs de meest ‘welwillende’ opmerkingen komen racistisch over: “Jij bent anders dan de meeste Marokkanen”, of, “ik wist niet dat er Marokkanen zoals jou bestonden”, of erger: “gij moogt blijven, maar al de rest moet terug naar hun eigen land”. Die opmerkingen zijn alles behalve complimenterend, want ze verraden de vooringenomenheid en de vooroordelen die zich heer en meester hebben gemaakt van de modale ‘welwillende’ mens. Onze wereldstad is niet meer dan een uit zijn voegen gebarsten dorp, met de bijhorende mentaliteit.

Een Belg zou terecht geschoffeerd zijn mocht hij ergens op deze aardbol ‘gecomplimenteerd’ worden met zijn anders-zijn. Welke Belg zou tevreden zijn met de opmerking: “Ik wist niet dat er ook zo’n Belgen bestonden, ik dacht dat alle Belgen pedofielen en fraudeurs waren?”

Ik ben een kosmopoliet en weiger me te schikken naar die dorpsmentaliteit. De wereld is mijn thuis. Antwerpen lijdt aan sociale hypochondrie, en ik wil niet besmet worden.

Kan het mij kwalijk worden genomen dat ik niets gemeen wil hebben met een mentaliteit waarin uitspraken als: “Wordt het niet stilaan tijd voor een (atoom?)bommetje op Mekka? Kwestie van iedereen zijn plaats te wijzen” weinig verontwaardiging uitlokken.

Waarom zou ik deel willen uitmaken van een mainstream die geen aanstoot neemt aan de karikatuur van een rechtstaat, belichaamd door onder meer procureur Dams. Een moord in de doofpot stoppen, frauderende diamantairs met de mantel der gerechtelijke liefde bedekken, maar o wee als een Marokkaan met een mooie auto rijdt. Dan ben je niet onschuldig tot het tegendeel bewezen is, maar dan is het gerecht er niet in geslaagd je schuld te bewijzen!

Enkele jaren geleden werd ik tegengehouden voor een pascontrole toen ik op de Meir wandelde. Toen de politieagent mijn identiteitskaart teruggaf zei hij: “Goed nieuws, je staat niet geseind”. Dat verwonderde de jonge agent. Eigenlijk had ik toen moeten antwoorden: “Een jonge Marokkaan die niet geseind staat? Check nog eens! Want af en toe steek ik over bij rood licht”. Waarschijnlijk neemt die agent verlof als hij toevallig met een Marokkaan moet patrouilleren.

Deze maatschappij tolereert excessen waar ik niets mee te maken wil hebben. Daarom wil ik mij niet integreren. Ik wil zelf de criteria bepalen waaraan ik moet voldoen om een volwaardig mens te zijn. Ik hoef niet gekeurd te worden door een maatschappij die mij criteria oplegt waaraan ik moet voldoen om ‘geïntegreerd’ te zijn. Het huidige integratiediscours wordt gekenmerkt door één eigenschap: het gebrek aan keuzevrijheid. Take it, or leave (it).

Ongetwijfeld zullen sommigen deze brief zien als een racistische aanklacht op deze samenleving. Volgend jaar is het 50 jaar geleden dat de eerste Marokkanen arriveerden om zich hier kapot te werken. Wegvluchtend van de armoede en een dictatuur waren ze blij een kans op een nieuw leven te krijgen. Toen stelden onderzoekers geen vragen of die generatie het terrorisme goedkeurde.

Maar na de golden ’60 kwam de recessie in de jaren ’70. In zo’n tijden gedijen extreem-rechtse ideeën goed. In 1978 ontstond het Vlaams Blok. Migranten waren kop van jut, ondanks hun harde werk en weinig geklaag.

Daarna kreeg een heel nieuwe generatie het racisme over zich heen. Het discours ging over vreemdelingen die -een contradictie vanjewelste- zowel te lui waren om te werken en tegelijkertijd de jobs stalen van de brave Vlamingen. Dat discours zorgde voor een ware vervreemding bij de kinderen van die Marokkaanse migranten, die moeilijk migranten genoemd kunnen worden.

In het onderwijs kregen ze weinig kansen. Het latente racisme maakte van hen ‘rotjochies’. Ze werden buiten die maatschappij gezet, en je kan bezwaarlijk stellen dat ze die maatschappij verwierpen. Er bestaan genoeg verhalen over de knokploegen van het Vlaams Blok die er straffeloos op los sloegen in Borgerhout.

De maatschappij is selectief in het verwerpen van fenomenen die het beschouwt als verwerpelijk. Zolang die selectiviteit bestaat, zolang die dubbele standaard wordt gehanteerd, is mijn doel niet het conformeren aan die maatschappij, maar het veranderen ervan. En dat doen we samen. Vandaar het woord: samenleven. In zo’n maatschappij ben ik wel geïntegreerd.

Yassine Channouf is 25 jaar en Borgerhoutenaar

De reeks Brieven uit Antwerpen

 ::::::::: Mijn park is wel mijn tuin door Zita Theunynck ::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/22/mijn-park-is-wel-mijn-tuin/

:::::::::::: Wij – Zij = A door Ted Bwatu ::::::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/15/wij-zij-a/

:::::::: Kerkstraat, tussen Borgerhout en Seefhoek door Laura Los :::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/09/kerkstraat-tussen-borgerhout-en-seefhoek/

:::::::::: Muziek toont de weg door Desmond Badu :::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/02/muziek-toont-de-weg/

::::::: Outsourcing naar het buitengewoon onderwijs door Rihab Hajjaji

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/26/outsourcing-naar-het-buitengewoon-onderwijs/

:::: Liever niets door Vincent Van Meenen ::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/19/liever-niets/

:::: Ik stik binnen uw norm door Amina Belorf ::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/12/ik-stik-binnen-uw-norm/

:::: Over patsers en armoede door Nicolas Cosson ::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/06/over-patsers-en-armoede/

Volg de reeks Brieven uit Antwerpen op

http://blerilleshi.wordpress.com/

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

Twitter @blerilleshi

Vorige week vertoefde ik enkele dagen in Griekenland. Deze wieg van de beschaving staat tegenwoordig alleen nog in associatie met crisis. Ik kan hier kort over zijn: de berichten zijn waar.

Vervallen ziekenhuizen, lege etalages, werkloze jongeren,… Maar crisis zoveel je wil, zelfs Frau Merkel krijgt de Griekse cultuur niet kapot: ze feesten nog steeds (al breken ze minder borden), ze eten nog steeds de hele dag lang (al is het minder vaak op restaurant), ze kennen nog steeds hun mythologie (de Acropolis is nog niet verkocht) en ze roken nog steeds als Turken- al is het dan roltabak. Behalve de neef van mijn moeder, die rookt nog trots zijn filtersigaretten. “Roltabak is voor overjaarse hippies”. Ook in tijden van crisis bewaart men zijn trots.

Tussen de tzatziki en de feta wees mijn Griekse achterneef me er fijntjes op dat België geen cultuur heeft. “Jullie hebben geen monumenten. Jullie hebben geen eigen muziek. Jullie hebben alleen frieten en bier”. Oh jawel, wij hebben eigen muziek. Wij hebben onze charmezangers. Onze mannen en vrouwen van het levenslied. Maar dat hoeven ze in Griekenland niet te weten. Ik dacht hem te kunnen imponeren met ons nationale symbool: “We have, euhm… Manneken pis”. – “You have what?” Mijn Grieks is helaas niet zo goed als mijn Nederlands, laat staan dat ik de vertaling van ‘Manneken pis’ ken. “We have a statue of a little guy that…pisses.” Point made.

Terug thuis bedacht ik hoe mijn Griekse familie ondanks de crisis dapper het hoofd boven water houdt en hardnekkig weigert te morren en te bokken en te klagen en te zagen. En toen ik mij op zondagavond verdiepte in de Belgische actualiteit die ik tijdens mijn uitstapje gemist had, merkte ik dat wij Belgen minder nodig hebben dan een nationale noodtoestand om te morren en te bokken. In Griekenland is het vechten tegen de crisis, in Antwerpen klagen verbitterde lulhannesen over de Sinksenfoor. Wat-een-ramp. Ieder huisje heeft zijn kruisje. En als je niet van de kermis houdt, koop dan geen huisje naast een foortje.

Ik moet wel toegeven: als je er zo even tussen uit bent, lijkt al het nieuws duizend keer prikkelender! Interessanter! Sensationeler! Ik begreep plotsklaps al die commentators van HLN. Waar die neiging, die goesting, die van levensbelang-zijnde nood om te reageren op élk bericht, vandaan komt: diep van binnen zit het in elk van ons. je moet gewoon getriggerd worden.

Terwijl ik dus zondagavond mijn actua-schade inhaalde, werd ik getriggerd door Joke Schauvliege. Blundermans, voor de vrienden. Geen cultuur? ik zal u eens iets laten zien, wij hebben er zelfs een minister van! Een prachtige, uitermaaaate geschikte minister van cultuur, die de Vlaamse Cultuurprijs-winnaar als “Zjef Geenie” prononceert. Zjoke toch! Ze verspreekt zich nochtans bijna nooit, maar als ze het doet, doeme, wat een pech, toch wel altijd bij culturele evenementen zeker. Je zou denken dat ze zich voorbereidt, even polst bij haar woordvoerder, kabinetschef, speechschrijver, assistente, poetsvrouw of mama, hoe je in godsnaam die rare naam uitspreekt? Als ik over iets totaal niets zou weten, tja, dan zou ik er in de eerste plaats al geen minister van worden, maar als het nu echt zo uitdraaide, omdat ze niemand beter vonden, dan zou ik er tenminste wel voor zorgen dat ik kan doen alsof ik er veel over weet. En dictielessen nemen. Maar we moeten haar excuseren: zo’n moeilijke, on-Vlaamse naam als Yevgueni, is een heuse tongtwister. Niet alles is zo makkelijk uit te spreken als Matthias Schoenmakers. Zij kan het weten.

Wel positief: Sinds ik terug ben hoor ik de meeste geletterden onder ons de naam van Sharia4Syrië-strijder Jejoen niet langer uitspreken als Jeroen. Behalve Joke dan, die ongetwijfeld Zjezjoen zegt. Gelukkig voor haar, valt Jejoen niet onder Vlaamse Cultuur.

Een ander enorm interessant nieuwsfeitje dat mijn aandacht trok, was een verhaaltje over een homo-koppeltje. Erg ontroerend: de dunste van de twee ging na afloop van de ten miles in Antwerpen op z’n knieën voor zijn vriendje dat net een minuutje sneller was, en vroeg hem daar ten huwelijk. Hij was duidelijk de ‘man’ in de relatie, want de andere droeg een roze T-shirt. Erg aandoenlijk. Het was dan ook breaking news in België. En zeggen dat ik het bijna gemist had.

Dan was er ook nog sprake van een hoofddoekenverbod, weer eens – geeuw – een hoofddoekenverbod, omdat burgemeester Jeroen (of was het Jejoen?) Baert van Boom blijkbaar geen belangrijkere bezigheden heeft dan te oordelen over de outfits van zijn collega’s tijdens vergaderingen. Als Nahid haar hoofddoek moet uit doen, vind ik dat hij zijn toupetje ook niet meer mag aan doen.

Mijn geüpdatete nationale actualiteitskennis was helaas niet voldoende om me weer op en top Belg te voelen. Om helemaal onze cultuur op te snuiven, maakte ik een wandelingetje op het volkse buurtfeest dat, per abuis, net aan de gang was op het moment van mijn terugkomst. Mijn twijfels over het bestaan van de Belgische cultuur verdwenen weer even snel als het hoofddoekenverbod in Boom. Want hier was de Belgische cultuur echt omnipresent: een overdosis aan frieten, bier en Vlaamse meezingers.

Ohja, wij hebben wel een cultuur. Wij kunnen goed doordrammen over futiliteiten. wij kunnen onnoemelijk veel aandacht schenken aan bagatellen. En wij kunnen inderdaad goed frieten vreten en bier drinken. En zolang het niet voor ons deur gebeurt, hoort ge ons niet klagen.

Danira Boukhriss Terkessidis is columniste. Haar column Beaucrise in Bxl verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

http://daniraboukhriss.wordpress.com

@DaniraBoukhriss

Volg de columns op

http://blerilleshi.wordpress.com/

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

Mijn vader vertrok in de jaren zestig vanuit Marokko, na een tussenstop in Algerije, naar Europa. Hij vertrok omdat er geen toekomst was in zijn geboorteland maar ook omdat hij als jonge Riffijn door het centrale gezag in Marokko niet als een volwaardig burger werd gezien. In de jaren zeventig liet hij ons overkomen naar een klein arbeidershuisje in een smalle straat in Deurne, vlak bij het Rivierenhof.

We waren het enige niet-Vlaamse gezin van de straat en dat was nietnaar de zin van de overigebewoners, die geen kans onbenut lieten om hun virulent racisme de vrije loop te laten. Waarom? Wat kon je tegen een hardwerkende vader hebben, zijn vrouw en hun drie jonge kinderen? Ik weet het nog altijd niet.

Voor mijn vader was dit racisme voldoende om opnieuw te vertrekken, deze keer naar Borgerhout, waar een paar van zijn vrienden huizen hadden gekocht en er zelfs iemand de moed had om een winkeltje te beginnen waar Marokkaans brood en munt te koop was. Maar het gras is niet altijd groener aan de overkant, want terwijl ik een niet goed in haar vel zittende tiener werd, groeide het voormalige Vlaams Blok.

Zo herinner ik me een rondleiding van een delegatie Vlaams Blokkers door onze wijk. Gids van dienst was de toen jonge Filip De Winter. Hij troonde zijn gezelschap door de straten en wees hen ongetwijfeld op de teloorgang van wat eens een florerende echte Vlaamse wijk was met kleine winkeliers en statige burgerhuizen. Het zou niet lang duren of de allerlaatste Vlamingen die er nog woonden zouden wegtrekken uit een wijk die wij nooit hebben gedeeld: ze was eerst van ‘hen’, dan van niemand en toen van ‘ons’.

Het enige wat we blijkbaar deelden was de drang om van elkaar weg te lopen. Opgroeien in Borgerhout was een bevreemdende ervaring, de wijk leek los te staan van een stad die zichzelf kosmopolitisch durfde te noemen, open voor de wereld maar gesloten voor haar eigen inwoners. Het bezorgt me nog steeds een akelig gevoel wanneer ik terugdenk aan hoe deze haattoeristen ostentatief in het midden van de straat kuierden en hun afwijzende en vijandige blikken over onze huizen, onze ouders, onze vrienden, broers en zussen lieten glijden. Het klopt niet dat racisme op den duur minder opvalt en dat het van je afglijdt als regen van een raam.

Ook uit A vertrokken

Als het al regen is dan is het zure regen dat als een gif je poriën binnendringt en je lijf verziekt. Het zet je vast in een mentale gevangenis. Het keurslijf van de vreemdeling, de gekleurde, de onbetrouwbare. Hoe kun je oprecht in een gemeenschap met mensen leven als je in een gevangenis zit, getralied met wantrouwen en vooroordelen? Onmogelijk.

En om dat gif geen kans meer te geven ben ik in 1997, na mijn studies, ook uit Antwerpen vertrokken, richting Brussel. Ik mis Antwerpen wel en soms denk ik aan teruggaan, maar ondertussen ben ik ook moeder en ik weet niet of ik dat mijn kinderen wil aandoen.

Ik wil hen behoeden voor dat vreselijke wij-zijdenken. Anderzijds is het een illusie te geloven dat je een xenofobe samenleving kunt ontvluchten, strijd zal er geleverd moeten worden en wel ter plaatse. Kinderen moeten weerbaar gemaakt worden.

En waar ik ook niet aan twijfel is aan het feit dat een samenleving die uit xenofobie haar talenten minnacht en wegjaagt, zichzelf de das omdoet. Als je, als kleine gemeenschap, op jezelf terugplooit en enkel volgens de eigen kaders wil leven en denken, dan ga je op den duur dood. Kijk maar naar wat er in de zeventiende eeuw werd van Vlaanderen toen er duizenden ondernemers en kunstenaars wegtrokken uit de Zuidelijke Nederlanden, wat nu Vlaanderen is, om naar de Republiek der Nederlanden te gaan waar er meer vrijheid was en het leven er beter was. Het heeft Vlaanderen heel wat tijd, bloed, zweet en tranen gekost om deze aderlating te boven te komen. Zo was het lange tijd maar povertjes gesteld met de literatuur in Vlaanderen. Dat sommige Nederlanders nog stiekem een beetje meewarig naar onze Vlaamse literatuur kijken, vindtzijn oorsprong in die tijd.

Uit puur zelfbehoud is het dus dringend nodig om plaats te makenvoor alle anderen. Voor hun mening, hun talent. Het moet eindelijk gedaan zijn met de overtuiging dat de wereld rond de eigen Vlaamse navel draait, want dat doet hij niet. De Vlamingen van de bodem zijn niet de maat der dingen. En vooral dit, ik moet geen echte Vlaming worden, wat dat ook moge zijn, om evenveel aanspraak te maken op Vlaanderen.

Rachida Lamrabet is schrijver van Vrouwland, Een kind van God en De man die niet begraven wilde worden.

© foto Koen Broos

© De Morgen 22/04/13

 Lees ook de brief uit Antwerpen van Ted Bwatu

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/15/wij-zij-a/

Beste Bart,

Mijn lief en ik hebben een huis gekocht in Antwerpen. Ja, in uw stad. Toen we het kochten was het nog de stad van iemand anders, maar laten we dat even buiten beschouwing laten. En het goede nieuws is: we zijn middenklasse burgers, tweeverdieners. Die mensen waar uw stadsbestuur nu zo hard op mikt.

Heel wat mensen zijn hierover verbaasd. Een huis kopen in de stad? Wow. Maar het moeilijkste gedeelte is uitleggen dat ons huisje– hou je vast – geen tuin heeft. Dat is trouwens altijd het eerste wat mensen vragen als je een huis hebt gekocht in de stad: ”Heeft het een tuin?”. Ons huisje heeft er dus geen. En nee, het heeft ook geen terras – dat is altijd het tweede wat mensen vragen. We hebben dus inderdaad helemaal geen buitenruimte. En dan komt hij: de blik vol medelijden. Wat is dat toch met die tuinobsessie van de Vlaming? Op al die huizenjachtprogramma’s staat de tuin op nummer 1 van het prioriteitenlijstje, terwijl – laten we eerlijk zijn –de meesten onder ons hun tuin echt niet zo vaak gebruiken. Maar zijn aanwezigheid blijkt cruciaal te zijn voor geluk, voorspoed en nog wat van die dingen.

Maar als mensen me dus vreemd aankijken, begin ik altijd vol of over onze stad. Over hoe ze in Antwerpen echt werken aan de stad. Hoe de stadsvernieuwing echt inzet op parken en pleinen: plekken waar mensen zonder tuin zich kunnen komen uitleven. Want ja, daar ben ik wel van overtuigd. Mensen moet buiten kunnen komen bij mooi weer. Maar voor mij hoeft dat niet in mijn eigen tuin. Een park biedt meer ruimte dan een tuin ooit kan bieden. En in de stad wordt die open ruimte ook echt gebruikt.

Op een zonnige dag is Park Spoor Noord waarschijnlijk mijn liefste plek ter wereld. Iedereen is daar. Ah ja, want dat is onze tuin. Al mijn vrienden van buiten de stad neem ik mee daar naartoe. Niet naar het Mas, of het justitiepaleis, of het Centraal station: allemaal super mooie gebouwen, maar het park heeft een beetje magie. Daar zie je dat Antwerpen echt begint te werken. Al die politici die beweren dat de multiculturele samenleving mislukt is, zouden daar gewoon even een kijkje moeten gaan nemen. Echt. Bovendien kan je daar ook een koude pint of een cola drinken zonder dat je die op voorhand koud moet hebben gezet of achteraf moet opruimen, super handig. Ik vind dat de beste tuin ever.

Dus ja, ik woon graag in onze stad. Want hier wordt nog echt samengeleefd. Wij delen onze tuin. Ik vind dat schoon. Ik geloof daar ook in. En dat is de reden waarom ik in de stad wil wonen. Dus aan alle mensen, die me ooit triestig bekeken hebben of zullen bekijken omdat ik tuinloos ben: dat is niet nodig. Mijn huis en ik are doing just fine.

Ja Bart, je leest het goed ik hou hier inderdaad een pleidooi om in uw stad te komen wonen. En niet zomaar in de stad, maar ook in de huizen en de appartementen zonder tuin. Daar kan je nog wat volk gebruiken.

Wonen in de stad is de toekomst. Op het vlak van mobiliteit, duurzaamheid en de werk-gezin balans. Ik wil daar graag aan bijdragen. Ik wil daar zelfs gerust mijn eigen tuin voor opgeven. Ik hoef echt niet met mijn kinderen, in mijn tuin, achter mijn haag zitten. Wat ik wel wil, is wonen op een plek die leefbaar is. Wonen in een stad waar er ruimte is voor mijn kinderen. Dat is trouwens nog zo’n populaire vraag: “Als er kinderen komen, dan gaan jullie toch verhuizen, want wat moeten die kinderen – ja daar is hij weer – zonder tuin?” Mijn eigen kinderen zijn er nu nog niet, maar ik wil ze wel in de stad opvoeden. Maar dan moet er op wandelafstand wel een park zijn waar ik met m’n kinderen naartoe kan.

Dus Bart, ik vind het triest dat je meteen vraagtekens zette bij de plannen om van het Moorkensplein een nieuw park te maken – gelukkig heb je die plannen alweer een stuk teruggeschroefd omwille van het zware protest. En ook jammer dat jij op de plek waar het vorige stadsbestuur droomde van Park Spoor Oost, een KMO-zone wilt bouwen. Twee vraagtekens bij projecten voor meer open ruimte in een buurt die dat broodnodig heeft. De buurt bovendien met de armste bewoners van de stad. Dan opeens kleeft het medelijden van de mensen toch aan mij en mijn huisje. En dat wil ik niet.

Bart, geef al die sceptici toch geen munitie om wonen in de stad af te vallen. Bouw liever verder aan een leefbare stad, zoals je dat vroeger met je voorganger deed. Dan ben ik je grootste pleitbezorger. Beloofd. Jij wilt dat tweeverdieners in je stad komen wonen. Je wilt gezinnen met kinderen aantrekken, dan moet je wonen, spelen, genieten in de stad blijven ondersteunen. Het spijt me, maar dat doe je niet door plannen voor parken af te schaffen.

Zita Theunynck is 23 en woont en werkt in Antwerpen

:::::::::::: Wij – Zij = A door Ted Bwatu ::::::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/15/wij-zij-a/

:::::::: Kerkstraat, tussen Borgerhout en Seefhoek door Laura Los :::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/09/kerkstraat-tussen-borgerhout-en-seefhoek/

:::::::::: Muziek toont de weg door Desmond Badu :::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/02/muziek-toont-de-weg/

::::::: Outsourcing naar het buitengewoon onderwijs door Rihab Hajjaji

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/26/outsourcing-naar-het-buitengewoon-onderwijs/

:::: Liever niets door Vincent Van Meenen ::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/19/liever-niets/

:::: Ik stik binnen uw norm door Amina Belorf ::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/12/ik-stik-binnen-uw-norm/

:::: Over patsers en armoede door Nicolas Cosson ::::::

http://blerilleshi.wordpress.com/2013/03/06/over-patsers-en-armoede/

Volg de reeks Brieven uit Antwerpen op

http://blerilleshi.wordpress.com/

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

Twitter @blerilleshi

Even was ik geen allochtoon meer. Even moest ik niet nadenken of ik wel thuis hoorde in dat cafeetje. Even moest ik me geen zorgen maken over de misselijkmakende berichtgeving over alles wat met Syrië te maken heeft … Neen, ik was niet in Gent, maar enkele dagen op bezoek in Marokko.

Al snel vergat ik dat ik een leventje in België had. Ik integreerde aan een ijltempo in Marokko. Spijtig genoeg gaf niemand mij een compliment omwille van mijn taalbeheersing. Ik hoopte stiekem op een schouderklopje van een sympathieke autochtone Marokkaan die zou zeggen dat ik mocht blijven, en de rest van mijn soort terug zou moeten, maar tevergeefs.

In die paar dagen isoleerde ik me een tijdje van het nieuws. Normaliter probeer ik op de hoogte te blijven van wat er gebeurt, maar even koos ik er voor om te ontsnappen aan die eindeloze stroom van negatieve berichten. Even maar.

Toen ik na drie dagen mijn Facebook checkte zag ik dat de erevoorzitter van de Vlaamse Journalistenvereniging Luc Van Balberghe een oplossing voor alle problemen op aarde had gevonden. Door een atoombommetje te gooien op Mekka -een kleintje maar- hoopte Luc de wereld te verlossen van een groot kwaad.

Het humanisme heeft nog nooit zo’n grote voorvechter gehad als Luc Van Balberghe. Hij wou slechts een kleine atoombom gooien. Ontroerend. In Marokko waar 40% van de bevolking ongeletterd is, heb ik zelden zoiets idioots gehoord. Nog maar eens het bewijs dat een functie en een diploma absoluut geen garantie is voor gezond verstand.

Ongetwijfeld is Luc niet alleen. Hij is slechts de moedige pleitbezorger van een fantasie van heel wat mensen. Zijn statement was in ieder geval geen primeur. Het is misschien een leuke anekdote, beste Luc, maar Mekka werd al eens platgebrand in de 7de eeuw door moslims zelf. Twee eeuwen later volgde er nog een verwoestende raid, weer door moslims! De bekende kruisvaarder Reinald De Chatillon, van wie er misschien wel een portret in je slaapkamer hangt, probeerde hen tevergeefs na te doen in de 12de eeuw.

Maar we zijn ondertussen vele eeuwen verder en de superioriteit van het westen staat ondertussen buiten kijf. De karikaturale barbaarse kruisvaarder heeft plaats gemaakt voor de nog karikaturale verheven blanke man die een mission civilisatrice heeft, een white man’s burden. Luc ziet het enkel als een “kwestie van iedereen op zijn plaats te wijzen”. Er is dus duidelijk een hiërarchie op aarde. Het westen über alles.

Deze oneervolle erevoorzitter wilt die superioriteit in de verf zetten door een A-bom te droppen op Mekka? Als hij al geloofde in die superioriteit, dan werd die teniet gedaan door een haast genocidale drang om middels geweld die superioriteit te herbevestigen. Hij zal denken dat de islam een inherent gewelddadige ideologie/godsdienst is, en dat geweld dat ongedaan zal maken. Wat is het verschil dan tussen zijn perceptie van de gewelddadige islam en zijn oproep om een atoombommetje te droppen? Heiligt het doel dan altijd de middelen?

Verder las ik dat iemand luidop droomde van een concentratiekamp voor zes miljoen moslims. Het visioen van moslimendlösung bezorgt sommigen erotische prikkels.

Gelukkig geloof ik bijna heilig in dat Marxistische axioma dat stelt dat de geschiedenis zich steeds herhaalt, de eerste maar als tragedie, de tweede maal als een farce. En Luc, wat een farce ben jij.

Yassine Channouf is publicist. Zijn column Boze Bruine Borgerhoutenaar (BBB) verschijnt maandelijks op Bleri Lleshi’s blog.

Volg de columns op

http://blerilleshi.wordpress.com/

https://www.facebook.com/Bleri.Lleshi

@blerilleshi

]]> http://blerilleshi.wordpress.com/2013/04/21/boze-bruine-borgerhoutenaar-bbb-waar-blijft-die-atoombom-2/feed/ 2 blerilleshi yassine-channouf